ଶ୍ରୀବରାହ ଦେବୀ କହିଲେ— ଏ ଧରଣୀ, ଶୁଣ, ଯିଏ ନୀଳଗିରିକୁ ଗଲେ, ଯିଏ ତପସ୍ୟାରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ, ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଅନ୍ଧକାରରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ—ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିର ବ୍ରତ ଆମେ ଏଠି ଶୁଣିବା। ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ତପସ୍ୟା କରି, ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ। ଏହିପରି ତାପସ୍ୟାର ଫଳରେ, ସେ ଅଗ୍ନିମଧ୍ୟନର ପଞ୍ଚାଗ୍ନି ପ୍ରସ୍ଥାନ ସାଧନ କରିଥିଲେ। ଏଉଁ ଏକ ସମୟରେ, ଯେତେବେଳେ ଦେବୀ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଥିଲେ, ସେଠାରେ ରୁରୁ ନାମକ ଏକ ଦାନବ ଥିଲା, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କୃପାରେ ବଡ଼ ତେଜସ୍ୱୀ ଏବଂ ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇଥିଲା। ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ମହାନ ରତ୍ନମୟ ନଗର ଥିଲା, ଯାହା ଏକ ବଡ଼ ଅରଣ୍ୟରେ ଘେରାଯାଇଥିଲା। ସେଠି ଏହି ଦାନବ ରାଜା ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ହୋଇ ରାଜ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ସେ ଅସଂଖ୍ୟ ଦଶ, ଶତ, ଶତକୋଟି ଦାନବମାନଙ୍କ ସହିତ ଏକ ଦ୍ୱିତୀୟ ନାମୁଚି ପରି ତେଜସ୍ୱୀ ହୋଇଥିଲେ। ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ମହାସେନା ସହିତ ସେ ପ୍ରାଚୀନ ଲୋକପାଳମାନଙ୍କ ନଗର ଜୟ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ଏହି ମହାଦାନବ ଉଠିବା ସହିତ, ସମୁଦ୍ରର ଜଳ ବିପୁଳ ଭାବେ ଫୁଲିଗଲା, ପାହାଡ଼ର ଢାଳ ଉପରେ ବନ୍ୟା ଆସିଗଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଅସଂଖ୍ୟ ମାଛ, ଘରିଆଳ ଓ ଶାର୍କ ଥିଲେ। ସେଠାରୁ ବିଶାଳ, ଭୟଙ୍କର ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ଏକ ସେନା ଉଦ୍ଭବ ହେଲା, ଯାହା ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଓ କବଚରେ ସଜିଥିଲେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଦଳରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରବୀଣ ଥିଲେ। ଏହି ସେନା ସହିତ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୈତ୍ୟମାନେ ବଡ଼ ଡଙ୍ଗ ଓ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କରି ଚାରିପଟେ ନିଜେମାନେ ଦେଖାଇଲେ। ସେଠାରେ ସୁନାର ଗହଣା ସହିତ ସୁସଜ୍ଜିତ ଘୋଡ଼ା, ଜଳରେ ଲାଲ ମାଛ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଶତ, ହଜାର, ଲକ୍ଷ ଘୋଡ଼ା ତୃତୀୟ ଗତିରେ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟର ରଥ ପରି ତୀବ୍ର ଗତିର ରଥ, ସୁନ୍ଦର ଚକ୍ର, ଯୁକ୍ତ, ଦଣ୍ଡ, ତ୍ରିୟୁକ୍ତ ଓ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଭିତରେ ଭରିଥିବା ଏହି ରଥମାନେ ଧ୍ୱଜା ଫଡ଼ାଇ କ୍ଷିପ୍ର ଗତିରେ ଚାଲିଲେ। ଏହିପରି, ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ସଂଘବଦ୍ଧ ଭାବେ, ପାର ହେବାକୁ ଉତ୍ସୁକ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅନେକ ବିଜୟୀ ଏବଂ ଦାନବମାନଙ୍କ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ। ଦେବତାମାନେ ପରାଜିତ ହେବା ପରେ, ଚତୁରଙ୍ଗିଣୀ ସେନା ସହିତ ଏହି ଦାନବ ସେନା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନଗର ଦିଗରେ ଆଗ୍ରସର ହେଲେ। ଦୈତ୍ୟପତି ରୁରୁ ତାଙ୍କର ବୀରମାନେ ସହିତ ଗଦା, ମୁଷଳ, ଶୁଳ, ବାଣ ଓ ଦଣ୍ଡ ନେଇ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ଦେବତାମାନେ ଦାନବମାନଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ, ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ। କିଛି ଖ୍ଷଣର ଯୁଦ୍ଧ ପରେ, ଦେବତାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ହଠାତ୍ ଭାବେ ପରାଜିତ ହୋଇ ବିକ୍ଷିପ୍ତ ହେଲେ ଏବଂ ପଳାଇଗଲେ। ଦେବତାମାନେ ଭାଙ୍ଗିଯିବା ଏବଂ ବିକ୍ଷିପ୍ତ ହେବା ସହିତ, ମହାବଳୀ ଦାନବ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ। ତାପରେ, ଭୟରେ ଅତିଭୂତ ଏବଂ ଉତ୍ତାପିତ ଦେବତାମାନେ ସମସ୍ତେ ନୀଳପର୍ବତକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବୀ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ସେ ଦେବୀ, ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ, ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଅତିଶୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସଂହାରକାରିଣୀ କଳରାତ୍ରି ଭାବେ ପରିଚିତ। ଭୟଭୀତ ଏବଂ ଅସ୍ତିର ଦେବତାମାନେ ଦେଖି, ଦେବୀ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରେ କହିଲେ—‘ଭୟ କରିବେ ନାହିଁ।’ ଦେବୀ ପଚାରିଲେ—‘ହେ ଦେବଗଣ, ତୁମେ ଏପରି ଦୁଃଖିତ କାହିଁକି? କେଉଁ ଆପଦ ଆସିଛି? ତୁମେ ତୁମର ଭୟର କାରଣ ଦ୍ରୁତ କହ।’ ଦେବତାମାନେ କହିଲେ—‘ଏହି ଦୈତ୍ୟପତି ରୁରୁ, ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଆସୁଛନ୍ତି। ହେ ପରମେଶ୍ୱରୀ, ଆମଭଳି ଭୟକ୍ରାନ୍ତ ଦେବତାମାନେକୁ ରକ୍ଷା କର।’ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବୀ ସୁନ୍ଦର ହସିଲେ। ତାଙ୍କର ହସରୁ ଅନେକ ଦେବୀମାନେ ମୁଖରୁ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ଭରିଦେଲେ, ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପାଶ ଓ ଅଙ୍କୁଶ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଉଦାର ଉରସ୍ଥଳ ଓ ମହାନ ଶୁଳ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ସୁନ୍ଦର ଧନୁର୍ଧରୀ ଥିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ଦେବୀମାନେ, କୋଟିକୋଟି ସଂଖ୍ୟାରେ, ମୂଳ ଦେବୀଙ୍କୁ ଘେରି ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଢ଼ିଲେ; ଏକଠି ମିଶି, ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଧନୁଷ୍ଧାରୀ ହୋଇ, ଦାନବ ସେନା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ଏବଂ କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସମସ୍ତ ଦାନବ ସେନାଙ୍କୁ ନଶ୍ୱନ୍ନ କରିଦେଲେ। ତାପରେ, ଦେବତାମାନେ—ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର, ବିଶ୍ୱେଦେବ, ଏବଂ ଅଶ୍ୱିନୀମାନେ—ସମସ୍ତେ ଏକଠି ହୋଇ ଦାନବ ସେନା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ଦେବୀ କଳରାତ୍ରିଙ୍କର ଯେଉଁ ଶକ୍ତି ଏବଂ ଦେବତାଙ୍କର ଯେଉଁ ଶକ୍ତି ଥିଲା, ସେ ସମସ୍ତ ଦାନବ ସେନାକୁ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଦେଲେ। ମାତ୍ର ଏକ ମହାଦାନବ ରୁରୁ ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରେ ଅବିଚଳିତ ରହିଗଲେ; ସେ ଏକ ଅତି ଭୟଙ୍କର ମାୟା ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଏହି ମାୟା ବିପୁଳ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ମୋହିତ କଲା; ଏହାର ପ୍ରଭାବରେ, ଦେବତାମାନେ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ନିଦ୍ରାରେ ଲିନ ହୋଇଗଲେ। କିନ୍ତୁ ଦେବୀ ତାଙ୍କର ତ୍ରିଶୂଳ ନେଇ ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରେ ଦାନବକୁ ଆଘାତ କଲେ; ଏହି ଆଘାତରୁ, ଦାନବ ରୁରୁଠାରୁ ଦୁଇ ଅଲଗା ଅସୁର ଚର୍ମ ଓ ମୁଣ୍ଡ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ। ଦେବୀ ଏହି ଦୁଇଁକୁ ଧରି, ଚାମୁଣ୍ଡା ଭାବେ ପରିଚିତ ହେଲେ। ଏହି ଦେବୀ, ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର, ସଂହାରକାରିଣୀ ଏବଂ କଳରାତ୍ରି ଭାବେ ପୂଜିତ। ଏହି ଶୁଭାଗ୍ୟଶାଳି ଦେବୀଙ୍କୁ ଅନେକ କୋଟି ଦେବୀ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ। ଦାନବମାଂସର ଆଶା କରୁଥିବା, ଏହି ଭୁକ୍ତ ଦେବୀମାନେ ଦେବୀଙ୍କୁ କହିଲେ—‘ମା, ଆମେ ଭୁକ୍ତ; ଆମକୁ ଖାଦ୍ୟ ଦିଅ।’ ଦେବୀ ଏହିପରି ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି, ସେମାନେ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଚିନ୍ତା କଲେ; କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ନିକଟରେ ଦେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ କିଛି ମିଳିଲା ନାହିଁ। ତେଣୁ ସେ ମହାଦେବ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ନାଥ, ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ, ତ୍ରିନେତ୍ର ମହାଦେବ ଧ୍ୟାନରୁ ଉଠି ଦେବୀଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ—‘ତୁମେ କ’ଣ କାମ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ? କ’ହ, ମୋତେ ତୁମର ମନର କଥା କହ।’ ଦେବୀ କହିଲେ—‘ହେ ଦେବ, ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ମୋ ପାଖରୁ ଖାଦ୍ୟ ଚାହୁଁଛନ୍ତି। ତେଣୁ ତୁମେ ଏଠାରେ ସେମାନେ ପାଇଁ କିଛି ଦିଅ; ନହେଲେ, ସେମାନେ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଖାଇଦେବେ।