ସମସ୍ତ ସୁଖ ସାରା ଛାଡି ଦେଇ, ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ବହୁତ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ପଡିଲେ। ଏହି ଗଭୀର ଗୁପ୍ତ ରହସ୍ୟ ପୂର୍ବରୁ କେବେ ମୁଁ କହିନଥିଲି। ଏହି ରହସ୍ୟକୁ ଦମ୍ପତି ଦୁଇଜଣେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରେ, ବାର୍ଣ୍ଣିକ ନବବଧୁଙ୍କୁ ହାତ ଧରି, ପୁତ୍ର କଥା କହିଲେ—“ହାତୀ, ଘୋଡା, ରଥ, ଯାନ, ଏବଂ ଅପ୍ସରା ସମାନ ନାରୀମାନେ, ଧନ, ଆଶ୍ରୟ ଓ ରାଜ୍ୟ—ସମସ୍ତ କିଛି ତୁମରେ ନିହିତ। ଜୀବନ ଓ ସନ୍ତାନ ମଧ୍ୟ ତୁମରେ ନିହିତ।” ଏହି କଥା କହି ଶିଶୁ ନମ୍ରତାରେ ପିତାଙ୍କ ପାଦ ଧରି କହିଲେ—“ମୁଁ ଶୀଘ୍ର କୋକାମୁଖ ନାମକ ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ଏଠାରେ ଯିବା ପରେ, ରାଜ୍ୟ, ସେନା ଓ ଧନଭଣ୍ଡାର ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ମୋର ହେବ; ଏଠାରେ ଯିବା ପରେ, ମୋର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦୂର ହେବ।” ପୁତ୍ରଙ୍କର କଥା ବୁଝି, ଶକ ରାଜା, ବ୍ୟପାରୀ, ନଗରବାସୀ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ସୁମନ୍ତିନୀମାନେ ଏହି କଥାକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଲେ। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ସେ କୋକାମୁଖ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ଏଠାରେ ଗଲା ପରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରୀ ନିଜ ପତିଙ୍କୁ କହିଲେ—“ତୁମେ ଆଗରୁ ଯାହା ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲ, ଏବେ ମୁଁ କହିବି।” ପ୍ରିୟାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ମହାନ ରାଜକୁମାର କହିଲେ—“ରାତି ହେଇଛି; ଚଳ, ଆମେ ସୁବିଧାରେ ବିଶ୍ରାମ କରି ଶୁଇବା।” ପ୍ରଭାତ ହେଲା ପରେ, ନିର୍ମଳ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି, ସୁନ୍ଦର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଲେ। ପ୍ରିୟା କହିଲେ—“ମୁଁ ଏକ ଶିକାରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧରା ପଡିଥିଲି, ଏକ ଅଂଗୁଳିରେ ଧରା ପଡିଥିବା ମାଛ ପରି। ଏହି ଆଘାତରୁ ମୋ ମୁଣ୍ଡରେ ବେଦନା ହେଲା। ହେ ଶାନ୍ତ, ତୁମେ ଆଗରୁ ଯାହା ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲ, ଏବେ ମୁଁ କହିଦେଲି।” ତାପରେ ନିର୍ମଳ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା, ରକ୍ତ କମଳ ସମାନ ମୁହଁ ଥିବା ସେ ନାରୀ କହିଲେ—“ଏହି କାରଣରୁ, ପ୍ରିୟ, ଆଗରୁ ମୁଁ ମୋ ଗୁପ୍ତ ରହସ୍ୟ ଖୋଲିନଥିଲି। ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟର ଅଭାବରେ ଥକି, ଆକାଶରେ ଉଡୁଥିବା ଚିଲି ପକ୍ଷୀ ହେଲି। ଏକ ଜଙ୍ଗଲ ଶିକାରୀ, ଅନେକ ଜଙ୍ଗଲ ଜନ୍ତୁ ମାରି, ଏକ ଅଗ୍ନି ଜ୍ୱଳାଇବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ; ଏହି ସମୟରେ ଚିଲି ପକ୍ଷୀ ଶୀଘ୍ର ଉଡିଗଲା, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ମାଂସର ଭାରରେ ଆଟକି ନିଜେ ପାରିଲିନି। ଶିକାରୀ ମାଂସ ଖାଇ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; ସେ ମତେ ଦେଖିଲେ, ମୁଁ ମାଂସ ଖାଉଥିଲି। ମତେ ଏକ ତୀର ଦେଇ ଆଘାତ କଲେ, ମୁଁ ପଡିଗଲି। ଅସହାୟ ଭାବେ, ମୁଁ ନିଃସ୍ତାର ଭାଗ୍ୟର ଜାଲରେ ପଡିଗଲି। ମୁଁ ତୁମର ପ୍ରିୟା ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ଏହି ପୂର୍ବ ଜନ୍ମକୁ ସ୍ମରଣ କରି। ଏବେ ମୋ ଶେଷ ଜୀବନ ତୁମ ପାଖରେ ଶୋଇ ତଳିଯାଉଛି। ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ କୋକାମୁଖ ନାମକ ସ୍ଥାନକୁ ଆଣିଛି। ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ତୁମେ ମାନବ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଛ। ମୁଁ ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକରେ ଶୁଭାନ୍ତ କରିବି। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଅବସ୍ଥା ପ୍ରାପ୍ତ ହେଇ, ସେ ନାରୀ ପୂଜା କରି ‘ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ’ ବୋଲି କହିଲେ। ଏହି କଥା ଶୁଣି, କିଛି ଦେବୀମାନେ ନିଜ ପତିଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିଶୀଳ ହେଲେ। ସମସ୍ତେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ସମସ୍ତେ ଉଚିତ ଭାବେ, ଯୋଗ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହରେ ଦାନ କଲେ। ବିଷ୍ଣୁ ଭକ୍ତିରେ ଶ୍ରମିକ ତପସ୍ବୀମାନେ ନିଜ ସମ୍ପତି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ।