ମୁଁ ଏହି ଶ୍ରୀମଦ୍ ବରାହ ପୁରାଣର ଉଲ୍ଲିଖିତ ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକୁ ଏକ ପ୍ରବାହମୟ, ଭବ୍ୟ କଥାରେ ଓଡ଼ିଆରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରୁଛି— ଏକ ସମୟର କଥା, ଜଣେ ଶିକାରୀ ତାଙ୍କ ଘରେ ଖାଇନଥିଲେ, କାରଣ ସେ କହୁଥିଲେ—“ଏହି ଖାଦ୍ୟ ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ରଖାଯାଇଛି।” ସେ ଜଣେ ଜୀବ ହନ୍ତା ଥିଲେ, ଶିକାର କରି ଜୀବମାନେକୁ ମାରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ କହିଲେ—“ତୁମେ ଏପରି ଜଣେ ନୁହଁ, ଯିଏ ଜଗତକୁ କ୍ଷତି କରେ।” ପରେ ସେ କହିଲେ—“ମୋ ଝିଅ, ଯିଏ ଜଣେ ଜୀବ ହନ୍ତାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଛି, ସେ ତୁମ ପୁଅଙ୍କ ସହ ବିବାହିତ ହୋଇଛି। ଏହା ଦ୍ୱାରା ଏକ ବଡ଼ ପାପ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଛି, ହେ ତପସ୍ବୀ।” ଏପରି କହି ସେ ଉଠିଲେ ଏବଂ ସେ ମହିଳାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ—“ସାସୁ ଓ ବୁହାରେ କେବେ ବିଶ୍ୱାସ ରହିବ ନାହିଁ। ବୁହା କେବେ ଚାହିବ ନାହିଁ ଯେ ସାସୁ ବଞ୍ଚି ରହୁନ୍ତୁ।” ଏହିପରି କହି ସେ ଶିକାରୀ ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ। ତା’ପରେ ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ, ଭକ୍ତିଭାବରେ ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ପୁଅ ଅର୍ଜୁନକଙ୍କୁ ବଂଶରେ ରଖିଲେ। ଏହି ଶିକାରୀ ତୁରନ୍ତ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ନାମକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ମନୋନିବେଶରେ ତପସ୍ୟା କରି, ଭୂମିଦେବୀଙ୍କୁ ବନ୍ଦନା କରି ଏହି ଷ୍ଟୋତ୍ର ପାଠ କଲେ— “ମୁଁ ବନ୍ଦେ କରୁଛି ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ, ଯିଏ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରନ୍ତି, ଯାଁଙ୍କର ବିଶାଳ ବକ୍ଷସ୍ଥଳ ଶ୍ରୀର ନିବାସ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶାସକ, ଧାର୍ମିକମାନେଙ୍କର ପରମ ଲକ୍ଷ୍ୟ, ତିନି ପଦ ନେଇଥିବା, ମନ୍ଦର ଧାରକ। ମୁଁ ବନ୍ଦେ କରୁଛି ଦାମୋଦର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ, ଯିଏ ଭୂମିକୁ ଶୋଭିତ କରିଛନ୍ତି, ଯାଁଙ୍କର କୀର୍ତି ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣ ସମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଯିଏ ଭୂମିର ଧାରକ, ନରକର ଶତ୍ରୁ, ମହାପୁରୁଷଙ୍କର ଶ୍ରୟ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ଜନାର୍ଦନ। ମୁଁ ବନ୍ଦେ କରୁଛି ମହାପୁରୁଷ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ, ଯିଏ ତିନି ରୂପରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ହସ୍ତରେ ଚକ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା, ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ, ଅପୂର୍ବ ଗୁଣରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ନାଶକ, ମହାଶିକ୍ଷକ। ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ମଧୁ ଓ କୈଟଭ ଦ୍ୱିତୀୟ ଦାନବ ନିହତ ହେଲେ; ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ ସଦା ଭୂମିକୁ ମସ୍ତକରେ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ବଳ ଓ ସୁଖ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ। ଯିଏ ବରାହ ରୂପରେ ଯଜ୍ଞ ଭୋଗ କରନ୍ତି, ଜନାର୍ଦନ, ପଦ୍ମମୁଖୀ, ଭୂଧର, ସମୁଦ୍ରକୁ କ୍ଷୀଣ କରିଥିବା, ସେ ମୋ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ସେ ବିଷ୍ଣୁ, ଯିଏ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ତିନି ଲୋକକୁ ବୃନ୍ଦିତ କରିଛନ୍ତି, ଯେପରି ଏକ ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତ ଚଳ ଅଚଳକୁ ବ୍ୟାପିଥାଏ, ସେ ମୋ ଆଶ୍ରୟ ହେଉନ୍ତୁ। ଯିଏ ପ୍ରତି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ଯାଁଠାରୁ ଏହି ଚଳ ଅଚଳ ଜଗତ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଯେଉଁଠାରେ ରୁଦ୍ର ତତ୍ତ୍ୱରେ ଲୟ ହୁଏ, ସେ ହରି, ବିଷ୍ଣୁ, ହର ଭାବରେ ପରିଚିତ। ଯାଁଠାରୁ ଆକାଶ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଭୂମି, ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଓ ଜଳ ଆଦି ଉତ୍ପନ୍ନ, ସେ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ରୂପୀ ଶାଶ୍ୱତ ବିଷ୍ଣୁ ସଦା ମୋ ମଙ୍ଗଳ କରନ୍ତୁ।” ଏପରି ଭାବରେ ଶିକାରୀ ତପସ୍ୟା କଲେ, ବନ୍ଦନା କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଭୂମିଦେବୀ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ହେ ପ୍ରଭୁ, କୃତଯୁଗର ଆରମ୍ଭରେ ବିଶ୍ୱରୂପ ନାରାୟଣ କ’ଣ କରିଥିଲେ? ମୁଁ ସତ୍ୟ ସତ୍ୟ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।” ତା’ପରେ ଶ୍ରୀବରାହ କହିଲେ—“ଆରମ୍ଭରେ କେବଳ ନାରାୟଣ ଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଛି ଥିଲା ନାହିଁ। ସେ ନିଜେ ଆନନ୍ଦରେ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଲେ ନାହିଁ। ତାଙ୍କର ଦ୍ୱିତୀୟ ହେବାକୁ ଇଚ୍ଛା ହେଲା, ତେଣୁ ଏକ ଚିନ୍ତା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା—ଏହି ଚିନ୍ତା ବୁଦ୍ଧି ଓ ଆତ୍ମାର ମିଶ୍ରଣ, ଯାହାକୁ ‘ଅସୁ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏହା ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲା। ଏହି ଚିନ୍ତା ପୁନି ଦ୍ୱିତୀୟ ହେଲା, ଏହା ବ୍ରହ୍ମତ୍ୱର ବିଚାର ହେଲା; ଯାହାକୁ ‘ଉମା’ ବୋଲି ଯାନାଯାଏ, ଏହା ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଦା ବସିଥାଏ। ଏହି ଉମା ଏକକ୍ଷର ‘ଓଁ’ ରୂପେ ହେଲେ ଏବଂ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ଭୂଃ ରୂପେ ଭୁଃବଃ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ସେ ସ୍ୱଃ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ତା’ପରେ ମହଃ। ଏହା ପରେ ଜନ, ତପ ଲୋକ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା, ଏବଂ ଆତ୍ମା ଲୟ ହେଲା; ସମସ୍ତ ଜଗତ ମଣି ମାଳାର ସୂତା ପରି ଏକ ତାନ୍ତୁରେ ବନ୍ଧି ରହିଲା। ଯେତେବେଳେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଓଁକାର ଦ୍ୱାରା ଉଚ୍ଚାରିତ ହୋଇ ଶୂନ୍ୟ ଥିଲା, ସେଇ ଭଗବାନଙ୍କର ରୂପ—ଶଙ୍କର—ସେଇ ହରି ଥିଲେ। ସେ ଏହି ଶୂନ୍ୟ ଜଗତକୁ ଦେଖି, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରୂପ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ, ମନର ଅଞ୍ଚଳକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରି, ନିଜ ମାପରୁ ଏକ ଆକୃତି ତିଆରି କଲେ। ଏହି ଉତ୍ତେଜିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଠିଆ ହେବା ସହିତ, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଅଣ୍ଡ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ଏହା ଭାଗ ହେବା ସହିତ ଭୂଲୋକ ସ୍ଥାପିତ ହେଲା। ମଧ୍ୟରେ ଆଉ ଏକ ଜଗତ ଦେଖାଦେଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ; ପୁରାତନ ପୁରୁଷ ଏହାକୁ ବ୍ୟାପି ଏକ ପଦ୍ମ ମୁଡ଼ିକା ଭିତରେ ବସିଗଲେ। ସେଇ ଭଗବାନ ନାରାୟଣ, ପ୍ରଜାପତି ସମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ତାଙ୍କ ନାଭିରୁ ପ୍ରଥମ ଅକ୍ଷର ‘ଅ’ ଓ ବ୍ୟଞ୍ଜନ ‘ହ’ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଅରୂପ ସୃଷ୍ଟି ସମୟରେ ସେ ଚାରିଦିଗରେ ବେଦ ଗୀତ ଗାଇଲେ; ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସୃଷ୍ଟି କରି, ଅପାର ଆତ୍ମା ପୁନି ଆଧାର ବିଚାର କଲେ। ଏହିପରି ବିଚାର କରି, ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଦୁଇପ୍ରକାର ତେଜ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା: ଡାହାଣ ଆଖିରୁ ଅଗ୍ନି ସମାନ, ବାମ ଆଖିରୁ ଚନ୍ଦ୍ର ସମାନ ଶିତଳତା। ସେଠିଠାରୁ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତିଆରି କଲେ; ପରେ ପ୍ରାଣ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଏବଂ ତାଙ୍କୁଠାରୁ ବାୟୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ସେଇ ବାୟୁ ଏବେ ମଧ୍ୟ ହୃଦୟରେ ଚଳିତ, ସମସ୍ତକୁ ବ୍ୟାପିଥାଏ; ତାଙ୍କୁଠାରୁ ଅଗ୍ନି, ଅଗ୍ନିଠାରୁ ମହାଜଳ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଏହି ଅଗ୍ନି ହେଉଛି ଦିବ୍ୟ ତେଜ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ପ୍ରଧାନ କାରଣ; ତାଙ୍କ ହସ୍ତରୁ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କର ତେଜ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ତାଙ୍କ ଜଂଘାଠାରୁ ବୈଶ୍ୟ, ଚରଣଠାରୁ ଶୂଦ୍ର; ପରେ ସେ ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଏହି ଚାରି ପ୍ରକାର ଜୀବରେ ପୃଥିବୀକୁ ପୂରଣ କଲେ, ଆକାଶ ଲୋକକୁ ଉଡ଼ୁଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ, ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକକୁ ଦେବମାନେ।