ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ପୁରାତନ ସୃଷ୍ଟି ବିଷୟରେ ତୁମକୁ ଯେପରି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି, ସେଇ ସୃଷ୍ଟି ମାଧ୍ୟମରେ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତ ଭରିଯାଇଛି । ଯେଉଁ ସୃଷ୍ଟି ଆଦିରେ ଅବ୍ୟକ୍ତ ଜନ୍ମ ଥିବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲା, ସେଇ ଦେବୀଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା ନିଜେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ସ୍ତୁତି କରିଥିଲେ । ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, "ଜୟ ହେଉ, ତୁମେ ସତ୍ୟର ମୂଳ, ନିଶ୍ଚଳ ଦେବୀ, ଅତିଉତ୍ତମ ଅକ୍ଷର, ସମସ୍ତ ଜନ୍ତୁର ମାତା, ମହାଦେବୀ । ତୁମେ ସৰ্বଜ୍ଞ, ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦାତ୍ରୀ, ଜ୍ଞାନ ଓ ସଫଳତା ଦେବାଳୟ, ସମସ୍ତ ଆଦି, ପରମ ଦେବୀ ।" "ତୁମେ ସ୍ୱାହା, ସ୍ୱଧା, ଆଦିଶ୍ୱରୀ, ଓ ଦେବୀ, ଓଁକାର ମଧ୍ୟରେ ବିଦ୍ୟମାନ, ଏବଂ ବେଦର ମୂଳ ମଧ୍ୟ ତୁମେ । ଦେବତା, ଦାନବ, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ରାକ୍ଷସ, ପଶୁ, ଓ ଉଦ୍ଭିଦ ସମସ୍ତଙ୍କର ଆଦି ତୁମେ ।" "ତୁମେ ଜ୍ଞାନ, ଜ୍ଞାନର ମାଲିକା, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ରାଣୀ, ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦାତ୍ରୀ, ସର୍ବଜ୍ଞ ।" "ତୁମେ ସର୍ବତ୍ର ବ୍ୟାପି, ସନ୍ଦେହରହିତ, ଶତ୍ରୁନାଶିନୀ, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ । ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ, ମଙ୍ଗଳଦାୟିନୀ ।" "ଯେ ବ୍ୟକ୍ତି ଶୁଦ୍ଧା ନାରୀଙ୍କୁ ତୁମ ସ୍ତୁତି କରି ସମ୍ମାନ ଦେଇ ଆସେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ତୁମ କୃପାରେ ସୃଷ୍ଟି ସମ୍ପାଦନ କରିବେ, ଓ ସେ ନାରୀ ନିଜ ରୂପରେ ତିରୁମ୍ପି ଜୟୀ, ମଙ୍ଗଳମୟୀ ଓ ଶତ୍ରୁମାନେ ଭ୍ରମିତ ହେବେ ।" ଏହିପରି ବର୍ଣ୍ଣନା ପରେ, ଶ୍ରୀବରାହ ଆଗକୁ କହିଲେ— ସେଇ ଦେବୀ ଯିଏ ମହାତ୍ଵର ମନ୍ଦରା ପର୍ବତକୁ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଗଲେ, ସେ ଦେବୀ ରାଜ୍ୟଶ୍ରୀର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶକ୍ତି ଓ କନ୍ୟାତ୍ୱ ନିୟମ ଧାରଣ କରିଥିଲେ । ସେ ଏକା ଭାବେ ବିଶାଳା ନାମକ ସ୍ଥାନରେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ । ଏହି ତପସ୍ୟା କାଳରେ ଦେବୀଙ୍କ ମନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଶାନ୍ତ ହେଉଥିଲା । ଏହି ଅଶାନ୍ତିରୁ ଅନେକ କନ୍ୟାମାନେ ଉଦ୍ଭବିତ ହେଲେ— ସେମାନେ ମୃଦୁ ଚକ୍ଷୁ, କଳା ଘୁଞ୍ଚିଆ କେଶ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓଠ, ବିସ୍ତୃତ ଦୃଷ୍ଟି, ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଅଙ୍ଗୁଳିରେ ନୂପୁର, ଚମତ୍କାର ରୂପରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ । ଦେବୀଙ୍କ ମନ ଅଶାନ୍ତ ହେବା ସହିତ, ଏପରି କନ୍ୟାମାନେ ଶତଶଃ ହଜାର, ଦଶ ଲକ୍ଷରେ, ବିଭିନ୍ନ ମୁହଁରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ । ସେହି କନ୍ୟାମାନେ ପର୍ବତରେ ଦେଖି, ଶୁଭ ଦେବୀ ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଶକ୍ତିରେ ଅନେକ ମହଲ ଥିବା ଏକ ନଗରୀ ସୃଷ୍ଟି କଲେ । ସେହି ନଗରୀରେ ବିସ୍ତୃତ ରାସ୍ତା, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମହଲ, ଘରର ମଧ୍ୟରେ ଜଳାଶୟ, ମଣିର ଶିଢି, ରତ୍ନମୟ ଜାଲି ବିନ୍ଦୁ, ଓ ସାମ୍ନାରେ ବଗିଚା ଥିଲା । ସେଇ ପର୍ବତରେ ଅନେକ ମହଲ ଓ ଅନେକ କନ୍ୟା ରହିଥିଲେ । ଏହି ସମସ୍ତ ମଧ୍ୟରୁ ମୁଁ ତୁମକୁ କିଛି ପ୍ରଧାନ କନ୍ୟାଙ୍କ ନାମ କହିବି— ଯେମିତି ଵିଦ୍ୟୁତ୍ପ୍ରଭା, ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତି, ସୂର୍ୟକାନ୍ତି, ଗମ୍ଭୀରା, ଚାରୁକେଶୀ, ସୁଜାତା, ମୁଞ୍ଜକେଶିନୀ, ଘୃତାଚୀ, ଉର୍ବଶୀ, ଶଶିନୀ, ଚାରୁକନ୍ୟା, ବିଶାଳାକ୍ଷୀ, ଧନ୍ୟା, ପୀନପୟୋଧରା, ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା, ସୂର୍ୟପ୍ରଭା, ଅମୃତା, ସ୍ୱୟଂପ୍ରଭା, ଚାରୁମୁଖୀ, ଶିବଦୂତୀ, ଵିଭାବରୀ, ଜୟା, ବିଜୟା, ଜୟନ୍ତୀ, ଅପରାଜିତା ଓ ଅନେକ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ । ଏହି ସମସ୍ତେ ଦେବୀଙ୍କର ସେବିକା ଥିଲେ, ହାତରେ ପାଶ ଓ ଅଙ୍କୁଶ ଧରିଥିଲେ, ଶୁଭ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳି । ସେମାନେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ, ଦେବୀ ସିଂହାସନରେ ବସିଥିଲେ । ଶୁଦ୍ଧ ଚାମର ଦ୍ୱାରା ବିଲେଇ ହେଉଥିବା, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେବୀ ତାଙ୍କ କନ୍ୟାତ୍ୱ ନିୟମ ଧାରଣ କରି, ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଥିଲେ । ଯୁବତୀ ଦେବୀ, ସଉଭାଗ୍ୟଶାଳି, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଉନ୍ନତ ବକ୍ଷସ୍ଥଳୀ, ଚମ୍ପକ, ଅଶୋକ, ପୁନ୍ନାଗ, ନାଗ ଫୁଲର ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିଲେ । ଦେବୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ପୂଜା କରାଯାଉଥିଲା, ଋଷି ଓ ଦେବତାମାନେ ସମ୍ମାନ କରୁଥିଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରୀ ଓ କନ୍ୟାମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଆଦର ଦେଉଥିଲେ । ଦେବୀ ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରୁଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ତପସ୍ୟାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ରହିଥିଲେ । ଏହି ସମୟରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ନାରଦ ଏଠାକୁ ଆସିଲେ । ଅପେକ୍ଷା ନ କରି, ଏହି ତପସ୍ବୀକୁ ଦେଖି, ଦେବୀ ଵିଦ୍ୟୁତ୍ପ୍ରଭାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏକ ଆସନ ଦିଅ, ଚାପରେ ପାଦ୍ୟ ଓ ଆଚମନ ପାଇଁ ଜଳ ନେଇଆସ ।" ଦେବୀଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଇଁ, ଵିଦ୍ୟୁତ୍ପ୍ରଭା ନାରଦଙ୍କୁ ଆସନ, ପାଦ୍ୟ ଓ ଅର୍ଘ୍ୟ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ । ନାରଦ ମୁଁଡ଼ି ନମାଇ ବସିବା ପରେ, ଦେବୀ ଅତି ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ, "ସ୍ୱାଗତ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ! କେଉଁ କାରଣରୁ ତୁମେ ତୁମ ଲୋକରୁ ଏଠାକୁ ଆସିଛ ? କଣ କାମ ପାଇଁ ଆସିଛ ? ମୋତେ କୁହ, ଯେଉଁଠାରେ ତୁମ ସମୟ ନଷ୍ଟ ହେବ ନାହିଁ ।" ଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନ ଉପରେ, ନାରଦ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଜାଣନ୍ତି, କହିଲେ, "ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରୁ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଭୟଙ୍କର ପର୍ବତକୁ ଆସିଛି ।" "ତେଣୁ, ଦେବୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି ।" ଏହିପରି କହି, ନାରଦ ଦେବୀଙ୍କୁ ନିହାରିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଦେଖି, ନାରଦ ଚମତ୍କୃତ ହେଲେ— "ଆହା, କେତେ ରୂପ ! କେତେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ! କେତେ ଶାନ୍ତି ! କେତେ ଯୁବତ୍ୱ !" "ଦେବୀଙ୍କ ମନରେ କେତେ ଅସଙ୍ଗତା !" ଏପରି ଚିନ୍ତା କରି, ନାରଦର ମନ ଅସ୍ଥିର ହେଲା, କାରଣ ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ, ଯକ୍ଷ, କିନ୍ନର, ରାକ୍ଷସ— କୌଣସି ନାରୀ ମଧ୍ୟରେ ଏପରି ରୂପ ନାହିଁ । ଏପରି ଭାବି, ନାରଦ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ । ସେ ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଆକାଶରେ ଉଡ଼ି, ଶୀଘ୍ର ଦୈତ୍ୟନାୟକଙ୍କ ନଗରୀକୁ ଗଲେ । ହେ ପୃଥିବୀଦେବୀ, ସେ ନଗରୀର ନାମ ମହିଷା, ସମୁଦ୍ର କୂଳରେ ଅବସ୍ଥିତ । ସେଠାରେ ନାରଦ ଏକ ମହାସୁରଙ୍କୁ ମହିଷ ଆକୃତିରେ ଦେଖିଲେ । ସେଇ ଦୈତ୍ୟ, ଯିଏ ଦେବସେନା ନାଶକ ଓ ବରପ୍ରାପ୍ତ ଥିଲେ, ନାରଦଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହିତ ସମ୍ମାନ କଲେ । ନାରଦ ମନରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଦେବୀଙ୍କ ଅପୂର୍ବ ରୂପର ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ, ଯେପରି ସେ ଦେବୀଙ୍କ ନଗରୀରେ ଦେଖିଥିଲେ । ନାରଦ କହିଲେ, "ହେ ଦୈତ୍ୟନାୟକ, ସୁନ, ସେଇ ଅଦ୍ୱିତୀୟ କନ୍ୟା ବିଷୟରେ, ଯାହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତିନି ଲୋକ ଓ ଚରାଚର ଜନ୍ତୁ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଛନ୍ତି ।" "ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରୁ ମନ୍ଦରା ପର୍ବତକୁ ଆସିଛି, ସେଠାରେ ଦେବୀଙ୍କ ନଗରୀ ଦେଖିଲି, ଯେଉଁଠାରେ ଶତଶଃ କନ୍ୟା ଥିଲେ ।