ଏଠି ଏକ ଦିବ୍ୟ ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତ ଦେବୀଗଣ ଦେବତା ସ୍ୱରୂପ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ଏଠି, ମୋର କଥା ଶୁଣି, ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗୋଟିଏ ଅନୁଗ୍ରହ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବାକୁ ଚାହିଲେ। ସେ କହିଲେ, “ହେ ଦେବତା, ଆପଣ କ୍ରୋଧିତ ନହେଲେ, ମୁଁ ଏକ ଦାୟା ମାଗିବି। ମୁଁ ସୁନା, ଗାଁ, ନାରୀ, କିମ୍ବା ରାଜ୍ୟ ଚାହେଁ ନାହିଁ। ହଜାର ହଜାର ସ୍ୱର୍ଗ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଆକର୍ଷିତ କରୁ ନାହିଁ।” ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଏହି ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣି, ସେଠାରେ ଏକ ସମ୍ମତି ଦିଆଯାଇଲା। ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ମାୟାରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ, ସତ୍ୟ କଥା ଜାଣିପାରିନାହାନ୍ତି। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ମାୟାର ପ୍ରେରଣାରେ, ସେ ମଧୁର କଥା କହିଲେ। “ହେ ଦେବତା, ଆପଣଙ୍କର କୃପାରେ ଏହି ଦାୟା ମୋତେ ଦିଅନ୍ତୁ,” ବ୍ରାହ୍ମଣ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଲେ। ତାପରେ ଦେବତା କହିଲେ, “କୁବ୍ଜାମ୍ରକୁ ଯାଅ, ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କର, ତୁମେ ମାୟା ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ। ହେ ଦେବୀ, କୁବ୍ଜାମ୍ରରେ ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୋର ମାୟା ଚାହିଲେ।” ସେଠି ତିର୍ଥକୁ ଭଲଭାବେ ସ୍ଥାପିତ କରି, ଯଥାଯଥ ଉପାସନା କରିଲେ। ପରେ ଗଙ୍ଗାରେ ଏକାଗ୍ରତାରେ ଡୁବିଲେ, ତାଙ୍କର ସରିର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଭିଜିଗଲା। ସେଠି, ଗର୍ଭର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ସେ ନିଜ ହୃଦୟରେ ଚିନ୍ତା କରିଲେ—“ମୁଁ ଏଠି ନିଷାଦ ଗର୍ଭରେ ଅଛି, ଏହି ନରକୀୟ ଅବସ୍ଥାରେ ରହୁଛି। ମୁଁ ଏହି ଦୁର୍ଗନ୍ଧର ଗର୍ଭରେ ଦୁଃଖ ପାଉଛି, ମାଂସ ରକ୍ତ, ମଳ ମୂତ୍ର ମିଶିଥିବା ଏହି ଅସୁଚିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛି। ଅନେକ ରୋଗ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଦୁଃଖ ମୋତେ ଘେରି ରହିଛି। ବିଷ୍ଣୁ କେଉଁଠି? ମୁଁ କେଉଁଠି? ଗଙ୍ଗା ଜଳ କେଉଁଠି?” ଏପରି ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ଶୀଘ୍ର ଗର୍ଭରୁ ବାହାରିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ନିଷାଦ ଘରେ ଏକ କନ୍ୟା ଜନ୍ମ ନେଲା। କିନ୍ତୁ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ମାୟାରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ, ସେ କିଛି ଜାଣିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏହି ମାୟାରେ, ସେ ପୁଅ ଓ ଝିଅ ଜନ୍ମ ଦେଲା। ଏଠି ଜୀବଗଣ ସଦା ଏଠି-ଏଠି ହତ୍ୟା ହେଉଥିଲେ। ମାୟାର ଜାଳରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ, ସେ କି କରିବା ଉଚିତ, କି କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ—ଏହି କଥା ଜାଣିପାରିଲେ ନାହିଁ। ସେ ଏକ ମଟି ନେଇ, ମଲିନ ବସ୍ତ୍ର ଧୋଇବାକୁ ଚିନ୍ତା କରି, ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ଦଣ୍ଡାଇ, ଜାହ୍ନବୀରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠି, ଏକ ତପସ୍ୱୀ ଫେରି ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଦଣ୍ଡ ଓ କମଣ୍ଡଳୁ ନେଇ। ଏଠି, ପୂର୍ବରୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଉପକରଣ ଦେଖିଲେ, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପୂର୍ବରୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ମାୟା ଜାଣିବାକୁ ଚାହିଲେ। ସେ ଲଜ୍ଜାରେ ନିଜ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି, ଯୋଗାଭ୍ୟାସ ଉପରେ ଚିନ୍ତା କରିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ତାଙ୍କର ପୂର୍ବ ତପସ୍ୟା ଫଳରେ, ସେ ନିଜକୁ ଜାଣିପାରିଲେ। ଏଭଳି, ସେ ନିଜ ଅପରାଧ ଉପରେ ନିଜକୁ ଦୋଷାରୋପ କରି, ନିଜ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ନିନ୍ଦା କରିଲେ। ନିଷାଦ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ମୁଁ ଭଲ ଓ ଖରାପ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଛି। ଭଲ ଓ ଖରାପ ପାନୀୟ ଖାଇଛି, ଏବଂ ଯାହା ବିକ୍ରୟ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ତାହା ବିକ୍ରୟ କରିଛି। ଘରେ ମୁଁ ନିଷିଦ୍ଧ ଓ ଅନୁମୋଦିତ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଛି—ଏହାର କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏବେ ମୁଁ ଭାବୁଛି, ଆଉ କେଉଁଠି ଅପରାଧ ହୋଇଛି, କିଏ କରିଛି? ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ପୃଥିବୀରେ, ନିଷାଦ ରାଗରେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ନିଜ ଭଲ ଦେଖା, ଭକ୍ତିଶୀଳା ଜନାନୀକୁ ଖୋଜିବାକୁ ଲାଗିଲା। “ତୁମେ କେଉଁଠି ଗଲା, ପ୍ରିୟା? ଆମ ପିଲାମାନେ ଓ ମୋତେ ଘରେ ଛାଡି ଦେଇ?” ତାପରେ, ସେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ମୋର ଯାହା ଗଙ୍ଗା ତୀରକୁ ଆସିଛି, ତାକୁ କି ଦେଖିଛ?” ସେଠି, ସମସ୍ତ ଲୋକ ମାୟା-ତୀର୍ଥରେ ଆସିଥିଲେ। ଏହିପରି ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଘଟିଲା, ଯେଉଁଠି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦେବତାଙ୍କର ମାୟା ଅନୁଭବ କରିଲେ, ଗଙ୍ଗା ତୀରରେ ତାଙ୍କର ଜୀବନ ଏକ ନୂତନ ଦିଗରେ ଗଲା।