ଦାନ କାଳରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ତାଙ୍କୁ ଅଙ୍ଗୁଠି ଓ କଣ୍ଠା ଦେଇ ଶୋଭିତ କରାଯିବା ଦରକାର। ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ, କଞ୍ଜୁସି ବିନା ଦାନ କରିବା ଉପରେ ଜୋର ଦିଆଯାଇଛି। ଦାନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ହାତରେ ଦେଇ, ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲ ଓ ଚନ୍ଦନ ସହିତ ଗାଈ ଦାନ କରିବା ଓ ତାହାର ମୁହଁ ଦେଖିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଆଚରଣ କଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏକ ଦିନ କେବଳ ଚିନି ଖାଇବେ ଓ ତିନି ଦିନ ରହିବେ। ଏହି ଦାନର ଫଳରେ, ଗାଈ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରି, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ। ଏହି ଦାନ ଦେଖିଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଏହି କଥା ଶୁଣନ୍ତି କିମ୍ବା ପାଠ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଏବେ ମଧୁ-ଗାଈ ଦାନର ମହିମା କଥା କୁହିବି। ଏହା ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରିଥାଏ। ଏଠାରେ ସୋଳଟି ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁମ୍ଭ ସହିତ ମଧୁ ଦ୍ୱାରା ଏକ ଗାଈ ତିଆରି କରିବାକୁ କହାଯାଇଛି। ତାହାର ମୁହଁ ସୁନାରେ, ଶିଙ୍ଗ ଅଗରୁ ଓ ଚନ୍ଦନରେ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ଗାଈର ପାଦ ଚିନିଖଣ୍ଡରେ, ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ୱେତ କମ୍ବଳ ଦ୍ୱାରା ଢାକିବା ଉଚିତ। ତାହାର ଓଠ ଫୁଲରେ, ଦାନ୍ତ ଫଳରେ, କାନ ଚମତ୍କାର ପତ୍ରରେ ଶୋଭିତ କରିବା ନିୟମ। ଚାରିପଟେ ଚାରିଟି ତିଳପତ୍ର ପାତ୍ର ରଖିବା ଉଚିତ। ଏପରି ଏକ ତାମ୍ବାର ଗାଈ ତିଆରି କରି, ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବାପରେ, ସଂକ୍ରାନ୍ତି, ଗ୍ରହଣ କିମ୍ବା ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ଯେକୌଣସି ସମୟରେ, ଏକ ଦରିଦ୍ର, ବେଦବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଧୁ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ। ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଦୁଇଟି ବସ୍ତ୍ର ଦେଇ ଓ ଅଙ୍ଗୁଠି ଦେଇ ଶୋଭିତ କରି, ଜଳସଂସ୍କାର କରି, ଗାଈ ଦାନ କରିବା ନିୟମ। ଏହି ଦାନ କରିବା ସମୟରେ ପିତୃଦେବତା ଓ ଦେବତାମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। "ମଧୁ ମୟୀ ଗାଈ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର" ବୋଲି ପ୍ରଣାମ କରିବା ଉଚିତ। "ଓ ଦେବୀ, ଘରର କ୍ଷେମାର୍ଥେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଗ୍ରହଣ କରୁଛି" ବୋଲି ସ୍ୱୀକାର କରିବା ଉଚିତ। 'ମଧୁବାତ୍' ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ଯଦି ଅଶୁଚି ମଧ୍ୟ ହେଉ, ଦାନ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏପରି ଭକ୍ତି ସହିତ ଯିଏ ମଧୁ-ଗାଈ ଦାନ କରେ, ସେ ତିନି ଦିନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ମଧୁ ଓ ଦୁଧ ମିଶାଇ ଦେଇ ଭୋଜନ କରାଏ। ଯେଉଁଠାରେ ନଦୀ ମଧୁରେ ବହେ, କାଦୁ ଦୁଧରେ ତିଆରି, ସେଉଁଠାରେ ସେ ଅନେକ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରେ ଓ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏଠାରେ ଅନେକ ଭୋଗ କରି, ପରେ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି। ମଧୁ-ଗାଈ ଦାନ କରି, ସମସ୍ତ ପାପ ମୁକ୍ତି ପାଇ ସେ ବିଷ୍ଣୁ ସାୟୁଜ୍ୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏପରି ମଧୁ-ଗାଈ ଦାନର ମହିମା ଶ୍ରୀବରାହ ପୁରାଣର ଶ୍ୱେତ ଓ ବିନୀତାଶ୍ୱ କଥାରେ 'ମଧୁ-ଗାଈ ଦାନ ମହାତ୍ମ୍ୟ' ନାମକ ଅଧ୍ୟାୟରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ଏବେ ଦୁଧ-ଗାଈ ଦାନ ପ୍ରକ୍ରିୟା କଥା କୁହିବି। ଏହି ଦାନ ପାଇଁ ଗାଈ ଚର୍ମ ପରି ଏକ ମଞ୍ଚରେ କୁଶ ଘାସ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ଗୋବର ଦ୍ୱାରା ଏକ ବୃତ୍ତାକାର ବେଦି ବନାଇବା ଦରକାର। ଗାଈର ଶିଙ୍ଗ ସୁନାରେ, ଚନ୍ଦନ ଓ ଅଗରୁ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ କରିବା ଉଚିତ। ମୁହଁ ଗୁଡ଼ରେ, ଜିହ୍ବା ଚିନିରେ, ପାଦ ଚିନିଖଣ୍ଡରେ, କେଶ ଦର୍ଭା ଘାସରେ, ଏବଂ ଶ୍ୱେତ କମ୍ବଳ ରେ ଢାକିବା ଆବଶ୍ୟକ। ତାଲ ଗାଣ୍ଠି ଓ ଉତ୍ତର ତାଜା ଘିଁରେ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ଚାରିପଟେ ଚାରିଟି ତିଳ ଭରା ପାତ୍ର ରଖିବା ନିୟମ। ଏହିପରି ଗାଈ ତିଆରି କରି, ଧୂପ ଦୀପ ପୂଜା କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ। ସହିତ ଜୁତା, ସ୍ୟାଣ୍ଡାଲ ଓ ଛତା ମଧ୍ୟ ଦେଇ ଦାନ କରିବାକୁ କହାଯାଇଛି। ବେଦ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ 'ଆପ୍ୟାୟସ୍ୱ' ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଏହି ଦାନ କରାଯିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଦୁଧ ଦେଇଥିବା ଗାଈକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯିବ। ଏହି ଦାନ ଦେଖିଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହିପରି ଶାସ୍ତ୍ର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିଧି ଅନୁସାରେ ଗାଈ ଦାନ କଲେ, ଦାନକାରୀ, ପ୍ରତିଗ୍ରାହକ ଓ ସାକ୍ଷୀମାନେ ସମସ୍ତେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଫଳର ଅନୁଭୂତି କରନ୍ତି।