ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ରାଜାଙ୍କୁ ଅତି ଜ୍ଞାନୀ ହୋତା ଏହିପରି ଅମୂଲ୍ୟ ଦାନର ମହାତ୍ମ୍ୟ କୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଲେ। ସେ କହିଲେ—ମନ, କଥା ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଯାହା କିଛି କରାଯାଇଛି, ଚାହେ ତାହା ତଳା-ମାପା ଦ୍ୱାରା ହେଉ, କିମ୍ବା କୌଣସି କନ୍ୟାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଘୋଷିତ ହେଉ—ସେସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ଦାନର ମାଧ୍ୟମରେ ପରିଶୁଧ୍ଧ ହୁଏ। ଯଦି ଦ୍ୱିଜାତିକୁ ଗୁଡ଼ର ଗାଈ ଦିଆଯାଏ, ତେବେ କୌଣସି ମିଥ୍ୟା କଥା ବିନାଶ ଆଣେନାହିଁ। ଏହି ଦାନକାରୀମାନେ ଦେଖାଯାନ୍ତି ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି—ଯେଉଁଠାରେ ନଦୀମାନେ ଘିଅ ଓ ଦୁଧରେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ଋଷି, ମୁନି ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ବସନ୍ତି, ସେଉଁଠାରେ ଗୁଡ଼ର ଗାଈ ଦାନକାରୀଗଣ ଯାନ୍ତି। ଗୁଡ଼ର ଗାଈର ଦୟାରେ, ଦାନକାରୀ ଦ୍ରୁତ ଭାବରେ ଦଶ ପୂର୍ବଜ, ଦଶ ପରମ୍ପରା ଏବଂ ନିଜେ—ଏହି କୁଳର ୨୧ ଜଣ—ବିଷ୍ଣୁର ଲୋକକୁ ନେଇଯାନ୍ତି। ଉତ୍ତରାୟଣ, ଦକ୍ଷିଣାୟଣ, ବିଷୁବ, ଗ୍ରହଣ ଓ ଦିନର ଶେଷରେ, ଏହି ଦାନ ସଦା ଦିଆଯିବା ଉଚିତ, ଯଦି ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦେଖାଯାଏ। ଏହି ଦାନ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଦେବା ଉଚିତ, କାରଣ ଏହା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁଇଟି ଦିଏ; ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ ଓ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ। ଗୁଡ଼ର ଗାଈର ଦୟାରେ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଫଳ ଆସେ, ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ଦୁଃଖ ଓ ଅପସ୍ତିତି ଶେଷ ହୁଏ। ଏହି ଦାନକାରୀ ୧୦, ୧୨ ହଜାର, ୧୦ ଓ ୮ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେବେ ଦୁଃଖ, ପୀଡା, ଅପସ୍ତିତି ଭୋଗେନାହିଁ। ଏହି ଶ୍ରୁତିକୁ ଯିଏ ଶୁଣିବେ କିମ୍ବା ପଠିବେ ଓ ମନ ଲଗାଇବେ, ସେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ଶ୍ରୀମତ୍ତା ଉପଭୋଗ କରିବେ, ପରେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦୀର୍ଘକାଳ ଦେବମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ସମ୍ମାନ ଉପଭୋଗ କରିବେ। ପରେ, ହୋତା ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ—ଏବେ ଚିନିର ଗାଈ ଦାନ ବିଷୟରେ ଶୁଣନ୍ତୁ। ପୃଥିବୀରେ କଳା କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚର୍ମ ଓ ଦର୍ବା ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ଏହି ଦାନ ଏବେ ଏକ ଅସଳ ରୀତିରେ ହେବା ଉଚିତ। ରାଜା, ଚାରି ଭାର ଓଜନର ଚିନିର ଗାଈ ତିଆରି କରିବା ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାର୍ଯ୍ୟ ଭାବରେ ଗୁଣବତ୍ତା ମନେ କରାଯାଏ; ଚାରି ଭାଗର ଏକ ଭାଗରେ ଛାଉଁ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ଅଧା ଓଜନ ମଧ୍ୟମ, ଏକ ଭାର ସବୁଠୁ କମ୍; ଏହିପରି ଭାବରେ ଛାଉଁ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ଏହା ଉପରେ, ରାଜା, ଅଟେ ଶତ ଓ ଅଧିକ (ଏକକ) ଦ୍ୱାରା, ନିଜ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ଦାନ ଦେବା ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ କରିବା ଉଚିତ। ଚାରି ଦିଗରେ ସମସ୍ତ ବୀଜ ରଖି, ଗାଈର ମୁହଁରେ ସୁନା, ଚୋକରେ ମୁକୁତା, ମୁହଁ ଓ ଦେହରେ ଚିନି, ଜିଭରେ ମାଣ୍ଡା, ଚଦର ଓ ପତିତା, ଗାଳରେ ମାଳା ଦେଇ ସଜାଇବା ଉଚିତ। ଉଠିରେ ଚିନି ବର୍ଗ, ପାଦରେ ଚାନ୍ଦି, ତୁଦିରେ ଘିଅ, କାନରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପତ୍ର, ଧଳା ଚମର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭା ପାଉଥିବା ଗାଈ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ପାଞ୍ଚ ମଣି ଦେଇ ଓ ଚାଦର ଦ୍ୱାରା ଢାକି, ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲ ଦେଇ ସଜାଇ, ସେହି ଗାଈକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ। ଏହି ଗାଈ ଏକ ବିଦ୍ୱାନ, ଗରିବ, ଶିଳ୍ପୀ, ବିବେକୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ, ଯିଏ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗ ଜାଣିଥିବେ, ଅଗ୍ନିର ଉପାସନା କରିଥିବେ, ପରିବାର ରଖିଥିବେ, ଦୁଷ୍ଟ ନୁହଁନ୍ତି; ଇର୍ଷ୍ୟାଳୁ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ କେବେ ଦିଅନାହିଁ। ଉତ୍ତରାୟଣ, ବିଷୁବ, ଶୁଭ ଯୋଗ ବା ଦିନ ଶେଷରେ, ଏହି ଦାନ ନିଜ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ। ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବିଦ୍ୱାନ ଅତିଥି ଦେଖି, ପୂଛ ଅଂଶ ଯାଞ୍ଚ କରି, ଦାନ ଦିଅନ୍ତୁ। ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ବା ପ୍ରୟୋଜନରେ ଉତ୍ତର, ଗାଈକୁ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ, ଛାଉଁକୁ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ରଖନ୍ତୁ। ଦାନ ବେଳେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ମନ୍ତ୍ର ପଠନ୍ତୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତୁ, ଅଙ୍ଗୁଠି ଓ କଣ ଫୁଲ ଦିଅନ୍ତୁ। ନିଜ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, କଞ୍ଜୁସି ନ ରଖି, ଦାନ ହାତରେ ରଖି, ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲ ଓ ଚନ୍ଦନ ଦେଇ, ଗାଈକୁ ଦିଅନ୍ତୁ ଓ ତାହାର ମୁହଁକୁ ଦେଖନ୍ତୁ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏକ ଦିନ ଚିନି ଖାଇବା ଉଚିତ ଓ ତିନି ଦିନ ରହିବେ; ଏହି ଗାଈ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ ଓ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ। ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ—ଏହାର କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଏହି ଦାନ ଦେଖିଥିବା ଲୋକମାନେ ଉଚ୍ଚ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଯିଏ ଏହି କଥାକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଶୁଣିବେ କିମ୍ବା ପଠିବେ, ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୁଏ ଓ ବିଷ୍ଣୁର ଲୋକକୁ ଯାନ୍ତି। ଏବେ ମଧୁ ଦାନର ମହାତ୍ମ୍ୟ କଥା ଆସିଲା। ମଧୁର ଗାଈ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ, ଏହି ମହାତ୍ମ୍ୟ କୁ ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି। ଗାଈକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମଧୁରେ ତିଆରି କରନ୍ତୁ, ସୋଳେ ମଧୁ ପାତ୍ର ଦେଇ। ମୁହଁ ସୁନାରେ, ଶିଙ୍ଗ ଅଗର ଓ ଚନ୍ଦନରେ ତିଆରି କରନ୍ତୁ। ପାଦ ଚିନି କଉଁ, ଉପରେ ଧଳା ଚଦର ଦିଅନ୍ତୁ। ଫୁଲରେ ଠୁଣ୍ଡି, ଫଳରେ ଦାନ୍ତ ତିଆରି କରନ୍ତୁ। କାନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପତ୍ରରେ ସଜାନ୍ତୁ, ଚାରି ଦିଗରେ ତିଲ ପତ୍ର ରଖନ୍ତୁ। କପରରେ ଗାଈ ତିଆରି କରି, ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲରେ ପୂଜା କରନ୍ତୁ। ଉତ୍ତରାୟଣ, ଗ୍ରହଣ ବା ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ, ଏହି ଦାନ ଦିଅନ୍ତୁ। ଗରିବ, ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ, ଅଗ୍ନି ଉପାସକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଧୁ ଗାଈ ଦିଅନ୍ତୁ। ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକ ମନ୍ତ୍ର ପଠି, ଜୋଡି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବସ୍ତ୍ର ଦେଇ, ଅଙ୍ଗୁଠି ଦେଇ, ଜଳ ଅର୍ପଣ କରି, ଗାଈ ଦିଅନ୍ତୁ। ପିତୃ ଓ ଦେବତାମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; ମଧୁର ଗାଈ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ। ଏ ଦାନ ମୋ ଗୃହ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହିତ ପାଇଁ ଗ୍ରହଣ କରୁଛି। ‘ମଧୁବାତ୍’ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଏହି ଦାନ ଦିଅନ୍ତୁ, ଯଦି ଅଶୁଦ୍ଧ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ। ଏଭଳି ଗାଈ ଦାନର ମହାତ୍ମ୍ୟ ଶ୍ରବଣ ଓ ପାଠନ କରି, ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଦେଇ, ଲୋକ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଶ୍ରୀମତ୍ତା, ଏବଂ ଦେବତାଙ୍କର ସମ୍ମାନ ପାଇ ଦୀର୍ଘ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକରେ ବସନ୍ତି।