ଏକ ସମୟର କଥା, ଶୁଦ୍ଧ ମନ, ବହୁ ସମ୍ପଦରେ ଘିରିଥିବା, ଶ୍ରୀରେ ଶୋଭିତ, ଦୋଷରହିତ ଏବଂ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ ଲୋକ, ଯେଉଁଠାରେ ପୃଥିବୀର ନିର୍ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଧ ମହାରାଜାମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଯଦି ଗଦାଧରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସୁଖରେ ବାସ କରନ୍ତି। ଯିଏଙ୍କ ରୂପ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ପାଦପଦ୍ମକୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି, ଯିଏ ଭୂସ୍ତବ୍ର, ମୁକୁଟ, ଭୂଷଣ, ମାଳା ଧରିଛନ୍ତି, ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ଶୟନ କରନ୍ତି, ହାତରେ ଚକ୍ର ଧରିଛନ୍ତି, ଗଦାଧରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିଥିବା ଲୋକ ସୁଖରେ ବସନ୍ତି। କୃତ ଯୁଗରେ ଯିଏ ଧଳା, ତ୍ରେତାରେ ଲାଲ, ଦ୍ୱାପରରେ ପୀତ, ଏବଂ କଳିରେ ବର୍ଷା ମେଘ ପରି କଳା, ସେ ମହାପ୍ରଭୁ—ଗଦାଧରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିଥିବା ଲୋକ ସୁଖରେ ବସନ୍ତି। ଯିଏଙ୍କୁ ଦୂର୍ଗା, ନାରାୟଣ ରୂପେ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କ ପ୍ରସୂତିରୁ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ରୁଦ୍ର ରୂପେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି ଏବଂ ଶେଷ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ଷଡ୍ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଗଦାଧର ଜୟ ପାଉ। ସତ୍ତ୍ୱ, ରଜସ୍, ତମସ୍—ଏ ତିନି ଗୁଣ ସେମାନଙ୍କୁ ଛଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଠାରୁ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏନାହିଁ; ଏ ତିନି ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଗଦାଧର ମୋତେ ଧର୍ମରେ ଦୃଢ଼ତା ଓ ମୋକ୍ଷ ଦିଅନ୍ତୁ। ଏହି ସଂସାର ସମୁଦ୍ରରେ, ଯେଉଁଠାରେ ବିପ୍ରୟାସ ଦୁଃଖ ରୂପୀ ମାନ୍ଦା ଛିଅନ୍ତି, ମୁଁ ଡୁବିଯାଉଛି, ଏହି ସମୟରେ ଗଦାଧର ମୋତେ ବଡ଼ ନାଉ ପରି ଉଠାନ୍ତୁ। ତିନି ମୂର୍ତ୍ତି ରୂପେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ସେ ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ କୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ; ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ଜଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଭୂମିକୁ ତିନି ଚମକା ଦେଇଥିଲେ—ସେ ଭୂଧରକୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ। ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ମତ୍ସ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ନାମ ଧାରଣ କରିଥିବା, ବୃଷଭ-କପି ରୂପେ ଥିବା, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଏବଂ ଗଦାଧର, ସେ ମୋତେ ଉଚ୍ଚତମ ପଥ ଦିଅନ୍ତୁ। ଏଭଳି ଭାବରେ ଜ୍ଞାନୀ ରୈଭ୍ୟ ଭକ୍ତି ଭାବରେ ଗଦାଧରଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ; ତାପରେ ଅଚନ୍ତା ଭାବରେ ବିଷ୍ଣୁ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ପୀତବସନ ଧାରଣ କରି ଦେଖା ଦେଲେ। ତିନି ହାତରେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଧରି, ଗରୁଡ଼ରେ ବସି, ଆକାଶରେ ଉଡ଼ୁଥିବା, ମେଘ ପରି ଗଭୀର କଣ୍ଠ ଓ ଗମ୍ଭୀର କଥାରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପୁରୁଷ କହିଲେ— “ରୈଭ୍ୟ, ତୁମ ଭକ୍ତି ଓ ପ୍ରଶଂସା, ଓ ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବଂ ତୁମର ପବିତ୍ର ସ୍ନାନ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଇଛି। କୁହ, ତୁମେ କଣ ଚାହୁଁଛ?" ରୈଭ୍ୟ କହିଲେ: “ଦେବତା ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋତେ ସେଇ ପଥ ଦିଅ, ଯେଉଁଠାରେ ସନକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ବସନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ତୁମର କୃପାରେ ମୁଁ ବସିପାରିବି।” ପ୍ରଭୁ କହିଲେ: “ତଥାସ୍ତୁ।” ଏଭଳି କହି ଦୂରେ ଲିନ୍ ହେଲେ; ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଜ୍ଞାନରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୈଭ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଲିନ୍ ହେଲେ। ତୁରନ୍ତ, ଚକ୍ରଧାରୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦୟାରେ, ସେ ସନକ ଓ ଅନ୍ୟ ସିଦ୍ଧମୁନିମାନେ ବସିଥିବା ସ୍ଥାନରେ ପହଁଚିଲେ। ଏହି ଗଦାଧର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶ୍ରୁତି, ରୈଭ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା, ଯେଉଁଠାରେ କେହି ଗୟାକୁ ଯାଇ ପିତୃପିଣ୍ଡ ଦାନ କରି ଏହା ପାଠ କରିଥାଏ, ସେ ଅନ୍ୟମାନେଠାରୁ ଉତ୍ତମ ହୁଏ। ଶ୍ରୀବରାହ କହିଲେ: ବସୁଙ୍କ ଶରୀରରେ ରୋଗ ରୂପେ ଥିବା ଏକ ବ୍ୟକ୍ତି, ନିଜ ସ୍ବଭାବରେ ଚାରି ହଜାର ବର୍ଷ ରହିଥିଲେ। ପ୍ରତି ଦିନ, ନିଜ ପରିବାର ପାଇଁ ବନରେ ଏକ ଜଙ୍ଗଳୀ ପଶୁ ମାରି ଆଣୁଥିଲେ, ଏବଂ ସେ ନିଜ ସେବକ, ଅତିଥି, ଅଗ୍ନିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରୁଥିଲେ। ମିଥିଲାରେ, ପ୍ରତି ପବିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟରେ, ସେ ଜ୍ଞାନୀ ସ୍ବଜାତି ଅନୁସାରେ ପିତୃପୂଜା କରୁଥିଲେ। ଅଗ୍ନିକୁ ସେବା କରି, ସତ୍ୟ ଓ ମଧୁର କଥା କହି, ଜୀବନ ନିର୍ବାହ ଉପରେ ମନ ଦେଇ, କେବେ କୌଣସି ଜୀବକୁ ହତ୍ୟା କରୁନଥିଲେ। ଏଭଳି ଧର୍ମ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ଥିବା ସମୟରେ, ତାଙ୍କୁ ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ହେଲା, ଯାହାର ନାମ ଅର୍ଜୁନକ, ମୁନି ପରି ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଥିଲେ। ସମୟ ଅନୁସାରେ ତାଙ୍କୁ ଏକ କନ୍ୟା ଜନ୍ମ ହେଲା, ଅର୍ଜୁନକୀ, ଯାହା ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୂପବତୀ। ଯେତେବେଳେ ତା ଯୁବତୀ ହେଲେ, ଧର୍ମଜ୍ଞ ତାଙ୍କୁ ଦେବା ପାଇଁ ଭାବିଲେ: 'କାହାକୁ ଏହି କନ୍ୟାକୁ ଦେବି? କେଉଁଠି ଯୋଗ୍ୟ ପୁରୁଷ ଅଛି?' ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ବେଳେ, ସେ ସ୍ପଷ୍ଟ କଥା କହିଲେ—ମତଙ୍ଗଙ୍କ ପୁଅ ପ୍ରସନ୍ନ, ଧର୍ମଜ୍ଞ ଶିକାରୀ, ତାଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ। ଏହି ଭାବରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ହେଲା, ମତଙ୍ଗ ପ୍ରସନ୍ନ ପାଇଁ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଏ ତପସ୍ବୀ, ଅର୍ଜୁନୀକୁ ପ୍ରସନ୍ନକୁ ଦିଅ, ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ତୁମ ଦାନ ଭାବେ।' ମତଙ୍ଗ କହିଲେ: 'ମୋ ପୁଅ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ; ମୁଁ ଅର୍ଜୁନକୀକୁ ଗ୍ରହଣ କରୁଛି, ଏ ଶିକାରୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।' ଏହି ଭାବରେ ଧର୍ମବ୍ୟାଧ ତାଙ୍କ କନ୍ୟାକୁ ମତଙ୍ଗଙ୍କ ପୁଅକୁ ଦେଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ଏବଂ ଜ୍ଞାନୀ ଥିଲେ। ଧର୍ମବ୍ୟାଧ, ଦାନ ଦେଇ, ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ; ଅର୍ଜୁନକୀ ପତି ଓ ଶ୍ୱଶୁର-ଶ୍ୱଶ୍ୱାକୁ ସେବା କରିବାରେ ଲଗିଗଲେ। ଏହା ପରେ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ଶୁଭା ଅର୍ଜୁନକୀକୁ ତାଙ୍କ ଶ୍ୱଶ୍ୱା କହିଲେ: 'କନ୍ୟା, ତୁମେ ହତ୍ୟାକାରୀ ପରି, ତୁମେ ତପସ୍ୟା କିମ୍ବା ପତିକୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଜାଣନାହିଁ।' ସାନା ଦୋଷ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ତାଡ଼ନା କରି, ଶୁଭା ଅର୍ଜୁନକୀ, ଏଉଁ ଶିଶୁ, ନିଜ ପିତାଙ୍କ ଘରକୁ ଲୁଚିଲେ, ଅନେକ ବେଳେ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି। ତାଙ୍କ ପିତା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: 'କନ୍ୟା, ଏହା କଣ? କାହିଁକି ତୁମେ କାନ୍ଦୁଛ?' ପ୍ରଶ୍ନ ହେଲାପରେ, ଅର୍ଜୁନକୀ କହିଲେ— 'ପିତା, ମୋ ଶ୍ୱଶ୍ୱା ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ, ମୋତେ ହତ୍ୟାକାରୀର କନ୍ୟା ଏବଂ ଶିକାରୀର ଶିଶୁ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି।' ଏହା ଶୁଣି ଧର୍ମବ୍ୟାଧ ରୋଷରେ ତିବ୍ର ହୋଇ, ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକମାନେ ସହିତ ମତଙ୍ଗଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ। ସେଉଁଠାରେ ପହଁଚି, ମତଙ୍ଗ, ଜୟୀ ଓ ନିଜ ଆତ୍ମୀୟ, ଧର୍ମବ୍ୟାଧକୁ ଆସନ, ପାଦପ୍ରକ୍ଷାଳନ ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟାରେ ଆଦର କଲେ, ଏବଂ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: 'ତୁମ ଆସିବାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କଣ? ମୁଁ କଣ କରିବି?' ଶିକାରୀ କହିଲେ: 'ମୁଁ ଅଚେତନ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛି; ଜିଜ୍ଞାସାରେ ମୁଁ ତୁମ ଘରକୁ ଆସିଛି।' ମତଙ୍ଗ କହିଲେ: 'ମୋ ଘରରେ ଗହୁଁ, ଚାଉଳ, ଜଉ ସଂସ୍କୃତ ଭାବେ ରହିଛି। ଏ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ତପସ୍ବୀ, ଯେପରି ଚାହୁଁଛ, ଖାଅ।' ଶିକାରୀ କହିଲେ: 'ମୁଁ ଦେଖିବି, ତୁମ ଗହୁଁ, ଚାଉଳ, ଜଉ କିପରି।