ଏହି ଦୀର୍ଘ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ସାଧ୍ୟ ଓ ରୁଦ୍ରମାନେ ବହୁତ ସଂଖ୍ୟାରେ ଅସୁର ଓ ଯାତୁଧାନମାନଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିଦେଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କର ସଂଖ୍ୟା କେବଳ ଗଣନା ଦ୍ୱାରା ଇପ୍ସିତ ହେଉଥିଲା। ତେବେ ଅସୁରମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସେନାକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ କରି ହରାଇଦେଲେ। ଏଭଳି ଦେବତାମାନେ ପରାଜିତ ହେବାରେ ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଦୌଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ। ଅସୁରମାନଙ୍କ ଏହି ଆକ୍ରମଣରେ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର—ଶୂଳ, ପଟିଶ ଓ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଦୈତ୍ୟ ଦୂତ ବିଦ୍ୟୁତ୍ପ୍ରଭା ଦେବୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ତାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। ଅତି ଭକ୍ତି ଓ ଶାନ୍ତି ସହିତ ନମସ୍କାର କରି, ଶତଶଃ କନ୍ୟାମାନେ ଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଯାଇ, ବିନୟ ଭାବେ କହିଲେ—"ଓ ଦେବୀ, ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ ଏକ ଋଷି ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ସୁପାର୍ଶ୍ୱ, ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ବନ୍ଧୁ, ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ। ତାଙ୍କ ପୁଅ ସିନ୍ଧୁଦ୍ୱୀପ, ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମାହିଷ୍ମତୀ ନାମକ ପୁରୀରେ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟା କାଳରେ, ଭୋଜନ ବନ୍ଦ କରିଥିବା ବେଳେ, ଭିପ୍ରଚିତ୍ତିଙ୍କ ଜେଷ୍ଠା କନ୍ୟା, ଦେବୀମାନଙ୍କ କନ୍ୟାଙ୍କ ସମାନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୃଥିବୀରେ 'ମାହିଷ୍ମତୀ' ଭାବେ ଖ୍ୟାତି ଲାଗିଥିଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ସଖୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଇଚ୍ଛାମତେ ଘୁରୁଥିଲେ ଓ ମନ୍ଦରାଚଳର ଢାଳରେ ଅମ୍ବର ନାମକ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗଛ ଓ ଲତା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିଲା। ଏହି ଆଶ୍ରମ ଚନ୍ଦନ, ସ୍ପନ୍ଦନ, ଶାଳ, ସରଳ ଓ ଅନେକ ଉଦ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ଅତି ଶୋଭା ପାଇଥିଲା। ଏହି ମନୋହର ଆଶ୍ରମ ଦେଖି ଶୁଭ୍ର ଦେହ ମାହିଷ୍ମତୀ ଚିନ୍ତା କଲେ—"ମୁଁ ଏଠାରେ ଏହି ତପସ୍ବୀଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରିବି ଓ ମୋ ସଖୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଖେଳିବି।" ଏଭାବେ ଭାବି, ସେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସଖୀମାନେ ମହିଷ ଆକାର ଧାରଣ କରି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶିଖର ଶିଙ୍ଗ ନେଇ ଋଷିଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରିବାକୁ ଗଲେ। କିନ୍ତୁ ଋଷି ତାଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଏହା ଅନୁଭବ କରି, କ୍ରୋଧିତ ହେଇ ମାହିଷ୍ମତୀଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ—"ତୁମେ ମୋତେ ମହିଷ ଆକାର ଧାରଣ କରି ଭୟଭୀତ କରିଛ, ଏହି କାରଣରୁ ଶତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମହିଷ ରୂପ ଧାରଣ କର।" ଏହି ଶାପ ଶୁଣି ସେ ଓ ତାଙ୍କ ସଖୀମାନେ କ୍ଷୁଦ୍ର ହୋଇ ତାଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ପଡ଼ି, "ଦୟାକରି ଶାପ ଶମା କରନ୍ତୁ," ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ। ତାଙ୍କ ଦୟା ଦେଖି ଋଷି କହିଲେ—"ଏହି ରୂପରେ ଏକ ସନ୍ତାନକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଲେ ତୁମର ଶାପ ଶେଷ ହେବ।" ଏହିପରେ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନର୍ମଦା ତଟକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସିନ୍ଧୁଦ୍ୱୀପ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ। ସେଠାରେ ଏଣ୍ଡୁମତୀ ନାମକ ଏକ ଦାନବ କନ୍ୟା, ଅତି ସୁନ୍ଦରୀ, ନଗ୍ନ ଅବସ୍ଥାରେ ଜଳକୁ ଯାଉଥିବାକୁ ଋଷି ଦେଖିଲେ। ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାର ସିମ୍ବିତ ଜଳରେ ପଡ଼ିଲା। ମାହିଷ୍ମତୀ ଏହାକୁ ଦେଖି, ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ଥିବା ଏହି ଜଳ ପିବିବାକୁ ଚାହିଲେ ଓ ସଖୀଙ୍କୁ କହିଲେ—"ମୁଁ ଏହି ପବିତ୍ର ଜଳ ପିଇବି।" କହି, ସେ ଏହି ଜଳ ଭିତରେ ଥିବା ତପସ୍ବୀଙ୍କ ବୀର୍ୟ ପିଇଲେ ଓ ତାହାରୁ ଗର୍ଭବତୀ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଓ ପ୍ରତାପୀ ଥିଲେ। ସେ 'ମହିଷ' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ବ୍ରହ୍ମବଂଶକୁ ବଢ଼ାଇଲେ। ସେଠିଏ, ଦେବୀ, ଏହି ମହିଷ ଏବେ ତୁମକୁ ଅଧିକାର କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ସେ ଦେବତାମାନେ ଓ ତିନି ଲୋକକୁ ଜିତିଛି, ତୁମକୁ ସମସ୍ତ କିଛି ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ସେ ନିଜକୁ ତୁମ ପାଖରେ ଅର୍ପଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ଏହା ଦ୍ୱାରା ଏକ ମହାକାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ କର।" ଦୂତଙ୍କ ଏହି ଉପସ୍ଥାପନାରେ ଦେବୀ ହାସିଲେ, କିନ୍ତୁ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ। ଦେବୀ ହସିବା ସମୟରେ ଦୂତ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ଗର୍ଭ ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତ୍କୁ ଦେଖି, ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। ଏହି ବେଳେ ଦେବୀଙ୍କ ସଖୀ ଜୟା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ଦେବୀଙ୍କ ହୃଦୟର ଅଭିପ୍ରାୟ କଥା ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ—"ତୁମେ ଯେଉଁ କଥା କହିଛ, ଯଦି ଏହି କନ୍ୟାଙ୍କ ଉପବିତ୍ତ୍ୱ ଚିରନ୍ତନ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ, ତେବେ ଏଠାରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବୀଙ୍କ ସଖୀମାନେ ଅଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ସେମାନେ କିଏ ମଧ୍ୟ ଉପଲବ୍ଧ ନୁହେଁ, ଦେବୀ ସ୍ୱୟଂ ତ ଅତୀତ। ଦୂତ, ତୁମେ ଯାଅ, ଏଠାରେ ତୁମ ପାଇଁ କିଛି ହେବ ନାହିଁ।" ଏହିପରି କହି ଦୂତ ଚାଲିଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ ମହାମୁନି ନାରଦ ଆକାଶରେ ନୃତ୍ୟ କରି, ଦେବୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସି, "ଭାଗ୍ୟ, ଭାଗ୍ୟ," ବୋଲି କହି, ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥାନରେ ବସି କହିଲେ—"ଦେବୀ, ଆମ ଦେବତାମାନେ ଖୁସି ହୋଇ ମୋତେ ପଠାଇଛନ୍ତି। ମହିଷ ନାମକ ଦାନବ ଦେବତାମାନେ ଓ ତିନି ଲୋକକୁ ଜିତିଛି, ଏବଂ ତୁମକୁ ଅପହରଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ତୁମେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ସେଠି ଅସୁରଙ୍କୁ ବିରୋଧ କର।" ନାରଦ ଏହିପରି କହି ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ଦେବୀ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ସଖୀମାନେ ଅସ୍ତ୍ରଧାରଣ କରିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ। ଦେବୀଙ୍କ ଆଦେଶରେ ସମସ୍ତ ଶୁଭାଗ୍ୟଶାଳୀ କନ୍ୟାମାନେ ଭୟାନକ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ, ତଳୱାର, ଢାଳ ଓ ଧନୁଷ୍ୟ ନେଇ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଅସୁରମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସେନାକୁ ଛାଡ଼ି, ଦେବୀଙ୍କ ସଖୀମାନଙ୍କ ବିଶାଳ ସେନା ସାମ୍ନାକୁ ଆସି, ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏଠାରେ ଦେବୀଙ୍କ ସଖୀମାନେ ଅସୁରମାନଙ୍କ ସହିତ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କରି, ଛଣେ ମଧ୍ୟରେ ଚତୁର୍ବିଧ ଅସୁର ସେନାକୁ ନଶ୍ୱ କରିଦେଲେ। କିଛି ଅସୁରମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟି ପଡ଼ିଗଲା, କିଛିଙ୍କ ଛାତି ଫାଟିଗଲା ଓ ମାଂସ ଭକ୍ଷଣ କରୁଥିବା ଭୂତପିଶାଚମାନେ ତାହାର ରକ୍ତ ପିଇଲେ। କିଛି ଅସୁର ନାୟକ ମୁଣ୍ଡ ବିହୀନ ଦେହରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ଏଭଳି ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍ଟ ଅସୁର ନଶ୍ୱ ହେଲେ, ଶେଷ ଅସୁରମାନେ ମହିଷାସୁରଙ୍କ ନିକଟକୁ ପଳାଇ ଗଲେ।