ପ୍ରଭୁ କହିଲେ—“ଏହି ସଂସାରରେ ଯେତେବେଳେ ଜୀବ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ସେ ସବୁ ପୂର୍ବଜନ୍ମର ସ୍ମୃତିକୁ ଭୁଲିଯାଏ। ଏହି ମୋର ଅତିଶୟ ମହାମାୟା। କାର୍ମିକ କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ଜୀବ ଏଠାରୁ ସେଠାକୁ ଚାଲିଯାଏ—ଏହି ମଧ୍ୟ ମୋର ମହାମାୟା। ଜନ୍ମ ନେବା ପରେ ତାହାର ଆଙ୍ଗୁଳି, ପାଦ, ବାହୁ, ମୁଣ୍ଡ, କମର, କାନ, ଆଖି, ଖପାଳ, ଲଳାଟ ଏବଂ ଜିଭ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ। ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ସେ ଖାଏ, ତାହା ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ପାଚିତ ହୁଏ; ଯେଉଁ ପାନୀୟ ସେ ପିଏ, ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ପାଚନ ହୁଏ। ଧ୍ୱନି, ସ୍ପର୍ଶ, ରୂପ, ରସ ଏବଂ ପଞ୍ଚମ ଗୁଣ ଗନ୍ଧ—ଏହି ସବୁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ଅନୁଭବ ହୁଏ। ସମସ୍ତ ଋତୁରେ, ଚଳ ଓ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀମାନେ ନିଜ-ନିଜ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଦେବଜଳ ଓ ଭୂଜଳ ଦୁଇଁ ପ୍ରକାର ଜଳ ଅଛି, ଯାହାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଜୀବ ଏବଂ ବସ୍ତୁ ନିର୍ମିତ। ବର୍ଷା ହେବା ସମୟରେ ସମସ୍ତ ପୋଖରୀ, ହ୍ରଦ ଏବଂ ଜଳାଶୟ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଉଛି। ହିମାଲୟ ପର୍ବତର ଶିଖରରୁ ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀ ବହିଯାଏ। ମେଘମାନେ ଲବଣାମ୍ବୁ ସମୁଦ୍ରରୁ ଜଳ ଉଠାଇ ନେଇଯାନ୍ତି। କିଛି ପ୍ରାଣୀ ରୋଗାକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ ମହାଔଷଧ ଭୋଗ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଔଷଧ ଦେଲେ ମଧ୍ୟ କେବେ କେବେ ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି। ପ୍ରଥମେ ଗର୍ଭର ନିର୍ମାଣ ହୁଏ, ତାପରେ ଜନ୍ମ ହୁଏ। ପରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କର ନାଶ ହୁଏ—ଏହି ମୋର ମାୟାର ଶକ୍ତି। ଏହି ମଧ୍ୟ ମୋର ମାୟାର ଶକ୍ତି, ଯାହା ପତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରେ। ସେଠାରେ, ମୋର ମାୟା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ପୁନିପୁନି ଅମୃତ ମୁକ୍ତ କରେ। ଗରୁଡ଼ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ମୁଁ ନିଜେ ନିଜକୁ ନେଇଯାଏ। ଏହି ମାୟା ସୃଷ୍ଟି କରି, ମୁଁ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରେ। ଅଙ୍ଗିରସ ମାୟା ଧାରଣ କରି, ମୁଁ ଦେବମାନେ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ କାରଣ ହୁଏ। ଭାରୁଣୀ ମାୟା ଧାରଣ କରି, ମୁଁ ମହାସାଗରକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରେ। କୁବେର ମାୟା ଧାରଣ କରି, ମୁଁ ଧନର ରକ୍ଷା କରେ। ଶାକ୍ର ମାୟା ଧାରଣ କରି, ମୁଁ ବୃତ୍ରକୁ ବଧ କରିଥିଲି। ମୁଁ ମେରୁ ପର୍ବତ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ତିଆରି କରି, ସୂର୍ୟକୁ ଧାରଣ କରେ। ଉପସାଗର ଅଗ୍ନି ରୂପ ଧାରଣ କରି, ମୁଁ ସେହି ଜଳକୁ ପିଉଛି। ଯଦି ଲୋକେ ପଚାରନ୍ତି—‘ସେହି ଜଳ କେଉଁଠି ରହେ?’—ତେବେ ମୋର ମାୟା ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏହି ଜଳ ଅରଣ୍ୟର ଔଷଧୀ ଉପରେ ବସିଥାଏ। ରାଜସିକ ମାୟା କରି, ମୁଁ ଭୂମିକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରେ। ଏ ଭୂମି, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ସଂସାରରେ ମାୟା ସୃଷ୍ଟି କରେ। ଦୀପ୍ତିମାନ ମାୟା ରୂପ ଧାରଣ କରି, ମୁଁ ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ପୂରଣ କରେ। ବିନାଶକାରୀ ମାୟା ଧାରଣ କରି, ମୁଁ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ପୂରଣ କରେ। ଅନନ୍ତ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଏହି ସଂସାରକୁ ଧାରଣ କରେ ଓ ନିଦ୍ରାବସ୍ଥାରେ ଥାଏ। ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁଠି ଆଶ୍ରୟ ନେନ୍ତି—ସେଠି ମୋର ମାୟା ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ହେ ସୁନ୍ଦରି, ତୁମେ ସତର ଏକୋଣିସତି ବନ୍ୟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧରି ରହିଛ। ଏହି ମୋର ମାୟାର ଶକ୍ତି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଜଳରେ ବସିଥାଏ। ଏହି ମାୟା ଦ୍ୱାରା ମହାପୁରୁଷମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋର ମାୟାରେ ମୁହଁ ଦେଇ ବୁଝିପାରନ୍ତିନାହିଁ। ମୁଁ ପିତୃମୟ ମାୟା ଧାରଣ କରେ। ଏହି ମାୟା ପଛରେ ଏକ ଋଷି ଜନ୍ମ ନେବା ପାଇଁ ଜନନୀର ଗର୍ଭକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେ ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ—‘ମୋତେ ନମସ୍କାର।’ ପୁନି ସେ ନାରୀ ଭାବ ପାଇ ଏକ ନାରୀର ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏଭଳି, ପ୍ରଭୁ ନିଜ ମହାମାୟା ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ଚଳାଇଥାନ୍ତି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଘଟଣା ତାଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତିର ଦ୍ୱାରା ଘଟିଥାଏ।