ବରାହ ପୁରାଣର ଏକ ପବିତ୍ର ଅଧ୍ୟାୟରେ କହାଯାଏ, ବରାହ ସଂହିତା, ଯାହାକୁ ବରାରୋହି ନାମରେ ଜଣାଯାଏ, ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଶ୍ଟ କରିଦିଏ। ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥକୁ ସ୍ୱୟଂ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର, ମହାତ୍ମା ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ଦାନ କରିଥିଲେ। ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥକୁ ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ, ଦୃଢ଼ ଉଗ୍ରଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ଗୁଡ଼ିକର ସଂଯୋଗ ପୂର୍ବ ଯୁଗରୁ ଆସିଛି, ଏବେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଯୁଗର କଥା ଶୁଣ। ତୁମର ତପସ୍ୟାର ଫଳରେ, କପିଳ ଓ ଅନ୍ୟ ମହାତ୍ମାମାନେ ସିଦ୍ଧି ଓ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରିବେ। ଉଗ୍ରଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ହେବେ ରୋମହର୍ଷଣ ନାମରେ ପରିଚିତ। ଶ୍ରୀମଦ୍ ଦ୍ୱୈପାୟନ ଗୁରୁ ଅଠର ପୁରାଣ ଓ ବେଦକୁ ବିଭଜନ କରିଥିଲେ। ଏହାପରି, ନାରଦ ପୁରାଣ ଓ ସପ୍ତମ, ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ପୁରାଣ; ଦଶମ ବ୍ରହ୍ମ୵ୈବର୍ତ୍ତ, ଏକାଦଶ ଲିଙ୍ଗ ପୁରାଣ; ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ବାମନ ପୁରାଣ, ପଞ୍ଚଦଶ କୁର୍ମ ପୁରାଣ ଅଟୁଟ ଭାବରେ ବିଭିନ୍ନ ଗ୍ରନ୍ଥ ରୂପେ ରହିଛି। ଯେଉଁ ଭକ୍ତ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ ଏହି ପୁରାଣକୁ ଭକ୍ତିରେ ପାଠ କରିଥାଏ, ଯାହାଙ୍କ ଘରରେ ଏହି ପୁରାଣ ଲିଖିତ ଅଛି ଓ ସଦା ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ, ଯେଉଁ ଭକ୍ତ ଅଟୁଟ ଭକ୍ତିରେ ଏହାକୁ ଶୁଣିଥାଏ, ସେମାନେ ଶୁଣିବା ପରେ ଏହି ପୁରାଣ ଓ ଶାଶ୍ୱତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ। ରାଜା ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଗାଁ ଓ ମଞ୍ଜିରୀ ଗାଈଙ୍କୁ ବି ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ଶ୍ରୀମତ୍ ବରାହ ପୁରାଣରେ ଶ୍ୱେତ ଓ ବିନୀତାଶ୍ୱଙ୍କ କଥା, 'ପୁରାଣର ସ୍ତୁତି, ଦୁଇ ପାଖରୁ ଗାଈ ଦାନ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ କଳସ ଦାନ' ଅଧ୍ୟାୟ ଏହାର ଏକଶ ଦ୍ୱି ଅଧ୍ୟାୟ ଅଟୁଟ ଭାବରେ ରହିଛି। ଏବେ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି ଭଗବାନଙ୍କର ସ୍ତୁତି। ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ସେହି ବରାହଙ୍କୁ, ଯିଏ ଲୀଳାଭାବେ ଭୂମିକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଦାନ୍ତର ତୁଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା, ପରିବେଷ୍ଟିତ ପାହାଡ଼ ଓ ନଦୀମାନେ ସହିତ, ସେ ଭୂମିକୁ ଉପରକୁ ଉଠାଇଥିଲେ; ସେ ଭୂମି ସାପମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିଲେ, ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଭୟ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ, ବରାହ ଆକାର ଧାରଣ କରି, ଦଶମୁଖ ଦାନବକୁ ନଶ୍ଟ କରିଥିଲେ। ସେହି ସମୟରେ, ପୂର୍ବ ଯୁଗରେ, ବରାହ ଅବତାର ଦ୍ୱାରା ଭୂମିକୁ ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଇଥିଲା। ଭୂମି ଏହିପରି କହିଲେ: "ହେ କେଶବ, ମୋତେ ଧାରଣ କରିବା ପାଇଁ କୌଣସି ଅନ୍ୟ ଆକାର କିମ୍ବା ହସ୍ତ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।" ଭୂମିକୁ ଏଭଳି ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ, ସେଉଁଠି ଆସିଥିବା ମହାପୁରୁଷ, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଶୁଭ ଶବ୍ଦ କହି, ଭୂମିଦେବୀଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: "ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ବିକାଶ ପାଉଛ, ତୁମେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା।" "ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧାରଣ କରାଯାଉଥିବାବେଳେ, କୌଣସି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିଲା?" — ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ ପୂଛିଲେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଭୂମି କହିଲେ: "ସେ କୌଣସି ଗୁପ୍ତ କଥା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ଏବଂ ମୁଁ ଉତ୍ତର ଦେଲି।" "ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ଗଭୀର ଓ ସତ୍ୟ ଧର୍ମର ଗୁପ୍ତ କଥା ଶୁଣ।" ସେ ମୋତେ ଏହିପରି କହିଥିଲେ, ଯାହା ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ଉପାୟ। ସେ ଉତ୍ତମ ଗୁପ୍ତତମ ଧର୍ମର ଏକ ନିଶ୍ଚିତ ରହସ୍ୟ କହିଥିଲେ। ଭୂମିର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ମହାତ୍ମା ତପସ୍ୱୀ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେବୀ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ନେଇଯାଇଥିଲେ। ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ: "ଅମୂଳ୍ୟ ଧର୍ମର ଅସୀମ ଗତି ବିଷୟରେ ସତ୍ୟ କଥା କହ।" ତାଙ୍କ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଏବଂ ମୁଁ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଭୂମି କହିଲେ: "ନିଶ୍ଚିତ," ଏବଂ ଦେବୀଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଶୁଭ ଶବ୍ଦ କହ।" ଯେବେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ପବନ ସଂସାରରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଗଲେ, ଯେବେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ତାରା ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ, ସେଉଁଠି ପବନ ବହିଲା ନାହିଁ, ଅଗ୍ନି ଓ ଆପ୍ରାଳି ମାନେ ରହିଲେ ନାହିଁ। ଏବଂ ବେଦ ମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ, ବିଷ୍ଣୁ ମାଛ ଆକାର ଧାରଣ କରି, ପାତାଳ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ। ଅନ୍ୟ ଏକ ସମୟରେ, ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଥନ କାଳରେ, ବିଷ୍ଣୁ କୁର୍ମ ଆକାର ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ପୁନଃ, ବରାହ ଆକାରରେ, ମୁଁ ପାତାଳରେ ବୁଡ଼ିଯିବାବେଳେ ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ। ଅନ୍ୟ ସମୟରେ, ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ବର ପାଇଁ ଅହଂକାରି ହୋଇ ଆଗମନ କଲେ। ପୁନଃ, ନରସିଂହ ଆକାରରେ, ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ତୁମେ ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ। ଏଭଳି ପବିତ୍ର କଥାରେ ବରାହ ପୁରାଣର ଗଭୀର ଗୁପ୍ତତମ ଧର୍ମ, ଅବତାର ଓ ଭୂମି ଉଦ୍ଧାରର ଦିବ୍ୟ ଉପାଖ୍ୟାନ ଏକ ଅଟୁଟ ଶ୍ରେଣୀରେ ଉପସ୍ଥାପିତ ହେଉଛି।