ମେରୁ ପର୍ବତର ଅଦ୍ଭୁତ ଅଞ୍ଚଳରେ, ଏକ ଅସଂଖ୍ୟ ପଖୁଡ଼ି ଥିବା ଅତି ଶୋଭାମୟ ପଦ୍ମ ଫୁଲ ଉଦୟ ହେଉଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଭାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଉଛି । ସେହି ପଦ୍ମ ସଦା ମଧୁର ଭାବେ ମୁଗ୍ଧ ଓ ମୃଦୁ ହଳଚଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ରକାର ଭାବରେ ଖିଲି ରହିଛି । ଏଠାରେ ଅନେକ ସୁନ୍ଦର ମଞ୍ଜରୀ ଗୁଛ ରହିଛି, ମଦମସ୍ତ ମଧୁମକ୍ଷିକାମାନଙ୍କର ଗୁଞ୍ଜନ ଧ୍ୱନି ଝଙ୍କାରି ଉଠେ । ଏହାର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ସ୍ୱୟଂ ଦେବୀ ଶ୍ରୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଅବସ୍ଥିତ, ତିନି ନିଶ୍ଚୟ ଦେହୀ ରୂପେ ଏଠାରେ ବିରାଜିତି । ସେହି ହ୍ରଦର କୂଳରେ ସିଦ୍ଧମାନେ ସଦା ବିଦ୍ୟମାନ୍, ଏଠାରେ ବୃହତ୍ ଓ ଶୋଭାମୟ ବିଲ୍ବ ଉଦ୍ୟାନ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ସଦା ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଲାଗିଥାଏ । ଏହି ଉଦ୍ୟାନ ଶତ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଓ ଦୁଇଶ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା ହୋଇ, ତାର ଶିଖର ଅର୍ଧ କ୍ରୋଶ ଉଚ୍ଚ, ଚାରିପଟେ ଅନେକ ଗଛରେ ଭରିଯାଇଛି, ତାଙ୍କର ଶାଖା ହଜାର ହଜାର ଓ ତଣ୍ଡ ଅତି ବୃହତ୍ । ଏଠାରେ ହଜାର ହଜାର ଫଳ, କେତେକ ହରିତ, କେତେକ ହଳଦିଆ, ମଧୁର ଗନ୍ଧ ଓ ଅମୃତ ରୁଚି ଥିବା, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଡ଼ୋଲ ଆକୃତିର ଅଟୁଟ ଫଳ । ଏହି ଫଳ ଯେଉଁମାନେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି କିମ୍ବା ପଡ଼ୁଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଜମି ଓ ଅରଣ୍ୟକୁ ଢାକି ରଖିଛନ୍ତି । ସେହି ସ୍ଥାନ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ “ଶ୍ରୀବନ” ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ଏଠାରେ ଅଷ୍ଟଦିଗ୍ଗଜ ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶକ୍ତିମାନ୍ ଜନମାନେ ଥାନ୍ତି, ମୁନିମାନେ ବିଲ୍ବ ଫଳ ଖାଇ ତପସ୍ୟା କରନ୍ତି, ଏଠି ଶ୍ରୀ ଦେବୀ ସିଦ୍ଧମାନେ ସହ ସଦା ବିରାଜିତି । ପ୍ରତ୍ୟେକ ପର୍ବତଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ମଣିଖଣ୍ଡ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଏକ ଶତ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଓ ଦୁଇଶ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା ସ୍ଥାନ ରହିଛି । ସେଠାରେ ଏକ ପବିତ୍ର ପଦ୍ମ ଉଦ୍ୟାନ ଅଛି, ଯେଉଁଠି ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ଆସନ୍ତି, ଏଠି ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଧରିଥିବା ଏକ ପଦ୍ମ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହୋଇ ବିଜ୍ୱଳି ହେଉଛି । ସେହି ଅରଣ୍ୟ ବୃହତ ଗଛ ଓ ଅର୍ଧ କ୍ରୋଶ ଉଚ୍ଚ ଶିଖର ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା, ଶିରୋପରି ଫୁଲିଥିବା ଶାଖା ଦ୍ୱାରା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଆଭାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ । ଏଠିର ଗଛ ଦୁଇ ହାତ ମୋଟା ତଣ୍ଡ, ତିନି ହସ୍ତ ଲମ୍ବା ଓ ଚଉଡ଼ା ଶାଖା, ହଳଦିଆ ମଞ୍ଜରୀ ଚୂର୍ଣ୍ଣିତ ଶିଂଗର ଦଳ ଭଳି । ସମଗ୍ର ଅରଣ୍ୟ ମଧୁର ଫୁଲ ଓ ଗନ୍ଧ ରେ ଭରି ଗଲା, ମଦମସ୍ତ ମଧୁମକ୍ଷିକା ଗୁଞ୍ଜନ ଧ୍ୱନି ତାହାକୁ ଅନୁପମ କରିଦେଇଛି । ଏଠି ଦାନବ, ଦୈତ୍ୟ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ, କିନ୍ନର, ଅପ୍ସରା ଓ ମହାନାଗମାନେ ଆସନ୍ତି । ଏଠି ହେଉଛି ପ୍ରଜାପତି କଶ୍ୟପଙ୍କ ଆଶ୍ରମ, ସିଦ୍ଧ ଓ ଋଷିମାନେ ଏଠି ଅନେକ ଆଶ୍ରମ ତିଆରି କରିଥିବା ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ବସିଛନ୍ତି । ମହାନ ନୀଳ ପର୍ବତ ଓ କୁମ୍ଭ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସୁନ୍ଦର ନଦୀ “ସୁଖା” ବହୁଛି, ତାହାର କୂଳରେ ବିସ୍ତୃତ ଅରଣ୍ୟ ଅଛି । ଏଠି ଏକ ଅତି ଶୋଭାମୟ ତାଳ ଉଦ୍ୟାନ ଅଛି, ଯାହା ପଞ୍ଚାଶି ଯୋଜନ ଲମ୍ବା ଓ ତିରିଶି ଚଉଡ଼ା, ଗଛ ଅର୍ଧ କ୍ରୋଶ ଉଚ୍ଚ ଓ ମହାନ୍ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତଣ୍ଡ ମୋଟା, ଲାଲ କଜଳ ଦଣ୍ଡ ଭଳି ଓ ବିକୃତ ଅକାରର ମହାନ ଫଳ ଧାରଣ କରିଥାଏ । ଏଠି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗନ୍ଧ ଓ ଗୁଣ ଥିବା ଏହି ଉଦ୍ୟାନକୁ ସିଦ୍ଧମାନେ ବାସ କରନ୍ତି, ଏଠି ଦିବ୍ୟ ହାତୀ ଏଇରାବତ ବାସ କରେ । ଏଇରାବତ, ରୁଦ୍ର ଓ ଦିବ୍ୟ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଜମି ଅଛି, ଯାହା ହଜାର ଯୋଜନ ଲମ୍ବା ଓ ଶତ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା । ସମଗ୍ର ଭୂମି ଏକ ଏକ ଶିଳା ପିଣ୍ଡ, କୌଣସି ଗଛ ଓ ଝାଡ଼ ନାହିଁ, ସମସ୍ତେ ଏଠି ଏକ ହାତ ଗଭୀର ଜଳରେ ଢାକି ରହିଛନ୍ତି । ଏଭଳି ମେରୁ ପର୍ବତ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଅନ୍ତଃସ୍ଥଳ ଉପତ୍ୟକାମାନଙ୍କର ବିସ୍ତୃତ ବିବରଣୀ ଦିଆଯାଇଛି । ଏବେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ପର୍ବତ ଉପତ୍ୟକା ବିବରଣା ଆସୁଛି । ଶିଶିର ଓ ପତଙ୍ଗ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଧଳା ଭୂମି ଅଛି, ଏଠି ଲତାମାନେ ପତ୍ର ଛାଡ଼ିଦେଇଛନ୍ତି, ଗଛ କମ୍ ଅଛି । ଇକ୍ଷୁକ୍ଷେପ ପର୍ବତ ଶିଖରେ ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଏକ ଅତି ଆନନ୍ଦମୟ ଡୁମୁର ଉଦ୍ୟାନ ଅଛି, ଯେଉଁଠି ଅନେକ ପକ୍ଷୀ ଝୁଣ୍ଡ ଆସନ୍ତି । ଏଠି ଫଳ ମହା କଂଭ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ । ଏଠି ଅନେକ ନଦୀ ସ୍୫ଚ୍ଛ ଓ ମଧୁର ଜଳରେ ବହୁଛି । ଏଠି ପ୍ରଜାପତି କର୍ଦ୍ଦମଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଅଛି, ଅନେକ ଋଷିମାନେ ଏଠି ବସିଛନ୍ତି । ଏହି ଅରଣ୍ୟ ଏକ ଶତ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଏବଂ ଚକ୍ରାକାର । ତାମ୍ରାଭ ଓ ପତଙ୍ଗ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ମହା ହ୍ରଦ ଅଛି, ଏହା ଏକ ଶତ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଓ ଦୁଇଶ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା; ଚାରିପଟେ ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ପଦ୍ମ ଫୁଲ ରହିଛି, ଅସଂଖ୍ୟ ପଖୁଡ଼ି ଓ ଅନେକ ସିଦ୍ଧ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବ ଏଠି ବସିଛନ୍ତି । ସେହି ହ୍ରଦ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବଡ଼ ଶିଖର ଉଠିଛି, ଯାହା ଏକ ଶତ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା ଓ ତିରିଶି ଚଉଡ଼ା, ଅନେକ ଖଣିଜ ଓ ମଣିରେ ଶୋଭିତ । ଏଠି ମଣି ଦ୍ୱାର ଓ ତୋରଣ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଏକ ମହା ରାସ୍ତା ଅଛି । ଏଠି ଭିଦ୍ୟାଧରମାନେ ବସିଥିବା ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଗର ଅଛି, ଯେଉଁଠି ବିଦ୍ୟାଧର ରାଜା ପୁଲୋମା ଏକ ଲକ୍ଷ ଅନୁଚର ସହ ବସିଛନ୍ତି । ବିଖାଖା ଓ ଶ୍ୱେତ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ହ୍ରଦ ଅଛି, ତାହାର ପୂର୍ବ କୂଳରେ ଏକ ମହା ଆମ୍ବ ଉଦ୍ୟାନ ଅଛି, ସମସ୍ତେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରଙ୍ଗର ଏବଂ ମଧୁର ଗନ୍ଧ ଥିବା ବଡ଼ ବଡ଼ ଆମ୍ବ ଫଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ । ଏଠି ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ବସିଛନ୍ତି । ସୁମୁଳ ଓ ବସୁଧାରା ପର୍ବତ ମଧ୍ୟରେ ତିରିଶି ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଓ ପଞ୍ଚାଶି ଯୋଜନ ଲମ୍ବା ଏକ ଭୂମି ଅଛି, ଯାହାକୁ ବିଲ୍ବସ୍ଥଳୀ କୁହାଯାଏ । ଏଠି ଫଳ କୋରାଲ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ, ପଡ଼ୁଥିବା ଫଳ ଭୂମିକୁ ଭିଜାଇ ଦିଏ । ଏଠି ଗୁପ୍ତ ଜନମାନେ ବିଲ୍ବ ଫଳ ଭୋଜନ କରନ୍ତି । ବସୁଧାରା ଓ ରତ୍ନଧାରା ପର୍ବତ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଗନ୍ଧର ଅଶ୍ୱଥ ଉଦ୍ୟାନ ଅଛି, ସଦା ଫୁଲିଥାଏ, ତିରିଶି ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଓ ଏକ ଶତ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା, ତାହାର ଗନ୍ଧ ଏକ ଶତ ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସାରିତ । ଏଠି ସିଦ୍ଧମାନେ ବସନ୍ତି, ଜଳ ଉପଲବ୍ଧ ଅଛି । ଏଠି ଦେବତା ଆଦିତ୍ୟଙ୍କ ମହାନ୍ ନିବାସ । ପ୍ରତି ମାସରେ ଦେବତା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏଠି ଅବତରିତ ହୁଅନ୍ତି, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ କାଳର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବୋଲି ପୂଜନ୍ତି । ପଞ୍ଚକୂଟ ଓ କୈଲାସ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ହଜାର ଯୋଜନ ଲମ୍ବା ଓ ଶତ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଭୂମି ଅଛି, ହଂସ ଭଳି ଧଳା, ଅଲ୍ପଜନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଗମ୍ୟ, ସ୍ୱର୍ଗର ସିଢ଼ି ଭଳି ପ୍ରତୀତି ହୁଏ ।