ଏହି ଉପାଖ୍ୟାନରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୁଏ ଯେ, ଏକ ଭୟଙ୍କର ମାୟା ବିମୋଚିତ ହେଲା, ଯାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଗ୍ର ଓ ଭୟାନକ ଥିଲା। ସେହି ମାୟାର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଭ୍ରମିତ ହେଲେ ଏବଂ ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ଏହି ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଶୁଭ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା ଦାନବଟି ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ। ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଦାନବନାୟକଙ୍କର ଚର୍ମ ଓ ମୁଣ୍ଡ ଚିରି ଯାଉଥିଲା। ସମସ୍ତେ ଶସ୍ତ୍ରସଜ୍ଜିତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ, ଏହି ସମୟରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ଉଗ୍ର ଦେବୀ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଉଦ୍ଧତ ହେଉଥିଲେ। ତାଙ୍କର ସାଥି ଦେବୀମାନେ ଅସଂଖ୍ୟ, କୋଟିକୋଟି ସଂଖ୍ୟାରେ ଥିଲେ। ସେହି ଅଶାନ୍ତ, ଭୁଖା ଦେବୀମାନେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ପାଇଁ ବିନତି କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏପରି ଅନୁରୋଧରେ ଦେବୀ ତାଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ଦେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଦଧ୍ୟ ମହାଦେବ, ରୁଦ୍ର, ପଶୁପତି, ତିନି ନୟନ ଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ଏବଂ ସେ ମହାଆତ୍ମା ଧ୍ୟାନରୁ ଉଠିଲେ। ତାପରେ ଦେବୀ କହିଲେ: “ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବୀମାନେ ମୋତେ ବଳପୂର୍ବକ ଖାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି। ଏହିପରି ନ ହେଲେ, ପ୍ରଭୁ, ସେମାନେ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ବଳପୂର୍ବକ ଖାଇଯିବେ। ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ଦେବୀମାନେ ପାଇଁ ମୁଁ ଏକ ଖାଦ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରୁଛି, ଶୁଣନ୍ତୁ।” ତେବେ ମହାଦେବ କହିଲେ: “ହେ ଶୋଭନାଙ୍ଗୀ, କାଳରାତ୍ରି, ମହାପ୍ରଭୁ, ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ। କ’ଣ କରିବେ ସେମାନେ?” ଦେବୀ କହିଲେ: “ସେମାନେ ବିଶେଷ କରି ମାନବକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବେ କିମ୍ବା ତାଙ୍କ ଉପରେ ଆବରଣ ଦେବେ। ଅନ୍ୟମାନେ, ଯେଉଁଠି ଗର୍ଭାବସ୍ଥା ଘରରେ କିଛି ଅବହେଳା ଦେଖିବେ, ସେଠି ଧରିବେ। ଘର, କ୍ଷେତ୍ର, ପୋଖରି, ଜଳାଶୟ ଓ ଉଦ୍ୟାନରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରବେଶ କରିବେ। ତାଙ୍କ ଶରୀରରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ତୁମେ ଅଳ୍ପ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ପାଇବେ।” “ମନର ଗତି, ଜୟ, ବିସ୍ତାର, ଉଗ୍ର ଦୃଷ୍ଟି, ଚଞ୍ଚଳତା ଓ ବିନାଶରେ ତୁମେ ବିଶେଷ ହେବେ। ହେ ଉଗ୍ର ଦେବୀ, ମହାକାଳୀ, କାଳିକା, ପାପ ନାଶିନୀ, ଦାଣ୍ଡ ଓ ପାଶଧାରିଣୀ, ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କର। ହେ ଚାମୁଣ୍ଡା, ଅଗ୍ନିମୁଖୀ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦନ୍ତ, ଅପାର ଶକ୍ତିଧାରିଣୀ।” ଏପରି ଦେବୀ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ କହିଲେ: “ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାୟକ, ତୁମ ମନରେ ଯାହା ଆଛି, ତାହା ଆଶୀର୍ବାଦ ଭାବେ ଚୟନ କର।” ତେବେ ରୁଦ୍ର କହିଲେ: “ହେ ଦେବୀ, ସେମାନଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦଦାତ୍ରୀ ହେଉ, ସବୁଠି ବିଦ୍ୟମାନ ରୁହ। ଏହିପରି ତିନି ପ୍ରକାରରେ, ହେ ଦେବୀ, ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏହା ଲାଭ ହୋଇଛି।” ଯିଏ ଏହି ତିନି ପ୍ରକାର ଦେବୀଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତିକୁ ଜାଣିଥାଏ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଏ। ଯଦି କୌଣସି ରାଜା ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ହରାଇ ନବମୀ ଦିନ ଶୁଚିତା ଓ ନିୟମରେ ପାଳନ କରେ, ସେ ଏକ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ବିଘ୍ନ ଶୂନ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ପୁନର୍ବାସନ କରେ। ଏହା ହେଉଛି ସ୍ୱେତ (ଶୁଭ୍ର) ସୃଷ୍ଟି, ସାତ୍ତ୍ୱିକ, ବ୍ରହ୍ମରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ଏହିଠାରେ ତମସିକ, କୃଷ୍ଣ, ଉଗ୍ର ଦେବୀ ବର୍ଣ୍ଣିତ। କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଏକ ଶକ୍ତି ତିନି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଛି। ଯିଏ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ, ସେ ପରମ ମୋକ୍ଷକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏହି ଉପାସନାରେ ଅଗ୍ନି, ହତ୍ୟା, ସର୍ପ, ଚୋର ବା ଏହା ସଦୃଶ ଆପଦର ଭୟ ନାହିଁ। ଏହି ଦ୍ୱାରା ତିନି ଲୋକର ସମସ୍ତ ଚଳନ-ଅଚଳନ ବସ୍ତୁ ତାଙ୍କ ଅଧୀନ ହୋଇଯାଏ। ରତ୍ନ, ଘୋଡ଼ା, ଗାଈ, ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀ ଦାସ-ଦାସୀ ତାଙ୍କର ହୋଇଯାଏ। ଶ୍ରୀବରାହ କହିଲେ: “ମୁଁ ଏବେ ରୁଦ୍ରଙ୍କର ମହିମା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କଥାହେଲି। ଚାମୁଣ୍ଡାଙ୍କର ନବ୍ବେ ମିଲିଅନ ରୂପ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ବୈଷ୍ଣବୀଙ୍କ ଏକ ଶତ ଏବଂ ଅଷ୍ଟିଅଠ ମିଲିଅନ ରୂପ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଦେବୀ, ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମ ଓ ଶକ୍ତିର ଉପାଧି ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେ ଅନନ୍ତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ପ୍ରଭୁ ହେଉଛନ୍ତି ସମସ୍ତ, ରୁଦ୍ର; ସେ ସବୁଠି ବ୍ୟାପି ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ନାୟକ।" ଏଭଳି ଏହି 'ତ୍ରିଶକ୍ତି ରହସ୍ୟ' ନାମକ ଶ୍ରୀବରାହ ପୁରାଣର ଏକ୍ଷଣ୍ଣ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ପୁନି ବରାହ ଦେବ କହିଲେ: “ଏହାକୁ ଜାଣିଲେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।