ଏକ ସମୟର କଥା, ମହାତ୍ମା ଋଷିଙ୍କର ବୀର୍ୟ ଏକ ପାହାଡ଼ ଶିଳା ଉପରେ ପଡ଼ିଗଲା। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ, ମାହିଷ୍ମତୀ ନାମକ ଏକ ନାରୀ ତାଙ୍କ ସଂଗିନୀଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ଏହି ଶୁଦ୍ଧ ଜଳ ପାନ କରିବି।" ଏପରି କହି, ସେ ତାହା ପିଇଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଋଷିଙ୍କର ବୀର୍ୟ ଜଳ ସହିତ ମିଶିଥିଲା। ଏହିପରି ଭାବେ, ସେ ଋଷିଙ୍କର ଶୁକ୍ର ଦ୍ୱାରା ଗର୍ଭବତୀ ହେଲେ ଏବଂ ଏହି ସମୟରେ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ତାଙ୍କର ପୁଅ ଅତି ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ପ୍ରତାପୀ ଥିଲେ। ସେ ମହିଷ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ବ୍ରହ୍ମବଂଶର ମାନ ବଢ଼ାଇଲେ। ଏହି ମହିଷ, ଦେବୀଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି, ଦେବସେନାକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିବାକୁ ଚାହିଁଲେ। ସେ ଏବେ ଦେବତାମାନେ ଓ ତିନି ଲୋକକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟ କରି, ଦେବୀଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କିଛି ଦେବାକୁ ଚାହାଁଥିଲେ। ନିଜକୁ ଦେଇ, ଦେବୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏକ ମହାକାର୍ଯ୍ୟ ସାଧିତ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ରଖିଥିଲେ। ଏହିପରି ବାର୍ତ୍ତା ନେଇ ଦୂତ ଆସି, ଦେବୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଦେବୀ ଲାଲିତ୍ୟ ଭରା ହାସ୍ୟ କଲେ, କିନ୍ତୁ କିଛି କଥା କହିଲେ ନାହିଁ। ଦେବୀଙ୍କ ଏହି ହାସ୍ୟ ଦେଖି, ଦୂତ ଭ୍ରମିତ ହେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପେଟ ମଧ୍ୟରେ ସମଗ୍ର ଚରାଚର ଜଗତ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ଏହି ଦୃଶ୍ୟରେ ଅବାକ ହୋଇଯାଇଲେ। ତାହା ପରେ, ଦେବୀଙ୍କ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଭାଶାଳି ସଖୀ ଜୟା ଦେବୀଙ୍କ ହୃଦୟର କଥା ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ। ସେ କହିଲେ, "ତୁମେ ଯାହା ଚାହିଁଛ, ସେଇ ଦେବୀ ଯଦି ନିତ୍ୟ କୁମାରୀ, ତେବେ ଏଠି ଅନ୍ୟ ଅନେକ କନ୍ୟାମାନେ ଅଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଏମାନେ କେହି ମଧ୍ୟ ଦ୍ରୁଷ୍ଟିଗୋଚର ନୁହେଁ, ଶୁଭ ଦେବୀ ତା ଦୂରର କଥା। ଦୂତ, ତୁମେ ଦ୍ରୁତ ଚାଲିଯାଅ, ତୁମ ପାଇଁ ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ।" ଏପରି କହିବା ପରେ, ଦୂତ ଚାଲିଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ ମହାତ୍ମା ନାରଦ ଆକାଶରେ ତୀବ୍ର ନୃତ୍ୟ କରି, ବଡ଼ ତ୍ୱରାଣ୍ୟେ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେ 'ସୌଭାଗ୍ୟ, ସୌଭାଗ୍ୟ' ବୋଲି ଦେବୀଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ, ଏବଂ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରି ଗର୍ବରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ନାରଦ ଦେବୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ, "ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ଏଠାକୁ ଆସିଛି। ଦେବୀ, ଅମର ଦେବତାମାନେ ମହିଷ ନାମକ ଦାନବ ଦ୍ୱାରା ବିଜିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ସେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦଳନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି। ମୁଁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ତୁମକୁ ଏହି କଥା ଜଣାଉଛି, ଏବେ ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ପ୍ରତିରୋଧ କର।" ଏପରି କହି, ନାରଦ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ଦେବୀ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ସଖୀମାନେ ଅସ୍ତ୍ରଧାରଣ କରିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ। ଦେବୀଙ୍କ ଆଦେଶରେ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଯୁବତୀମାନେ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କଲେ, ତଳୱାର, ଢାଳ, ଧନୁଷ, ବାଣ ଏବଂ ଅନେକ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ଦାନବ ଦଳକୁ ନଶ୍ୱ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ଏହିପରି ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ଦାନବ ସେନା ଦେବତାମାନଙ୍କ ସେନାକୁ ଛାଡ଼ି ଦେବୀଙ୍କ ଯୁବତୀ ସେନା ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ। ସେଠାରେ ଗର୍ବିତ ଅନେକ ଯୁବତୀ ଦାନବ ସେନା ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରି, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସେମାନଙ୍କର ଚତୁର୍ବିଧ ସେନାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ। ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅନେକ ଦାନବ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଝଡି ପଡ଼ିଗଲା, ଅନେକଙ୍କର ଛାତି ଫାଟିଗଲା, ମାଂସଭୋଜୀ ପିଶାଚମାନେ ତାଙ୍କର ରକ୍ତ ପାନ କଲେ। କିଛି ଦାନବ ମୁଣ୍ଡହୀନ ଦେହ ହୋଇ ନୃତ୍ୟ କରିଲେ। ଏପରି ଭାବରେ, ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବ ନଶ୍ୱ ହେଲେ ଏବଂ ଅବଶିଷ୍ଟମାନେ ମହିଷାସୁରଙ୍କ ନିକଟକୁ ପଳାଇଗଲେ। ମହିଷାସୁର ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ସେନା ଭଙ୍ଗ ଓ ଅବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ସେନାପତିଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, "ଏହି କଣ ଘଟିଲା? ମୋ ସମସ୍ତ ସେନା ମୋ ଚକ୍ଷୁ ସାମ୍ନାରେ ଭାଙ୍ଗିଗଲା।" ତେବେ, ଯଜ୍ଞହନୁର୍ ନାମକ ଦାନବ, ଯିଏ ହାତୀର ଆକାର ଧାରଣ କରିଥିଲେ, କହିଲେ, "ଏହି ପରାଜୟ ସମସ୍ତଠାରେ ଦେବୀଙ୍କ ଯୁବତୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହେଉଛି।" ତାପରେ, ମହିଷାସୁର ତାଙ୍କ ଗଦା ନେଇ ଉପସ୍ଥିତ ଯୁବତୀମାନଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଏକ ଯୁବତୀ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ତାଙ୍କ ଦିଗକୁ ଆସିଲେ। ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଦେବୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁଥିଲେ, ସେଠିକୁ ମହିଷାସୁର ଗଲେ। ଦେବୀ ତାଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ବିଶ୍ବ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ବିଶାଳ କୋଣ୍ଡଳ ଧାରଣ କରି, ବିଶ୍ୱ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ, ବିଶ୍ୱ ହସ୍ତ ଧାରଣ କଲେ। ଦେବୀ ଧନୁଷ, ତଳୱାର, ଶୂଳ, ବାଣ, ତ୍ରିଶୂଳ, ଗଦା, ପରଶୁ, ଢୋଲ, ବୃହତ୍ ଘଣ୍ଟା, ଶତାରି, ଭୟଙ୍କର ମୁସଳ, ଭୁଶୁଣ୍ଡି, ଏବଂ ଅନେକ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କଲେ। ସେ ଏହିପରି କରି, ସିଂହ ଉପରେ ଆସୀନ ହୋଇ, ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ। ତାପରେ, ନନ୍ଦୀ ଧ୍ୱଜ ଧାରୀ ରୁଦ୍ର ଆସିଲେ। ଦେବୀ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ, "ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦାନବଙ୍କୁ ଜୟ କରିବି।" ଦେବୀଙ୍କ ଏହି ଉଚ୍ଚାରଣ ମାତ୍ରରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଦାନବଙ୍କୁ ବିଜୟ କଲେ। ମହିଷାକୁ ଛାଡ଼ି, ସେ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦାନବଙ୍କୁ ବିଧ୍ୱଂସ କଲେ। ଦେବୀ ମହିଷାକୁ ଦେଖିବା ସାଥି ସେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପଳାଇଗଲେ। କେବେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ, କେବେ ପଳାଇଯାଉଥିଲେ, ଏଭଳି ଦଶ ହଜାର ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ଧରି ଦେବୀ ସହ ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଗଲା। ଶେଷରେ, ଏକ ଶତଶୃଙ୍ଗ ପର୍ବତ ଉପରେ, ଦେବୀ ତାଙ୍କ ଚରଣ ତଳେ ଦବାଇ ତ୍ରିଶୂଳ ଦ୍ୱାରା ମହିଷାସୁରଙ୍କୁ ବିଧ୍ୱଂସ କଲେ। ସେଠି, ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ, ଏବଂ ମହିଷାସୁରଙ୍କ ଆତ୍ମା ଦେବୀଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଳିଗଲା। ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ, ବ୍ରହ୍ମା ସହିତ, ଦେବୀଙ୍କ ଏହି ବିଜୟ ଦେଖି, ଆନନ୍ଦ ଭରା ହୃଦୟରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, "ଜୟ ହେଉ, ମହାଦେବୀ! ତୁମେ ଗଭୀର, ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କର, ବିଜୟିନୀ, ତ୍ରିନେତ୍ରା, ସର୍ବଦିଗମୁଖୀ।" "ଜ୍ଞାନ ଓ ଅଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ, ବିଜୟ ଓ ବଳିଦାନରେ, ମହିଷାସୁର ମର୍ଦିନୀ, ସର୍ବବ୍ୟାପି, ସମସ୍ତ ଦେବୀଙ୍କ ଦେବୀ, ବିଶ୍ୱର ରୂପ, ବୈଷ୍ଣବୀ।" "ଦୁଃଖ ରହିତା, ଦୃଢ଼, ପଦ୍ମପତ୍ର ନୟନ, ଶୁଦ୍ଧ ସତ୍ତ୍ୱ ଓ ବ୍ରତରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଦୀପ୍ତିମାନ।" "ସମୃଦ୍ଧି, ସିଦ୍ଧି, ଜ୍ଞାନ, ଅଜ୍ଞାନ, ଅମୃତତ୍ୱ ଓ ମଙ୍ଗଳ ଦାତ୍ରୀ, ଶାଙ୍କରୀ, ବୈଷ୍ଣବୀ, ବ୍ରାହ୍ମୀ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ।