ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁ ଆସିଲାପରେ, ଭଗବାନ ନାରାୟଣ ମା ଭୂମିକୁ କହିଲେ, “ଏହି ଋତୁରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା ମୁଁ ତୁମକୁ ଶିଖାଇଛି, ସେଗୁଡିକ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ। ମାସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ମାସ ସବୁଠୁ ପ୍ରଧାନ ଏବଂ ଏହାର ମହତ୍ୱ ବଢ଼ିଛି। ଏଭଳି ଭାବରେ, ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁରେ ମୋତେ ପୂଜା କର। ପୃଥିବୀରେ ଯେତେ ଫୁଲର ମଣ୍ଡପ ଅଛି, ଏବଂ ଯେତେଟି ସୁଗନ୍ଧିତ ମଣ୍ଡପ ଅଛି, ସେଗୁଡିକ ମାଧ୍ୟମରେ ମୋର କ୍ରିୟା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରେ, ଭଗବାନ କହିଲେ, “ବର୍ଷା ଋତୁରେ ମଧ୍ୟ ମୋର କ୍ରିୟା ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେଉ, ଓ ଭୂମି। ଏହିପରି ଆଉ ଏକ କ୍ରିୟା ଅଛି, ଯାହା ଜନ୍ମ ମୃତ୍ୟୁର ଚକ୍ରକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରିବା ଶକ୍ତି ଦେଉଛି। ଏହି ଫୁଲମାନେ ଦେଇ, ଅତି ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ‘ନାରାୟଣାୟ ନମଃ’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ମୋତେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ଥିବା ଭକ୍ତମାନେ ମୋତେ ଦେଖନ୍ତି, ମେଘର ଭଳି କଳା ଅଟୁଟ ମହିମାରେ। ଏହି ଆଷାଢ଼ ମାସର ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଅତି ଶୁଭ ଏବଂ ଶାନ୍ତି ଦେଉଥିବା। ଏପରି କ୍ରିୟା କରିଥିବା ମାନବ ଯୁଗେ ଯୁଗେ ସଂସାରରେ ନଷ୍ଟ ହେଉନାହିଁ। କାର୍ଯ୍ୟନିଷ୍ଠ ଭକ୍ତମାନେ ଏହିପରି କ୍ରିୟା ମାଧ୍ୟମରେ ସଂସାର ଚକ୍ରକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତି। ଏହିପରି ଭାବେ, ଭକ୍ତି ସହିତ ଭଗବାନ ନାରାୟଣଙ୍କୁ, ଯିଏ ଭାରାହ ରୂପ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଶିକ୍ଷା ଅପତ୍ର ଶିଷ୍ୟ କିମ୍ବା ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ କୁ ଭଙ୍ଗ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଦେଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏମାନେ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବାରୁ ଶୀଘ୍ର ଧନ ଓ ଧର୍ମର ହାନି ହେଉଛି। ଏହି ଭାବରେ, ଭଗବାନ କହିଲେ, “ଏହି ଯାହା ତୁମେ ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ, ଏହି ଉତ୍ତର ମୁଁ ଦେଇଛି।” ଏଠାରେ ଭାରାହ ପୁରାଣର ‘ଋତୁ କ୍ରିୟା’ ନାମକ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ଏହାପରେ, ଷଡଋତୁର କ୍ରିୟା ଶୁଣି ସାତ୍ୟବାନ ଭୂମି ନିଜ ଉପବାସରେ ଅଟୁଟ ରହି, ମାୟାର ଚକ୍ର ବିଷୟରେ କଥା କହିଲେ। ଭୂମି କହିଲେ, “ଯେଉଁ ଶୁଭ ଓ ପବିତ୍ର କ୍ରିୟା ତୁମେ କହିଛ, ସେମାନେ ମୋତେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁପ୍ତ ଏବଂ ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଇଛି। ମୁଁ ଏହି ମାୟାର ଅର୍ଥ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି।” ତାପରେ ଭଗବାନ ନାରାୟଣ ହସି, ଭୂମିକୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ଯାହା ଦେଖିବାକୁ ଯାଉଛ, ସେପାଇଁ ଅନବଶ୍ୟକ ଶ୍ରମ କାହିଁକି କରୁଛ? ମୋର ମାୟା ବିଷୟରେ ଆଉ କଣ କହିବି? ଏକ ଭୂମି ଶୁଷ୍କ ହେବା, ଏହି ମୋର ମାୟା; ଚନ୍ଦ୍ର ଦ୍ୱିପକ୍ଷରେ କ୍ଷୟ ବୃଦ୍ଧି ହେବା, ଏହି ମୋର ମାୟା। ଅମାବାସ୍ୟାରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ, ଏହି ମୋର ମାୟା। ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁରେ ଶୀତଳତା ଆସିବା, ଏହି ମୋର ମାୟା। ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେବା, ଏହି ମୋର ମାୟା। ଜଣେ ପ୍ରାଣୀ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେବା, ଏବଂ ଆତ୍ମା ଗର୍ଭରେ ଯାଇ ଆନନ୍ଦ ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରିବା, ଏହି ମୋର ମାୟା। ଜନ୍ମ ହେଲାପରେ ସମସ୍ତ କଥା ଭୁଲିଯିବା, ଏହି ମୋର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାୟା। କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ମୃତ୍ୟୁ ଚକ୍ରରେ ଆଉ ଏକ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା, ଏହି ମୋର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାୟା। ଅଙ୍ଗୁଳି, ପାଦ, ହାତ, ମୁଣ୍ଡ, କମର; କାନ, ଆଖି, ମୁଣ୍ଡ, କପାଳ, ଜିହ୍ବା—ଏହି ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଆତ୍ମାର ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଚାଲିଥାଏ। ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ଏହି ଦେହ ଦ୍ୱାରା ଭୋଜନ କରେ, ତାହା ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ପାଚିତ ହୁଏ; ଯେଉଁ ପାନୀୟ ଦେହ ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରହଣ କରେ, ଏହି ମାୟା ଦ୍ୱାରା ପାଚିତ ହୁଏ। ଶବ୍ଦ, ସ୍ପର୍ଶ, ରୂପ, ରସ ଏବଂ ପଞ୍ଚମ ଗନ୍ଧ—ଏହି ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଅନୁଭୂତ ହୁଏ। ସମସ୍ତ ଋତୁରେ, ସ୍ଥିର ଓ ଚଳ ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ନିଜସ୍ୱ ରୂପ ଅଛି। ଦେବୀୟ ଜଳ ଅଛି, ଭୂମିର ଜଳ ମଧ୍ୟ ଅଛି, ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତ ଜୀବ ଏବଂ ବସ୍ତୁ ଅବସ୍ଥିତ। ବର୍ଷାପାର୍ବରେ ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ପୋଖରି ଓ ହ୍ରଦ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ। ହିମାଳୟ ପାହାଡ଼ର ଶିଖରରୁ ମନ୍ଦାକିନୀ ନାମକ ନଦୀ ବହିଯାଏ। ଏଭଳି ଭାବରେ, ଭଗବାନ ନାରାୟଣ ତାଙ୍କର ଋତୁ କ୍ରିୟା ଓ ମାୟାର ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଭୂମିକୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ।