ଏକ ଭୟାନକ ଓ କମ୍ପିତ କରୁଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ଦେବତାମାନେ ଓ ଦାଇତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଶୂରବୀରମାନେ ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ, ଏଉଁ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖି ଚାରିପଟେ ଦୁଃସାହସିକ ଉତ୍ସାହ ଭରି ଯାଇଥିଲା। ଏଠି, ଅଞ୍ଜନ, ନୀଳକୁକ୍ଷି, ମେଘବର୍ଣ୍ଣ, ବଳାହକ, ଉଦରାକ୍ଷ, ଲଳାଟାକ୍ଷ, ସୁଭୀମ, ଓ ଭୀମବିକ୍ରମ—ଏହି ଆଠ ଦାଇତ୍ୟ ଓ ସ୍ୱର୍ଭାନୁ ସହିତ, ବସୁମାନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ। ଏହିପରି, ଆଉ ଦ୍ୱାଦଶ ଦାଇତ୍ୟ ଏକେକ ଶ୍ରେଣୀ ଅନୁଯାୟୀ ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଏହି ଦ୍ୱାଦଶ ଦାଇତ୍ୟମାନେ ହେଲେ—ଭୀମ, ଧ୍ୱଂକ୍ଷ, ଧ୍ୱସ୍ତକର୍ଣ୍ଣ, ଶଙ୍କୁକର୍ଣ୍ଣ, ବଜ୍ରକାୟ, ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀ, ରକ୍ତାକ୍ଷ, ଭୀମଦଂଷ୍ଟ୍ର, ବିଦ୍ୟୁଜ୍ଜିହ୍ବ, ଅତିକାୟ, ମହାକାୟ, ଦୀର୍ଘବାହୁ ଓ କୃତାନ୍ତକ। ଏହି ଦ୍ୱାଦଶ ଦାଇତ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ନିଜ ନିଜ ସେନା ସହ ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଏହିପରି, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦାନବମାନେ ରୁଦ୍ରମାନେ ଉପରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଏଠି, କାଳ, କୃତାନ୍ତ, ରକ୍ତାକ୍ଷ, ହରଣ, ମିତ୍ରହା, ଅନିଳ, ଯଜ୍ଞହା, ବ୍ରହ୍ମହା, ଗୌଘ୍ନ, ଷ୍ତ୍ରୀଘ୍ନ ଓ ସଂବର୍ତ୍ତକ—ଏହି ଏଗାର ଦାଇତ୍ୟ ରୁଦ୍ରମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଶେଷ ଦାଇତ୍ୟମାନେ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଉପରେ ଯଥାଯଥ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ମହିଷ ନାମକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାଇତ୍ୟ, ବିପୁଳ ବେଗରେ ସିଧାସଳଖ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ବର ପ୍ରଭାବରେ ଏପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ ଯେ, ପିନାକଧାରୀ ମହାପୁରୁଷ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କୁ ମାରିପାରିବେନି। ଏପରି ଭାବରେ, ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ସାଧ୍ୟ, ଓ ରୁଦ୍ରମାନେ ଅସୁର ଓ ୟାତୁଧାନମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରି, ସେମାନେ ବହୁତଙ୍କୁ ବିଧ୍ଵଂସ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଦେବସେନା ମଧ୍ୟ ଅସୁରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭାଙ୍ଗିଗଲା। ଏପରି ଦେଖି, ଦେବତାମାନେ ପରାଜିତ ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ। ସେମାନେ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର—ଅଣ୍ଡା, ପଟିଶ, ଗଦା ଇତ୍ୟାଦିରେ ଆହତ ହୋଇ, ଅସୁରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ଗଲେ। ଏହି ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ସମୟରେ, ଦାଇତ୍ୟ ବିଦ୍ୟୁତ୍ପ୍ରଭ ନାମକ ଦୂତ, ଦେବୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଓ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। ସେ ଭକ୍ତି ଓ ଶାନ୍ତି ସହିତ ନମସ୍କାର କରି, ଶତଶଃ କନ୍ୟାମାନେ ଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଯାଇ, ବିନୟ ସହିତ କହିଲେ— "ହେ ଦେବୀ, ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ ସୁପାର୍ଶ୍ୱ ନାମକ ଏକ ମହାମୁନି ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ, ସେ ସରସ୍ୱତଙ୍କ ବନ୍ଧୁ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପୁଅ ସିନ୍ଧୁଦ୍ୱୀପ, ମହାତ୍ମା ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମହିଷ୍ମତୀ ନାମକ ପୁଣ୍ୟ ନଗରରେ କଠିନ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ। ସେ ତପସ୍ୟାରେ ଲୀନ ଥିବାବେଳେ, ବିପ୍ରଚିତ୍ତିଙ୍କ ବଡ଼ ଝିଅ, ଦେବକନ୍ୟାମାନଙ୍କ ସମାନ ସୁନ୍ଦରୀ, ମହିଷ୍ମତୀ ନାମରେ ପୃଥିବୀରେ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କରିଥିଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ସଖୀମାନେ ସହିତ ଇଚ୍ଛାମତାନୁସାରେ ଘୁଞ୍ଚୁଥିଲେ ଓ ମନ୍ଦର ପର୍ବତର ତଳେ ଏକ ମୁନି ଅମ୍ବରଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗଛ ଓ ଲତା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିଲା। ଏହି ଆଶ୍ରମ ଭଲ ଲତାମଣ୍ଡପ, ବକୁଳ, ଲକୁଚ, ଚନ୍ଦନ, ସ୍ପନ୍ଦନ, ଶାଳ ଓ ସରଳ ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ଥିଲା। ଏଠି ଦେଖି, ଶୁଭ୍ର ଦେହ ଧାରିଣୀ ମହିଷ୍ମତୀ ଚିନ୍ତା କଲେ—‘ମୁଁ ଏଠି ଏହି ତପସ୍ବୀଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରିବି ଓ ମୋ ସଖୀମାନେ ସହିତ ଖେଳିବି।’ ଏପରି ଭାବି, ସେ ଓ ତାଙ୍କ ସଖୀମାନେ ମହିଷ ଆକାର ଧାରଣ କଲେ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶିଙ୍ଗ ଥିଲା। ସେମାନେ ମୁନିଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରିବାକୁ ଯିବାବେଳେ, ମୁନି ତାଙ୍କର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ଜାଣି ରୂଷ୍ଟ ହୋଇ ଶାପ ଦେଲେ—‘ତୁମେ ମୋତେ ଭୟଭୀତ କରିଛ; ଏଠିଏ ଶତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମହିଷ ରୂପେ ରହିବା।’ ଏହି ଶାପ ଶୁଣି, ସେ ଓ ତାଙ୍କ ସଖୀମାନେ କମ୍ପିତ ହୋଇ ମୁନିଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ପଡ଼ି, ଶାପ ଶମନ କରିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ। ମୁନି ତାଙ୍କ ଦୟାରେ କହିଲେ—‘ଏହି ମହିଷ ରୂପରେ ତୁମେ ଏଠି ଏକ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେବା, ତେବେ ତୁମର ଶାପ ଶେଷ ହେବ।’ ଏପରି ଶାପ ଶୁଣି, ସେ ନର୍ମଦା ତଟକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠି ସିନ୍ଧୁଦ୍ୱୀପ ମହାତ୍ମା ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ। ସେଠାରେ ଏନ୍ଦୁମତୀ ନାମକ ଏକ ସୁନ୍ଦରୀ ଦାନବକନ୍ୟା ନଗ୍ନ ଅବସ୍ଥାରେ ଜଳରେ ବିଲିନ ହେଉଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ମୁନି ଦେଖିଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟରେ ମୁନିଙ୍କର ବୀର୍ୟ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ପଡ଼ିଲା। ମହିଷ୍ମତୀ ଏହା ଦେଖି, ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ଥିବା ଏହି ଜଳ ପିବିବାକୁ ଚାହିଲେ। ସେ ଏହି ଜଳ ସହିତ ମୁନିଙ୍କ ବୀର୍ୟ ପିଇଲେ, ଏବଂ ତାହାରୁ ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲା। ସେ ପୁଅ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରତାପଶାଳୀ ଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ମହିଷ ନାମରେ ଜଣାଯାଉଥିଲା, ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମବଂଶକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିଥିଲେ। ସେ ଏବେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଅନ୍ୱେଷଣ କରୁଛନ୍ତି, ଯିଏ ଦେବସେନାକୁ ଦଳିଦେଉଛନ୍ତି। ସେ ତିନି ଲୋକ ଓ ଦେବମାନେ ଉପରେ ବିଜୟ ଲାଭ କରି, ଦେବୀଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କିଛି ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି—ଦେବୀ, ସେ ନିଜକୁ ଅର୍ପଣ କରିବେ, ଏହି ଦ୍ୱାରା ଏକ ମହାକାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତୁ। ଏହିପରି ଦୂତଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦେବୀ ହାସିଲେ, କିଛି କଥା କହିଲେ ନାହିଁ। ଦୂତ ତାଙ୍କ ହାସି ଦେଖି ଭ୍ରମିତ ହୋଇ, ଦେଖିଲେ ଦେବୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତ ଦର୍ଶିତ ହେଉଛି। ଏହା ଦେଖି ସେ ଅବାକ ହୋଇଗଲେ। ତାପରେ, ଦେବୀଙ୍କ ପାର୍ଷ୍ୱଦେବୀ ଜୟା, ଅତିଶୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦେବୀଙ୍କ ମନସ୍ଥ କଥା ସ୍୵ରେ କହିଲେ—‘ତୁମେ ଯେଉଁ କଥା କହିଛ, ଯଦି ଏହି କନ୍ୟାଙ୍କ ପତିତ୍ୱ ପ୍ରତି ନିରନ୍ତର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଅଟୁଟ ଅଛି, ତେବେ ଏଠି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କନ୍ୟାମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏମାନେ କେହି ମଧ୍ୟ ଅପ୍ରାପ୍ୟ, ଦେବୀ ତ ଦୂରର କଥା। ତୁମେ ଫେରିଯାଅ, ଏଠାରୁ ତୁମ ପାଇଁ କିଛି ହେବ ନାହିଁ।’ ଏହିପରି ଦୂତଙ୍କୁ ସୂଚନା ଦେଇ, ସେ ଚାଲିଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ ମହାତ୍ମା ନାରଦ ଆକାଶରେ ତ୍ୱରିତ ଗତିରେ, ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ତପସ୍ୟାଶୀଳ ହୋଇ ଆସିଲେ।