ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଥିବା ପ୍ରମୁଖ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାହାଡ଼ଗୁଡିକୁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଇଛି—କୃଷ୍ଣ, ପାଣ୍ଡବ, ସହସ୍ରଶିରସ, ପରିୟାତ୍ର, ଶୈଳେନ୍ଦ୍ର, ଶ୍ରଙ୍ଗବାନ। ମହାଭଦ୍ର ହ୍ରଦର ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଥିବା ପାହାଡ଼ଗୁଡିକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିବାକୁ ଆଗ୍ରହ କରାଯାଇଛି। ସେଠାରେ ହଂସକୁଟ, ବୃଷହଂସ, କପିଞ୍ଜଳ, ଶୈଳେନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଶିଳା ପାହାଡ଼ ତାଙ୍କର ଶ୍ରଙ୍ଗଗୁଡିକ ସହ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି। ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ନୀଳ, କନକଶ୍ରିଙ୍ଗ, ଶତଶ୍ରିଙ୍ଗ, ପୁଷ୍କର, ମେଘଶିଳା, ବିରଜା, ଜାରୁଚି ଏବଂ ଶୈଳେନ୍ଦ୍ର ପାହାଡ଼ ସ୍ମରଣୀୟ। ଏହି ପ୍ରମୁଖ ପାହାଡ଼ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତର ଦିଗର ପ୍ରାନ୍ତ, ଅନ୍ତର୍ବାହିଁ ତଳ ଏବଂ ହ୍ରଦଗୁଡିକୁ କ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ ଶୁଣିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି। ଏହି ପାହାଡ଼ ଏବଂ କୁମୁଦା ପାହାଡ଼ର ସୀମାର ମଧ୍ୟରେ, ପକ୍ଷୀମାନେ ଅଭିବୃଦ୍ଧି କରିଥିବା ଏକ ଉତ୍ତମ ତଳ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀମାନେ ବସିଥାନ୍ତି। ସେଠି ଏକ ଦିବ୍ୟ ହ୍ରଦ ଅଛି, ଯାହା ତିନି ଶତ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା ଏବଂ ଏକ ଶତ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା, ତାହାର ଜଳ ଦିବ୍ୟ, ସ୍ପଷ୍ଟ ଏବଂ ଦେଖିବାକୁ ଆନନ୍ଦଦାୟକ। ଏହି ହ୍ରଦ ବଡ଼ ଡ୍ରୋଣା ପରି ମନ୍ତ୍ରମୁଗ୍ଧ କମଳ ଏବଂ ଶତଶତ ପତ୍ର ଥିବା ବଡ଼ କମଳରେ ଶୋଭିତ। ଏହି ପବିତ୍ର ହ୍ରଦ ଶ୍ରୀସରସ ନାମରେ ପରିଚିତ, ଏଠି ଦେବତା, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସର୍ପମାନେ ବସିଥାନ୍ତି। ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ; କମଳବନର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବଡ଼ କମଳ ଅଛି, ଯାହାର ଅଗଣିତ ପତ୍ର ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଚମକ ଦେଉଛି, ସଦା ମଧୁର ଫୁଲି ଥାଏ ଏବଂ ମୃଦୁ ଚଳି ଥାଏ। ଏହା ମନୋହର ମିଠା ରେଶମ ତଳ ଏବଂ ମଦିରା ମକୁଡ଼ିମାନେ ଗୁଞ୍ଜରଣ କରୁଥିବା ଶବ୍ଦରେ ଶୋଭିତ; ଏହି କମଳର ମଧ୍ୟରେ ଦେବୀ ଶ୍ରୀ ନିତ୍ୟ ବସିଥାନ୍ତି—ଏଠି ଲକ୍ଷ୍ମୀ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଦେହରେ ବସିଛନ୍ତି। ଏହି ହ୍ରଦର କୂଳରେ, ସିଦ୍ଧମାନେ ସଦା ଉପସ୍ଥିତ, ଏକ ବଡ଼ ଏବଂ ମନୋହର ବିଲ୍ବ ଗଛର ଉଦ୍ୟାନ ଅଛି, ଯାହା ସଦା ଫୁଲ ଏବଂ ଫଳରେ ଶୋଭିତ। ଏହି ବନ ଏକ ଶତ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଏବଂ ଦୁଇ ଶତ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା, ତାହାର ପ୍ରମୁଖ ଶିଖର ଅର୍ଧ କ୍ରୋଶ ଉଚ୍ଚ; ବଡ଼ ବଡ଼ ଗଛମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଥିବା, ଅଗଣିତ ଶାଖା ଏବଂ ମହାନ ତଣ୍ଡ ରହିଛି। ଏହି ବିଲ୍ବ ଫଳ ହଜାର ହଜାର, ହଳଦିଆ ଏବଂ ହଲକା ରଙ୍ଗର, ସୁଗନ୍ଧିତ ଏବଂ ଅମୃତ ରସର ସ୍ୱାଦରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଡ୍ରମ ପରି ଆକାରର। ପଡ଼ିଥିବା ଏବଂ ପଡ଼ୁଥିବା ଫଳରେ ଜମି ଏବଂ ଅନ୍ତର୍ବନ ଭରିଯାଇଛି; ଏହି ସ୍ଥଳ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଶ୍ରୀବନ ନାମରେ ପରିଚିତ। ଏହା ଦେବତା ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଷ୍ଟ ଦିଗର ପ୍ରାଣୀମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ମୁନିମାନେ ବିଲ୍ବ ଫଳ ଭକ୍ଷଣ କରି ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି; ଏଠି ଶ୍ରୀ ଦେବୀ ସଦା ଉପସ୍ଥିତ, ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କ ସହିତ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଏବଂ ରତ୍ନମୟ ପ୍ରମୁଖ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଶତ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଏବଂ ଦୁଇ ଶତ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି। ସେଠି ଏକ ସ୍ୱଚ୍ଛ କମଳବନ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଚାରଣମାନେ ଯାନ୍ତି; ଏଠି ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଧାରଣ କମଳ ଦୀପ୍ତି ଦେଉଛି। ଏହି ବନ ବଡ଼ ଗଛମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଏବଂ ଶିଖର ଅର୍ଧ କ୍ରୋଶ ଉଚ୍ଚ; ତାହାର ଶିର ଫୁଲ ଫୁଲି ଥିବା ଶାଖାରେ ସୁନା ପରି ଚମକୁଛି। ଦୁଇ ଭୁଜା ପରି ମୋଟ ତଣ୍ଡ ଏବଂ ତିନି ହସ୍ତା ଲମ୍ବା ଏବଂ ଚଉଡ଼ା ଶାଖା, ତାହାର ହଲକା ରେଶମ ଶୁଧା ଚିନ୍ତାମଣି ପ୍ରାୟ। ସମଗ୍ର ବନ ମନୋହର ଫୁଲ ଏବଂ ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ, ମଦିରା ମକୁଡ଼ିମାନଙ୍କ ଗୁଞ୍ଜରଣରେ ଭରିଯାଇଛି। ଏହି ବନ ଦାନବ, ଦୈତ୍ୟ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ, କିନ୍ନର, ଅପ୍ସରା ଏବଂ ମହାନ ସର୍ପମାନେ ଯାନ୍ତି। ଏଠି ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ କଶ୍ୟପ ମୁନିଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଅନେକ ସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଋଷିମାନେ ଥିବା ଅନେକ ଆଶ୍ରମ ଅଛି। ନୀଳ ପାହାଡ଼ ଏବଂ କୁମ୍ଭ ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ନଦୀ ଅଛି, ଯାହା ସୁଖା ନାମରେ ପରିଚିତ; ଏହି ନଦୀ କୂଳରେ ଏକ ବଡ଼ ଉଦ୍ୟାନ ଅଛି। ଏଠି ଏକ ମନୋହର ତାଳ ଗଛର ଉଦ୍ୟାନ ଅଛି, ଯାହା ପଚାସ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା ଏବଂ ତିରିଶ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା, ଗଛ ଅର୍ଧ କ୍ରୋଶ ଉଚ୍ଚ। ଏହି ଉଦ୍ୟାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦୃଢ଼ ଏବଂ ଅଚଳ ଗଛମାନେ ଥିବା, ତଣ୍ଡ ମୋଟ ଏବଂ ଗଛ ତିର୍ୟକ୍ ଏବଂ ବଡ଼ ଫଳ ଧାରଣ କରୁଥିବା। ଏହି ଉଦ୍ୟାନ ସୁଗନ୍ଧିତ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ, ଏଠି ସିଦ୍ଧମାନେ ଯାନ୍ତି; ଏଠି ଏଇରାବତ ହାତୀ ବସିଥାଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏଇରାବତ, ରୁଦ୍ର ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି, ଯାହା ଏକ ହଜାର ଯୋଜନ ଲମ୍ବା ଏବଂ ଏକ ଶତ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା। ସମଗ୍ର ଭୂମି ଏକ ଏକ ଶିଳା ଫଳକ, ଗଛ ଏବଂ ଗୁଛ ନାହିଁ; ସମସ୍ତଠାରେ ଏକ ଅଞ୍ଚ ଜଳ ଥିବା ଭୂମି। ଏପରି ଭାବରେ ମେରୁ ପାହାଡ଼ ନିକଟର ଅନ୍ତର୍ବାହିଁ ତଳଗୁଡିକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ କ୍ରମ ଏବଂ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ନନା କରାଯାଇଛି। ଏବେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ପାହାଡ଼ ତଳଗୁଡିକୁ ବର୍ଣ୍ନନା କରାଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ସିଦ୍ଧମାନେ ବସିଥାନ୍ତି। ଶିଶିର ଏବଂ ପତଙ୍ଗ ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ଧଳା ଭୂମି ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଲତାମାନେ ପତ୍ର ପ୍ରବାହ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ଗଛ ଅଳ୍ପ। ଇକ୍ଷୁକ୍ଷେପ ପାହାଡ଼ର ଶିଖରରେ ଗଛରେ ଶୋଭିତ ଏକ ମନୋହର ଡୁମ୍ବ ଉଦ୍ୟାନ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ଝୁଣା ତଳରେ ଯାନ୍ତି। ଏହି ଉଦ୍ୟାନ ବଡ଼ କଛୁଆ ପରି ଫଳରେ ଚମକୁଛି। ଏଠି ଅନେକ ନଦୀ ସ୍ପଷ୍ଟ ଏବଂ ମଧୁର ଜଳରେ ବହିଥାନ୍ତି। ଏଠି କର୍ଦମ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଅନେକ ଋଷିମାନେ ଥିବା ଏକ ଶତ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ବୃତ୍ତାକାର ବନ ଅଛି। ତାମ୍ରାଭ ଏବଂ ପତଙ୍ଗ ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବଡ଼ ହ୍ରଦ ଅଛି, ଏକ ଶତ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଏବଂ ଦୁଇ ଶତ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା; ଏହି ହ୍ରଦ ଚାରିପାଖରେ ଅନେକ କମଳ ଫୁଲିଥିବା, ଅନେକ ପତ୍ର ଥିବା ଏବଂ ଅନେକ ସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ବସିଥାନ୍ତି। ଏହି ହ୍ରଦ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବଡ଼ ଶିଖର ଉଠିଛି, ଏକ ଶତ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା ଏବଂ ତିରିଶ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା, ଅନେକ ମଣି ଏବଂ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ। ଶିଖର ଉପରେ ମଣିମୟ ଦ୍ୱାର ଏବଂ ତୋରଣ ଥିବା ଏକ ମହା ରାସ୍ତା ଅଛି।