ଏକ ଦିନ ଏକ ଋଷି ଏକ ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଇଥିଲେ । ସେଠାରେ ତିନି ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କ ଘରେ ଭଲ ଭାବରେ ପକାଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ରହିଛି, ଯାହା ଜଡ ଏବଂ ଚେତନାହୀନ । ତେବେ, ସେ ପଚାରିଲେ, “ତୁମ ଘରରେ ଏମିତି ଖାଦ୍ୟ ଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମୁଁ ଏଠାରେ ଏତେ ପ୍ରାଣୀ, ବିଶେଷକରି ଜଳଚର ପ୍ରାଣୀ, କାହିଁକି ଦେଖୁଛି?” ସେଠି ଥିବା ଗୃହପତି ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ମୁଁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ହଜାର ହଜାର ପ୍ରାଣୀ ଉପର୍ଜନ କରେ । ମୋ ପରିବାର ପାଇଁ ମୁଁ ପ୍ରତିଦିନ ଜଙ୍ଗଲରୁ ଗୋଟିଏ ପ୍ରାଣୀ ମାରି ଆଣେ ଏବଂ ପୂର୍ବପୁରୁଷଙ୍କୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦେଇ ପରେ ମୋ ପରିବାର ସହିତ ତାହା ଭୋଜନ କରେ । କିନ୍ତୁ ଆପଣମାନେ ଓ ଆପଣଙ୍କ ପରିବାର ଏବଂ ଅନୁୟାୟୀମାନେ ବହୁତ ପ୍ରାଣୀ ହତ୍ୟା କରି, ସେମାନଙ୍କ ଅନୁଚିତ ଖାଦ୍ୟ ସଦା ଭୋଜନ କରୁଛନ୍ତି—ମୋ ମତରେ ଏହି ଠିକ୍ ନୁହେଁ ।” ସେ ଆଉ କହିଲେ, “ପୁରାତନ କାଳରେ ବ୍ରହ୍ମା ସମସ୍ତ ଗଛ ଓ ଔଷଧିକୁ ସୃଜନ କରିଥିଲେ । ବେଦ କହେ, ପ୍ରାଣୀମାନେ ଏହାକୁ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ । ପାଞ୍ଚ ମହାୟଜ୍ଞ—ଦୈବ, ଭୂତ, ପିତୃ, ମାନୁଷ, ଓ ବ୍ରାହ୍ମ—ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା । ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓ ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟ ବର୍ଗମାନେ ପାଇଁ କଲ୍ୟାଣର୍ଥେ ହୋଇଛି । ଅନ୍ୟ ବର୍ଗମାନଙ୍କର ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କରନ୍ତି । ଯଦି ଏହି କ୍ରମ ରହିଥାଏ, ତେବେ ଖାଦ୍ୟ ପବିତ୍ର ହୁଏ; ନହେଲେ, ଏହି ଧାନ୍ୟ ମଧ୍ୟ ପଶୁ ପକ୍ଷୀର ମାଂସ ସମାନ ହୁଏ—ଦାତା ଓ ଭୋକ୍ତା ଦୁହେଁ ପାଇଁ ଏହି ମହାମାଂସ ଭାବେ ଗଣାଯାଏ ।” ସେ ଆଉ ଏହିପରି କହିଲେ, “ମୁଁ ମୋ ଝିଅକୁ, ଯିଏ ଦେବୀ ସ୍ୱରୂପ, ତୁମ ପୁଅ ପାଇଁ ବିବାହ କରାଇଥିଲି; ଏହି ଝିଅ, ତୁମ ଘରର ବୋହୁ, ପ୍ରାଣୀ ହତ୍ୟାକାରୀ ଜନକଙ୍କ ଝିଅ । ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ତୁମ ଘରକୁ ଆସିଛି, ତୁମ ଆଚରଣ, ଦେବପୂଜା ଓ ଅତିଥିସେବା ଦେଖିବାକୁ । କିନ୍ତୁ ଏଠି କିଛି ହେଉନାହିଁ, ତେଣୁ ମୁଁ ଏଠାରୁ ବାହାରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ପିତୃପୂଜା ପାଇଁ ଆଶା କରୁଛି । ମୁଁ ମୋ ଘରେ ଖାଏ ନାହିଁ, କାରଣ ଏହା ପିତୃପୂଜା ପାଇଁ; ମୁଁ ଏକ ଶିକାରୀ, ପ୍ରାଣୀ ହତ୍ୟାକାରୀ, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ସଂସାରକୁ କ୍ଷତି କରନ୍ତି ନାହିଁ । ମୋ ଝିଅ, ଯିଏ ପ୍ରାଣୀ ହତ୍ୟାକାରୀର ବୋହୁ, ତୁମ ପୁଅ ସହ ବିବାହିତ ହୋଇଛି; ଏହି କାରଣରୁ ଏକ ମହା ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଛି, ହେ ତପସ୍ବୀ ।” ଏପରି କହି, ସେ ଉଠିଲେ ଏବଂ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ: “ଶ୍ୱଶୁରୀ ଓ ବୋହୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେବେ ବିଶ୍ୱାସ ରହିବ ନାହିଁ । ଏବଂ ବୋହୁ କେବେ ଶ୍ୱଶୁରୀଙ୍କ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଆଶା କରିବ ନାହିଁ ।” ଏହା କହି ସେ ନିଜ ଘରକୁ ଚଲିଗଲେ । ତା’ପରେ, ଏହି ଉପରେ, ଜ୍ଞାନୀ ତପସ୍ବୀ ଭକ୍ତିସହିତ ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ, ଏବଂ ନିଜ ପୁଅ ଅର୍ଜୁନକଙ୍କୁ ପରମ୍ପରାରେ ବସାଇଲେ । ଏହି ଶିକାରୀ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିଲେ, ସେ ଦ୍ରୁତ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ତୀର୍ଥକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ମନୋନିବେଶ ସହ ତପସ୍ୟା କଲେ, ଏହିପରି ଭୂମିକୁ ସ୍ତୁତି କରିଲେ: “ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ, ଯିଏ ଦେବଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କ ନାଶ କରନ୍ତି, ଯାଙ୍କ ଚଉଡ଼ା ଛାତି ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ନିବାସ, ଭଲ ଶାସକ, ଧର୍ମିକମାନେଙ୍କ ଚରମ ଲକ୍ଷ୍ୟ, ତିନି ପଦ ଦେଉଥିବା, ମନ୍ଦର ଧାରକ । ବିଷ୍ଣୁ, ଦାମୋଦର, ଯିଏ ଭୂମିକୁ ଅଳଙ୍କୃତ କରିଛନ୍ତି, ଯାଙ୍କ ତେଜ ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣ ସମ, ଅଙ୍ଗମାନେ ମଧୁମକ୍ଷିକା ପରି ଚମକୁଛନ୍ତି, ଭୂମିର ଧାରକ, ନରକ ଶତ୍ରୁ, ଉତ୍ତମମାନେ ଯିଏଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର । ମୁଁ ଏହି ଦେବ, ନରସିଂହ, ହରି, ତିନି ଲୋକର ଶ୍ୱାମୀ, ଅନନ୍ତ ତେଜସ୍ୱୀ, ଉତ୍ତମ ବାଣୀ ସହିତ, ମନୁଷ୍ୟମାନେଙ୍କର ଚରମ ଆଶ୍ରୟ, ଅକ୍ଷୟ, ତିନି ରୂପରେ ସ୍ଥିତ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଚକ୍ରଧାରୀ, ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ, ଅପୂର୍ବ ଗୁଣରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମଙ୍ଗଳ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ନାଶକ, ମହା ଗୁରୁ—ବିଷ୍ଣୁ ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ନମସ୍କାର । ପ୍ରାଚୀନ ଦୈତ୍ୟ ମଧୁ ଓ କୈଟଭଙ୍କୁ ଯିଏ ବଧ କରିଥିଲେ, ସେ ସଦା ଭୂମିକୁ ମସ୍ତକରେ ଧାରଣ କରନ୍ତି । ମୁଁ ଯଥାଶକ୍ତି ପ୍ରଶଂସା କରିଛି, ବିଷ୍ଣୁ ମୋତେ ଶୁଭ ଓ ଶକ୍ତି ଦିଅନ୍ତୁ । ବଡ଼ ବରାହ, ଯିଏ ହବି ଭୋଗ କରନ୍ତି, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ଉପକାରୀ, ପଦ୍ମମୁଖୀ, ଭୂମିର ମହାଧାରକ, ସମୁଦ୍ର କ୍ଷୟକାରୀ, ମୋ ଆଶ୍ରୟ ହେଉନ୍ତୁ । ବିଷ୍ଣୁ, ଯିଏ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ତିନି ଲୋକକୁ ବୁନିଛନ୍ତି, ଯେପରି ଏକ ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତ ଚଳ ଅଚଳକୁ ବ୍ୟାପିଛି, ସେ ସମସ୍ତ ଚଳ ଅଚଳରେ ବ୍ୟାପିତ—ସେ ମୋ ଆଶ୍ରୟ ହେଉନ୍ତୁ । ଯିଏ ପ୍ରତି ଯୁଗରେ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ଯାହାଠାରୁ ଏହି ଚଳ ଅଚଳ ଜଗତ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଏବଂ ରୁଦ୍ର ଭାବରେ ଦ୍ୱାରା ଏହା ଲୟ ହୁଏ—ସେ ହରି, ବିଷ୍ଣୁ, ହର । ଯାଠାରୁ ଆକାଶ, ଚନ୍ଦ୍ର, ପୃଥିବୀ, ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଓ ଜଳ ଉତ୍ପନ୍ନ—ସେ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ରୂପୀ ଶାଶ୍ୱତ ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ ସଦା ମୋ ମଙ୍ଗଳ କରନ୍ତୁ ।” ଏପରି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଏହି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଶିକାରୀ ତପସ୍ୟା କଲେ । ଏହି ସମୟରେ, ପୃଥିବୀ ଦେବୀ ପଚାରିଲେ, “ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆଦିକାଳରେ କୃତଯୁଗରେ ନାରାୟଣ, ଯିଏ ସମସ୍ତର ଆକାର, କ’ଣ କରିଥିଲେ? ମୁଁ ସତ୍ୟ ସହିତ ଏହି କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ ।” ଶ୍ରୀବରାହ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଆଦିରେ କେବଳ ନାରାୟଣ ଥିଲେ; ହରି ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଛି ଥିଲା ନାହିଁ । ସେ ଏକାକି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ କିଛି କରିଲେ ନାହିଁ । ଦ୍ୱିତୀୟ କିଛି ଚାହିଁ, ସେଠାରେ ଜ୍ଞାନ ଓ ଆତ୍ମା ମିଶିଥିବା ଏକ ଚିନ୍ତା ଉପଜିଲା, ଯାହାକୁ ‘ଅସୁ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏହା କିଛି ଖ୍ଷଣ ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲା । ସେଇ ଚିନ୍ତା ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହେଲା, ଏହା ବ୍ରହ୍ମ ଚିନ୍ତନ ହେଲା; ଯାହାକୁ ‘ଉମା’ ନାମରେ ମଣିଷମାନେ ଜାଣନ୍ତି । ଏହି ଉମା ଏକାକ୍ଷର ‘ଓଁ’ ହେଇ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ଭୂଃ ଭୁଵଃ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ତା’ପରେ ସ୍ୱଃ ଏବଂ ମହଃ । ତା’ପରେ ଜନ ଓ ତପଃ ଲୋକ, ଏବଂ ଆତ୍ମା ଲୟ ହୁଏ; ସମସ୍ତ ଏକ ମାଳାର ମଣି ପରି ଏକ ସୂତ୍ରରେ ଗଠିତ । ଯେତେବେଳେ ବିଶ୍ୱ ‘ଓଁ’ ଧ୍ୱନିରେ ଶୂନ୍ୟ ରୂପେ ଥିଲା, ଏହି ମହାଭାଗ୍ୟବାନ୍ ଶଙ୍କର ନିଜେ ହରି ଥିଲେ ।