ଏକ ଦିନ, ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଅପରାଧୀମାନଙ୍କ ସହ ମିଶି ନିଜେ ଅପରାଧୀ ସ୍ୱରୂପ ହୋଇଯାଇଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଦୁର୍ବାସା ଋଷିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶିକ୍ଷିତ ହେଇ, ସେ ପ୍ରଭା ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ। ପୁଷ୍ୟଭଦ୍ରା ନଦୀର ତୀରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଶିଳା ଅଛି, ଯାହାକୁ ଚିତ୍ରଶିଳା କୁହାଯାଏ। ସେଠାରେ, ମହାତ୍ମା ସତ୍ୟତପ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ହୋଇଥିଲେ। ଏହି ତପସ୍ୟା କ୍ଷଣରେ, ଋଷି ନିଜ ଡାହାଣ ଅଙ୍ଗୁଠି କାଟିଦେଲେ; ଏଠାରେ ରକ୍ତ, ମାଂସ ଓ ମଜା ଦେଖାଯାଇନଥିଲା। ସେଠାରେ ଏକ ପବିତ୍ର ବଟବୃକ୍ଷ ନିକଟେ, ଦୁଇଜଣ କିନ୍ନର ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ପ୍ରଭାତ ଆଲୋକରେ, ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଥିବା ବିବରଣା ମନେ ପକାଯାଏ। ସେମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କରାଗଲା: "ଏଠାରେ କିଛି ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଅପୂର୍ବ ଘଟଣା କୁହ।" ସେଠାରେ, କିନ୍ନରମାନେ ଦୃଢ଼ ହୋଇ କହିଲେ: "ସତ୍ୟତପ ବିଷୟରେ ଆମେ ଯାହା ଦେଖିଛୁ, ଏହା ଏହିପରି।" ପୁଷ୍ୟଭଦ୍ରା ନଦୀର ତୀରେ ଏକ ବଡ଼ ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଘଟିଥିଲା। ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆଗ୍ରହ କରି ଶୁଣିଥିବା ଭସ୍ମ ପ୍ରବାହ ବିଷୟରେ ସବୁ କଥା କହିଲେ। "ଆସ, ବିଷ୍ଣୁ, ଆମେ ହିମବତ୍ ର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଯାଉ।" ଏହିପରି କହିଲାପରେ, ବିଷ୍ଣୁ ଏକ ବରାହ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ବରାହ ରୂପରେ ବିଷ୍ଣୁ ଋଷିମାନଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚରରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଧନୁଷ ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ନେଇ ଜଙ୍ଗଲରେ ଥିଲେ। "ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ଏଠାରେ ବଡ଼ ବରାହ ରୂପରେ ଦେଖାଯାଇଛନ୍ତି," ଏହିପରି କହି ଋଷି ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। "ନାହିଁ ହେଲେ, ମୋର ଘର ପରିବାର ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଭୋକରେ ନଷ୍ଟ ହେଇଯିବ—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।" ଏହି ବରାହ, ଏକ ବଣ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଆହତ ହୋଇ, ମୋର ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିଛି। ତିନି ସ୍ପଷ୍ଟ ବିଚାର କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ କିଛି କ୍ଷଣ ପରେ ମନରେ ଏକ ଚିନ୍ତା ଉଦ୍ଭବ ହେଲା। ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଚଳାମାନ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ନିର୍ବିକ୍ଷେପ ଦେଖୁଥିଲା, ଜିହ୍ୱା କିଛି କହିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲା, ଏବଂ ମନ ମୁକ୍ତିକୁ ଅଭିଲାଷ କରୁଥିଲା। "ପୃଥିବୀରେ ଏପରି ବଡ଼ ଦୟା ନାହିଁ ଯେ, ଆପଣ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ, ମୋ ସାମ୍ନାରେ ଦେଖାଯାଇଛନ୍ତି।" ଏବଂ "ମୋର ଦ୍ୱିତୀୟ ବର ହେଉ—ମୁକ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତି ହେଉ।" ତାପରେ, ଦେବତା ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ ଏଠାରେ ରହିଗଲେ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମହା ଋଷି ସେଠାରେ ରହିଲେ, ତାଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସଫଳ ହେଲା। ସେ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡିକୁ ପରିକ୍ରମା କଲେ। ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ, ଆଚମନ ଓ ଗାଁ ଦାନ କରି, ତିନି ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ବସିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ବିନୟୀ ଜଣେ, ଯେଉଁଠାରେ ହାତ ଜୋଡି ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: "ମୋର ପୁତ୍ର, ତୁମେ ତପସ୍ୟାରେ ସଫଳ ହେଲା; ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମା ସହ ଏକତ୍ୱ ପାଇଲା, ଓ ସାଧୁ।" "ଏବେ, ତୁମର ଆତ୍ମା ସହିତ ମୁକ୍ତିର ସମୟ ଆସିଛି।" "ସେଠାକୁ ଯାଇଲେ, ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନାହିଁ—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।" ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ଉଭୟ ତାଙ୍କର ଶରୀରରେ ଲୟ ହେଲେ। ଯଦି କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ଏହି କଥା ଶୁଣାଇଥାଏ, ସେ ଆପ୍ତ ଅବସ୍ଥା ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏବେ ତିଳ-ଗାଁର ମହାତ୍ମ୍ୟ ବିଷୟରେ କଥା ଆସିଲା: ସେହି ମାୟା, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଶରୀରରୁ ଅବିକଳ ଜନ୍ମ ହୋଇ, ଦେବତାମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ କରିବାକୁ ଚାହି, ନନ୍ଦା ଦେବୀ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। "ପ୍ରଭୁ, ଏହିପରି କିପରି ହେଲା? ଶଙ୍କରଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଗଙ୍ଗା ଦେବୀ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ କରିବାକୁ ଅଛି।" କେବେ କେବେ କିଛି ଦାନ ହୋଇପାରେ; ସର୍ବଜ୍ଞ ନିଜ ଉଚିତ ସ୍ଥାନ ଜାଣନ୍ତି। ତାପରେ, ମହିଷା ନାମକ ମହା ଦାନବକୁ ସେ ହତ କଲେ। କିମ୍ବା, ଜ୍ଞାନ ଶକ୍ତି ମହିଷା ଭାବେ, ଅଜ୍ଞାନର ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲା।