ଧରିତ୍ରୀ ମହାମୁନିଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ—“ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଶୁଣିଛି ଯେ ରୈଭ୍ୟ ମୁନି ଧନ-ସମ୍ପତ୍ତି ଲାଭ କରିଥିଲେ, ଏହା ପରେ ସେ କ’ଣ କରିଥିଲେ? ଏହି ବିଷୟରେ ମୋର ବଡ଼ ସନ୍ଦେହ ଅଛି।” ତାହାପରେ ଭଗବାନ ବରାହ କହିଲେ—“ହେ ତପସ୍ବୀ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୈଭ୍ୟ ଏହା ଶୁଣି, ପବିତ୍ର ପିତୃତୀର୍ଥ ଗୟାକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚି, ଭକ୍ତିଭାବରେ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ। ତାପରେ ରୈଭ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ତପସ୍ୟା କରିବା ସମୟରେ, ଏକ ଦିନ ଏକ ମହାଯୋଗୀ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ। ସେ ରଥ ଧୂଳିକଣା ପରି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲା। ସେଠି ଏକ ଅଣୁ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପୁରୁଷ ଦେଖାଦେଲେ। ସେ ପୁରୁଷ କହିଲେ—“ହେ ରୈଭ୍ୟ, ଏତେ ତପସ୍ୟା କରି କ’ଣ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?” ଏହା କହି, ସେ ଆକାଶରୁ ପୃଥିବୀକୁ ମାପିଲେ। ସେଠାରେ ସେ ଏମିତି ଏକ ରଥ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ପାଞ୍ଚଟି ରଥ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ବ୍ୟାପିଥିଲା। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ରୈଭ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହୋଇ, ସେ ମହାଯୋଗୀଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ପଚାରିଲେ—“ଆପଣ କିଏ? ଦୟାକରି ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।” ସେ ପୁରୁଷ କହିଲେ—“ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମନସ ପୁତ୍ର ଏବଂ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ, ମୋର ନାମ ସନତ୍କୁମାର, ମୁଁ ଜନସ୍ୱର୍ଗରେ ବସୁଛି। ତୁମ ପ୍ରତି ସ୍ନେହରୁ ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି, ହେ ତପସ୍ବୀ। ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଧନ୍ୟ, ବ୍ରହ୍ମବଂଶକୁ ଉନ୍ନତ କରୁଥିବା ପୁତ୍ର।” ରୈଭ୍ୟ କହିଲେ—“ଯୋଗୀଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ। ଦୟାକରି ମୋତେ କୃପା କରନ୍ତୁ, ଏଠାରେ କ’ଣ କରିବା ଉଚିତ? କିପରି ମୁଁ ଧନ୍ୟ ହେଲି, ଯେପରି ଆପଣ କହିଲେ?” ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ—“ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଧନ୍ୟ କାରଣ ତୁମେ ବେଦ ଶ୍ରବଣ, ମନ୍ତ୍ର, ବ୍ରତ, ପାଠ ଓ ପିଣ୍ଡଦାନ ଦ୍ୱାରା ଗୟାରେ ତୁମ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଛ। ଏହି କଥା ମଧ୍ୟ ଶୁଣ: ବିଶାଳା ନାମକ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ସେ ବିଶାଳା ନଗରରେ ବସୁଥିଲେ। ସେ ଧନ୍ୟ, ଧୃଢ଼ ଏବଂ ସନ୍ତାନହୀନ ଥିଲେ। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ପୁଅ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ। ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ—‘ଗୟାକୁ ଯାଇ ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଅନ୍ନଦାନ କର; ତେବେ ନିଶ୍ଚିତ ତୁମ ପୁଅ ହେବ, ସେ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀର ଦାନଶୀଳ ରାଜା ହେବ।’ ଏଭଳି ଶୁଣି ବିଶାଳା ରାଜା ଖୁସି ହୋଇ, ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ମାଘ ମାସରେ ଗୟାକୁ ଗଲେ ଓ ପିତୃମାନେଙ୍କ ପିଣ୍ଡଦାନ କଲେ। ସେ ପ୍ରୟାସ ଓ ନିୟମରେ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ପିଣ୍ଡଦାନ କଲେ। ସେଠାରେ ସେ ଧଳା, ପିତା ଓ କଳା ରଙ୍ଗର ପୁରୁଷମାନେଙ୍କୁ ଦେଖି ପଚାରିଲେ—‘ଏହା କ’ଣ? ମୋତେ ସବୁ କଥା କୁହନ୍ତୁ, ମୋର ମନରେ ଜିଜ୍ଞାସା ଜନ୍ମିଛି।’ ଧଳା ପୁରୁଷ କହିଲେ—‘ମୁଁ ସୀତ, ତୁମ ପୂର୍ବଜ; ଏହି ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗର, ମୋର ପୂର୍ବଜ, କ୍ରୂର, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତା ଓ ପାପୀ। ତା’ପରେ ଯିଏ ଅଛନ୍ତି, ସେ ଅଧିଶ୍ୱର ନାମକ, କଳା କର୍ମ କରୁଥିବା, ଯିଏ ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ଅନେକ ଋଷିଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ। ଏହି ଦୁଇଜଣ, ମୋର ପୁତ୍ର, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ରୌଦ୍ର ଓ ଅବୀଚି ନରକକୁ ଗଲେ। ଅଧିଶ୍ୱର ଓ କୃଷ୍ଣ, ଦୁଇଜଣ ଦୀର୍ଘକାଳ ସେଠାରେ ରହିଲେ। କିନ୍ତୁ ମୁଁ ମୋର ଶୁଭ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରପଦ ପାଇଲି। ତୁମେ ଯେଉଁମାନେ ମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞ, ତୁମର ଗୟାରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ପିଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା, ଏହି ଦୁଇଜଣ—ବଳ ଓ ଅନ୍ୟ—ନରକରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଛନ୍ତି। ତୁମେ ଯେଉଁ ଜଳ ଅର୍ପଣ କଲ, ତାହାରେ ପିତୃ, ପିତାମହ ଓ ପ୍ରପିତାମହମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ। ଏହିପରି ତୁମ ଉଚ୍ଚ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଏକାତ୍ମ ହୋଇଛୁ; ଏହି ପୁଣ୍ୟ ତୀର୍ଥ ଶକ୍ତିରେ ଆମେ ପିତୃଲୋକକୁ ଯିବାକୁ ଯାଉଛୁ, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ। ଏଠାରେ ପିଣ୍ଡଦାନ ଦ୍ୱାରା, ତୁମର ଏହି ଦୁଇ ପୂର୍ବଜ ଅପରାଧୀ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁକ୍ତି ପାଇଛନ୍ତି। ଏହି ତୀର୍ଥର ଏମିତି ଶକ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣହନ୍ତାର ପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ ପିଣ୍ଡଦାନରେ ପବିତ୍ର ହୋଇ ପୁନଃ ଉଦ୍ଧାର ପାଇପାରେ। ଏହି କାରଣରୁ, ମୁଁ ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଅଲଗା କରି ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛି; ଏବେ ମୁଁ ଯିବି। ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଧନ୍ୟ କହିଛି। ଗୟାରେ ଏକମାତ୍ର ଦର୍ଶନ, ଏକମାତ୍ର ପିଣ୍ଡଦାନ ଦୁର୍ଲଭ, ତୁମେ ତ ଏହି କାମରେ ସଦା ଲିନ ଅଛ। ତୁମର କିଏଁ ଗୁଣଗାନ କରିବି, ଯେଉଁଠାରେ ତୁମେ ସକ୍ଷାତ୍ ଗଦାଧର ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଦେଖିଛ? ଏହିପରି ଗଦାଧର ଏଠି ସ୍ଥିତି ହେଉଛନ୍ତି, ଏହି କାରଣରୁ ଏହି ତୀର୍ଥ ଅତି ପ୍ରସିଦ୍ଧ।” ଭଗବାନ ବରାହ କହିଲେ—ଏଭଳି କହି, ସେ ମହାଯୋଗୀ ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ରୈଭ୍ୟ ଏବେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ହରି ଗଦାଧରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ— “ମୁଁ ଗଦାଧରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରେ, ଯିଏ ଦେବମଣ୍ଡଳରେ ପ୍ରଶଂସିତ, ଧୈର୍ୟଶୀଳ, ଭୁଖା ଦୁଃଖୀଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରନ୍ତି, ମଙ୍ଗଳମୟ, ଦାନବ ସେନାକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତି, ସ୍ମରଣ କଲେ ସମସ୍ତ କ୍ଷତି ନାଶ କରନ୍ତି। ମୁଁ ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ କେଶବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରେ, ପୁରାତନ ପୁରୁଷ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆଦି, ପବିତ୍ର, ନିର୍ମଳ ଶରଣ, ବଳି ପାଇଁ ତିନି ପଦ ନେଇଥିବା ତ୍ରିବିକ୍ରମ, ଗଦାଧର। ଯିଏ ଶୁଦ୍ଧମନା, ଧନ-ଧାନ୍ୟରେ ଘିରିଥିବା, ଶ୍ରୀରେ ଶୋଭିତ, ଦୋଷରହିତ, ପୃଥିବୀର ନିର୍ମଳ ରାଜାମାନେ ଯେଉଁଠି ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି—ସେ ଗଦାଧରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ ଶାନ୍ତିରେ ବସିଥାଏ। ଯିଏଁ ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ଯାଙ୍କ ଚରଣକମଳକୁ ପୂଜନ୍ତି, ବାହୁବଳୟ, ମାଳା, ଅଳଙ୍କାର ଓ ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧିଥିବା, ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ଶୟନ କରୁଥିବା, ଚକ୍ରଧାରୀ—ସେ ଗଦାଧରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ ଶାନ୍ତିରେ ବସିଥାଏ। ଯିଏ କୃତଯୁଗରେ ଧଳା, ତ୍ରେତାରେ ଲାଲ୍, ଦ୍ୱାପରରେ ହଳଦିଆ, କଳିରେ ଘନ ମେଘ ପରି କଳା, ସେ ମହାପ୍ରଭୁ—ଗଦାଧରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ ଶାନ୍ତିରେ ବସିଥାଏ। ଯାହାଠାରୁ ବ୍ରହ୍ମା ଜନ୍ମ ନେଇ, ନାରାୟଣ ରୂପେ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ରୁଦ୍ର ରୂପେ ସଂରକ୍ଷଣ ଓ ସଂହାର କରନ୍ତି—ଛଅ ରୂପଧାରୀ ଗଦାଧର ଜୟ ହେଉ। ସତ୍ତ୍ୱ, ରଜସ୍, ତମସ୍—ଏହି ତିନୋଟି ଗୁଣ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟେଠାରୁ ଉଦ୍ଭବ ନୁହେଁ; ଏହି ତିନିଗୁଣ ଧାରୀ ଗଦାଧର ମୋତେ ଧର୍ମେ ଅବିଚଳ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦିଅନ୍ତୁ। ଏହି ସଂସାର ସାଗରରେ ବିୟୋଗ ମହା ମକରରେ ବିପଦରେ ଡୁବୁଥିବା ବେଳେ, ଗଦାଧର ମୋତେ ଏକ ମହା ନୌକା ପରି ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତୁ।