ପୂର୍ବେ ଦେବତାମାନେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି କହିଥିଲେ, “ହେ ଦେବ, ଆପଣ ଯେଉଁ ନଗ୍ନତା ଓ ଖପର ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ତାପସ୍ୟାର କଞ୍ଚା ଚୀର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ସେମାନେ ଅତି ମହାନ ପ୍ରତିଜ୍ଞା। ଆମେ ଦେଖୁଛୁ, ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ସ୍ଥାନ ଦେଇ, ଯଥାବିଧି ନିୟମରେ ଦେବତାମାନେ ପୂଜା କରୁଛନ୍ତି। ହେ ମହାଦେବ, ଆମକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ ଏହି ପୂଜା ପ୍ରକ୍ରିୟା କୁହନ୍ତୁ।” ଦେବତାମାନେ ଯେତେବେଳେ ଜୟଧ୍ୱନି କଲେ, ତେଣୁ ମହାଦେବ ଖୁସି ହୋଇ କୈଳାସ ପର୍ବତକୁ ତାଙ୍କ ନିଜ ନିବାସକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଆପଣ-ଆପଣ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏଠିରେ ଯେଉଁ କିଛି ମହାଦେବଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଘଟିଥିଲା, ସେ ସବୁ ଭୂମିରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ଏହିପରି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରୂଦ୍ରମହିମା ଅଧ୍ୟାୟର ସମାପ୍ତି ହେଲା। ଏବେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି—ପର୍ବତ ବିଷୟରେ। ଏଠିରେ ଏକ ସତ୍ୟତପ ନାମକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଲୋଭୀ ହୋଇପଡ଼ିଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଦୁର୍ବାସା ଋଷି ତାଙ୍କ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କରିବାକୁ ହିମବତ୍ ପର୍ବତକୁ ଗଲେ। ଏଠି ଜିଜ୍ଞାସା ହେଲା—ହେ ପୃଥିବୀ, ସେ ସତ୍ୟତପ କିଏ? ସେ ପୂର୍ବରୁ ଭୃଗୁବଂଶରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଅସତ୍ସଙ୍ଗରେ ପଡ଼ି, ଅସତ୍ପୁରୁଷ ପରି ଆଚରଣ କରୁଥିଲେ। ଦୁର୍ବାସାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶିକ୍ଷିତ ହୋଇ ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଏତେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ପୁଷ୍ୟଭଦ୍ରା ନଦୀର କୂଳରେ ଚିତ୍ରଶିଳା ନାମକ ଦିବ୍ୟ ଶିଳା ଅଛି। ସେଠି ସତ୍ୟତପ ମହାତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ। ଏକଦିନ ତିନି ତାଙ୍କ ବାମ ତାର୍ଜନୀ ଆଙ୍ଗୁଠି କାଟିଦେଲେ, ଦେଖିଲେ, ସେଠି କୌଣସି ରକ୍ତ, ମାଂସ କିମ୍ବା ମଜ୍ଜା ନାହିଁ। ସେ ମଙ୍ଗଳମୟ ବଟବୃକ୍ଷ ନିକଟରେ ଏକ ଦମ୍ପତି କିନ୍ନର ଥିଲେ। ପ୍ରଭାତ ସମୟରେ ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ। ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ପଚାରାଯାଇଥିଲା, “ଏଠି କୌଣସି ଅଦ୍ଭୁତ ଏବଂ ଅପୂର୍ବ ଘଟଣା ଦେଖିଛ?” ତେବେ ସେମାନେ ଥିଆହୋଇ କହିଲେ, “ପୁଷ୍ୟଭଦ୍ରା ନଦୀ କୂଳରେ ବଡ଼ ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଦେଖିଲୁ। ଏଠି ଛାଇଁର ଧାରା ବହିଯାଉଥିଲା, ଏହା ଅତି ଅଦ୍ଭୁତ। ସମସ୍ତ ଶୁଣିଥିବା ଘଟଣା ଆମେ କହିଦେଲୁ।” ଏହି ସମୟରେ କିନ୍ନରମାନେ କହିଲେ, “ଚଳ, ବିଷ୍ଣୁ, ଚଳିବା ଦରକାର ହିମବତ୍ ପର୍ବତର ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସ୍ଥାନକୁ।” ଏପରି କଥା ଶୁଣି ବିଷ୍ଣୁ ଅବତାର ନେଇ ବରାହ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ସେହି ବରାହ ରୂପରେ ବିଷ୍ଣୁ ଋଷିମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦେଖାଦେଲେ। ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଧନୁଷ୍ୟ ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ନେଇ ଅରଣ୍ୟରେ ଥିଲେ। ଏଠି ଏକ ମହାନ ବରାହ ଦେଖିବା ପରେ ଏକ ଉତ୍ତର ମିଳିଲା, ଏବଂ ତାହା ଶୁଣି ଋଷି ଏହି ଭାବିଲେ, “ଯଦି ଏହି ବରାହ ମୋ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିଛି, ତେବେ ଏହା ଅନ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ। ମୋ ପରିବାର ଦୁଃଖରେ ନଷ୍ଟ ହେବ, ଏହି ନିଶ୍ଚିତ।” ସେ କିଛି ନିଷ୍ପତ୍ତି କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ କିଛି ସମୟ ପରେ ତାଙ୍କ ମନରେ ଏକ ଭାବ ଉପଜିଲା। ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଚଳିତ ପ୍ରାଣୀ ଉପରେ ଥିଲା, ତାଙ୍କ ଜିହ୍ୱା କିଛି କହିବାକୁ ଚାହିଁଥିଲା, ଏବଂ ତାଙ୍କ ମନ ମୁକ୍ତି ଅଭିଲାଷା କରୁଥିଲା। ସେ କହିଲେ, “ହେ ଦେବ, ଏପରି ଭାଗ୍ୟ ଆଉ କିଛି ନାହିଁ, ଯେ ଆପଣଙ୍କୁ ଏଠି ଦେଖିପାଇଛି। ମୋ ଦ୍ୱିତୀୟ ଇଚ୍ଛା ଏହି—ମୋତେ ମୁକ୍ତି ଦିଅନ୍ତୁ।” ଏପରେ ଦେବ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ ଏଠିରେ ରହିଗଲେ। ଏହି ମଙ୍ଗଳମୟ ସ୍ଥାନରେ ଯେଉଁଯେଉଁଯିଏଁଯିଏଁ ମହାତପସ୍ବୀ ରହିଥିଲେ, ସେମାନେ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧନ କଲେ। ସେ ପୃଥିବୀର ତୀର୍ଥ ଦର୍ଶନ କରିଲେ, ପାଦପ୍ରକ୍ଷାଳନ, ଆଚମନ ଓ ଗାଉଦାନ କରି ଶେଷେ ନିଜ ଆସନେ ବସିଲେ। ତାପରେ ଜଣେ ଦୟାଳୁ, ହୃଦୟବନ୍ଦନ କରୁଥିବା ଶିଷ୍ୟ ସାମ୍ନାରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ କରିଥିବା ସତ୍ୟତପଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୋ ସନ୍ତାନ, ତୁମେ ତୁମ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସଫଳ ହେଲ, ଏବେ ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମ ସାକ୍ଷାତ୍କାର ପାଇଲେ, ହେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ।