ଏହି ଉପଖ୍ୟାନରେ, ମହାଦେବ ରୁଦ୍ର ଦେବୀଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଓ ସୁଭାଗ୍ୟଶାଳି ଦେବୀ, ଏହି ପୃଥିବୀରେ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କିଛି ଅଂଶ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବୀମାନେ ଅଧିକାର କରନ୍ତୁ। କିଛି ଦେବୀମାନେ ଦ୍ୱାରମୁହଁରେ ଶିଶୁମାନେଙ୍କୁ ଧରି ତାହାଁରେ ଅନ୍ନବଳି ଗ୍ରହଣ କରି ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଇ ରୁହନ୍ତୁ। ଅନ୍ୟ ଦେବୀମାନେ, ଜନନଗୃହରେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ସମୟରେ ତାହାଁରେ ବାସ କରନ୍ତୁ, ଏବଂ କିଛି ଦେବୀ ନବଜାତ ଶିଶୁଙ୍କୁ ନେଇ ରୁହନ୍ତୁ। ଘର, କ୍ଷେତ୍ର, ପୋଖରୀ, ଜଳାଶୟ ଏବଂ ବଗିଚାରେ, ଯେଉଁ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଦିନରେ ଦିନ ଅବିରତ ଦୁଃଖିତ ଓ କ୍ଷୁଭିତ ହୋଇ ଅଶ୍ରୁପାତ କରନ୍ତି, ସେଉଁଠାରେ କିଛି ଅଲୌକିକ ଶକ୍ତି ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏପରି ଉପଦେଶ ଦେଇ, ଶିବଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ପଡ଼ିଲା ରୁରୁ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସେନାର ଉପରେ, ଯେଉଁମାନେ ପତିତ ହୋଇଥିଲେ। ତିନି ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ ଦେବ ଶିବ ନିଜେ ଦେବୀଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି ନମନ କଲେ—“ଯୟ ଚାମୁଣ୍ଡା! ଯୟ ଭୂତଗଣ ନାଶିନୀ! ଯୟ ସର୍ବବ୍ୟାପିନୀ! କାଳରାତ୍ରି, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ। ଓ ବିଶ୍ୱରୂପିଣୀ, ଶୁଭ, ଶୁଦ୍ଧ, ତିନି ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ, ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରିଣୀ, ଶିବା, ଜ୍ଞାନ, ମହାମାୟା, ମହାପ୍ରବୋଧିନୀ! ଚେତନାର ତରଙ୍ଗ ଭଳି ଦ୍ରୁତଗତି, ବିଜୟିନୀ, ଅବିରତ ବିସ୍ତୃତ, ଭୟଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି, କ୍ଷୁଭିତ ସଂହାରିଣୀ, ମହାମୃତ୍ୟୁ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ରୂପ, ଗୀତ ଓ ନୃତ୍ୟ ପ୍ରିୟ, ଶୁଭଦାୟିନୀ! ଭୟାନକ, ମହାକାଳୀ, କାଳିକା, ପାପନାଶିନୀ, ପାଶ ଓ ଦଣ୍ଡ ଧାରିଣୀ, ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରିଣୀ! ଚାମୁଣ୍ଡା, ଦହନଶୀଳ ମୁଁହ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦନ୍ତ, ଅପାର ଶକ୍ତି, ଶବ ଉପରେ ଉପବିଷ୍ଟା, ଭୂତଗଣ ମଧ୍ୟରେ ଶିବା! ଭୟଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି, ସମସ୍ତ ଜନ୍ତୁଙ୍କୁ ଭୟଦାୟିନୀ, କ୍ରୂର, ଭୟଙ୍କର, ମହାକାଳ, କାଳୀ, କରାଳୀ, ଶକ୍ତିଶାଳି, କାଳରାତ୍ରି, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ। ଭୟଙ୍କର ମୁଁହବଳି, ଅଗ୍ନିମୁଁହୀ, ସମସ୍ତ ଜନଙ୍କ ଉପକାରିଣୀ, ସମସ୍ତ ଦେବୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ। ଏମିତି ରୂପେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତି ପାଇ ଦେବୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ କହିଲେ—“ଓ ଦେବେଶ, ତୁମ ମନରେ ଯାହା ଅଛି, ଯେକୌଣସି ବର ମାଗ।” ତେବେ ରୁଦ୍ର କହିଲେ—“ଓ ଦେବୀ, ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତିସହିତ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ପାଠ କରିବେ, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ତୁମର ଅନୁଗ୍ରହ ଲାଭ କରନ୍ତୁ। ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତିରେ ଏହି ତ୍ରିଗୁଣାତ୍ମିକୀ ଷ୍ଟୋତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁତ୍ର, ପଉତ୍ର, ଧନ-ଧାନ୍ୟ, ପଶୁ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତିରେ ଏହି ଦେବୀଙ୍କ ତିନି ଶକ୍ତିର ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଦୁଃଖରହିତ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏଭଳି ଭାବେ ଶ୍ରୀ ଚାମୁଣ୍ଡା ଦେବୀଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ଭବ ଏକ କ୍ଷଣରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଇଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଫେରିଗଲେ। ଯେଉଁମାନେ ଏହି ତିନି ଶକ୍ତିର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟ ଜାଣି ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ପରମ ମୋକ୍ଷକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଯଦି କୌଣସି ରାଜା ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ହରାଇ ଦେଇଛନ୍ତି, ସେ ଯଦି ନବମୀ ଦିନ ଶୁଦ୍ଧତାରେ ଉପବାସ କରି, ଅଷ୍ଟମୀ ଓ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଉପବାସ ରଖନ୍ତି, ଏକ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଅବିଘ୍ନ ରାଜ୍ୟ ପୁନଃ ପାଇଯିବେ। ଏହି ତିନି ଶକ୍ତି ଧର୍ମାନୁସାରେ ବ୍ରହ୍ମାର ସତ୍ତ୍ୱ ରୂପରେ ଶୁଭ ଶ୍ୱେତ (ଧଳା) ସୃଷ୍ଟି, ରଜ ରୂପେ ଲାଲ (ବୈଷ୍ଣବୀ), ତମ ରୂପେ କଳା (ରୌଦ୍ରୀ) ଶକ୍ତି ଭାବେ ପରିଚିତ। ଯେପରି ଏକ ପରମାତ୍ମା ତିନି ରୂପରେ ବ୍ୟସ୍ଥିତ, ସେପରି ଏକ ଶକ୍ତି ଅବଶ୍ୟକତାନୁସାରେ ତିନି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଛି। ଏହି ତିନି ଶକ୍ତିର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ମହାମାୟାର କଥା ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତିରେ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ପରମ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ନବମୀ ଦିନ ଏହି କଥା ଭକ୍ତିରେ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଅପୂର୍ବ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଓ ଭୟମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି। ଯେଉଁଘରେ ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥ ଲିଖିତ ଅଛି, ସେଉଁଠାରେ ଅଗ୍ନି, ସର୍ପ, ଚୋର ଇତ୍ୟାଦିରୁ କେବେ ଭୟ ନଥାଏ। ଯେଉଁମାନେ ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥକୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ତିନି ଲୋକକୁ ବଳି ଦେଇଥିବା ପରି ଫଳ ପାଆନ୍ତି। ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥ ଯେଉଁଘରେ ରହିଛି, ସେଉଁଠାରେ ଧନ, ପୁତ୍ର, ପଶୁ, ଧାନ, ମହିଳା, ମଣି, ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ, ଦାସ-ଦାସୀ ଓ ଯାନ ଶୀଘ୍ର ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ। ତେବେ ଶ୍ରୀବରାହ ଦେବ କହିଲେ—“ଓ ପ୍ରଜାଧାରିଣୀ, ଏହି ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଦେଲି, ଏହି ହେଉଛି ରୁଦ୍ରଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମହିମା। ଚାମୁଣ୍ଡାଙ୍କ ନବ କୋଟି ରୂପ ବିଭିନ୍ନ ଭେଦରେ ବ୍ୟସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି, ସେଇ ଭୟଙ୍କର କଳା ଶକ୍ତି ହେଉଛନ୍ତି ଚାମୁଣ୍ଡା। ବୈଷ୍ଣବୀଙ୍କ ଏଠାରେ ଅଠାର କୋଟି ରୂପ ଅଛି, ଏହି ରାଜଶ୍ରୀ ଶକ୍ତି ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାର ସତ୍ତ୍ୱ ଶକ୍ତି ଅନନ୍ତ ରୂପରେ ବ୍ୟସ୍ଥିତ। ଏହି ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ମଧ୍ୟରେ ରୁଦ୍ର ନିଜେ ସ୍ୱାମୀ ଓ ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ। ଯେଉଁଯେଉଁ ରୂପ ଅଛି, ସେସବୁ ଶିବଙ୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ଓ ସେ ତାଙ୍କ ନିୟନ୍ତା। ଯେଉଁମାନେ ଏହି ଦେବୀମାନେ ଓ ତାଙ୍କ ସଂଗିନୀମାନେଙ୍କୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି, ରୁଦ୍ର ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ଦେବୀ ଓ ତାଙ୍କ ସଂଗିନୀମାନେ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାନ୍ତି—ଏଥିରେ କେବଳ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏବେ, ଏହି ତିନି ଶକ୍ତି ହରିଙ୍କ ପାଇଁ—ଏହି ଭୟଙ୍କର ବ୍ରତୀ ଦେବୀ ନୀଳ ପାହାଡ଼କୁ ଯାଇ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ହେଲେ। ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା ପରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ। ଅନ୍ୟ ଏକ ବୟସରେ, ଦେବୀଙ୍କ ଅତ୍ୟୁତ୍କୃଷ୍ଟ ତପସ୍ୟାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୂଣ୍ୟ ସଂପାଦିତ ହେଲା। ସାଗର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ରତ୍ନମୟ ନଗର ଏବଂ ବିଶାଳ ଅରଣ୍ୟ ଥିଲା। ସେଠାରେ ଶତ-ଶତ ହଜାର ଦେବୀମାନେ ଥିଲେ, ଯାହା ଦିନକୁ ଦିନ ବଢ଼ୁଥିଲା। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି, ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ନଗରଗୁଡ଼ିକ ଜଗତର ରକ୍ଷକମାନେ ତିଆରି କରିଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଏକ ମହାସୁର ଉଦ୍ଭବ ହେଲା, ଯାହାର ଦ୍ୱାରା ସାଗର ଜଳ ଅତ୍ୟଧିକ ବଢ଼ିଗଲା। ସେଉଁଠି ଦେବତାମାନେଙ୍କ ଅନେକ ଶତ୍ରୁ ଲୁଚିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଅଦ୍ଭୁତ ଚମକ ଦେଉଥିଲା।