ମହାପବିତ୍ର ମନ୍ଦରା ପର୍ବତର ଶିଖରରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ କଦମ୍ବ ଗଛ ଅଛି, ଯାହାର ଦୀର୍ଘ ଶାଖାପ୍ରଶାଖା ନମି ରହିଛି । ଏହି ପବିତ୍ର କଦମ୍ବ ଗଛ ବଡ଼ ବଡ଼ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ, ଯାହାର ମଞ୍ଜରୀ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଖୋଲିଯାଇଛି, ଓ ଏହି ଫୁଲର ଗନ୍ଧ ଅତି ମଧୁର ଓ ମନମୋହନ । ବର୍ଷର ସମସ୍ତ ଋତୁରେ ଏହି ଗଛ ଫୁଲିଥାଏ । ଏହା ଚାରିପାଖରେ ଅନେକ ଲୋକ ଓ ଜଗତ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ଆବୃତ କରିଛି, ଏହି ଗନ୍ଧ ହଜାର ଯୋଜନା ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସାରିତ । ଏହି ଗଛ "ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ" ନାମରେ ଖ୍ୟାତ, ଏହା ବର୍ଷା ପର୍ବତରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶୋଭାମୟ ଓ ଦିପ୍ତିମାନ୍ । ଏଠିରେ ହୃଷୀକେଶ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଅନେକ ସିଦ୍ଧପୁରୁଷମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି । ଏହି ମଙ୍ଗଳମୟ କଦମ୍ବ ଗଛକୁ ଏକ ସମୟ ଭଗବାନ୍ ବିଷ୍ଣୁ ଅଶ୍ୱମୁଖୀ ରୂପେ ଆସି, ତାହାର ଶିଖରକୁ ପୁନଃପୁନଃ ଆରୋହଣ କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚାମରୀ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ । ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିପଦ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ନାୟକ ଭଗବାନ୍ ଏହି ଦେଶକୁ ଦେଖିଥିଲେ, ତେଣୁ ତାଙ୍କ ନାମରୁ ଏହି ଦେଶ "ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ" ଭାବେ ପରିଚିତ ହେଲା । ମହାପର୍ବତର ଦକ୍ଷିଣ ଶିଖରରେ, ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁଠି ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେଠାରେ ଅଛି ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଜାମ୍ବୁ ଗଛ । ଏହି ଗଛ ମହାନ ଶାଖାରେ ଶୋଭିତ, ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଦେଇଥାଏ । ଏହି ଗଛର ଫଳ ବହୁତ ବଡ଼, ମଧୁର ଓ କୋମଳ, ଅମୃତ ସମ ଲାଗେ, ଏହି ଫଳ ପର୍ବତ ଶିଖରରେ ପଡ଼ିଯାଏ । ସେଠାରୁ ଦେବୀୟ ଜାମ୍ବୁନଦୀ ନଦୀ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଫଳର ରସ ବହିଯାଏ । ଏଠାରୁ ଜାମ୍ବୁନଦ ନାମକ ସୁନା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯାହା ଅଗ୍ନି ସମ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଅପୂର୍ବ ଅଳଙ୍କାର ଓ ପାପ ନାଶକ । ଦେବ, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ ଓ ଗୁହ୍ୟକମାନେ ଏହି ଜାମ୍ବୁ ଫଳର ରସକୁ ଅମୃତ ଭାବରେ ପାନ କରନ୍ତି । ଏହି ଜାମ୍ବୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଏହି ନାମ ଅନୁଯାୟୀ ମଣିଷମାନେ ଏହି ଦେଶକୁ "ଜାମ୍ବୁଦ୍ୱୀପ" ବୋଲି କହନ୍ତି । ମହାନ୍ ବିପୁଳ ପର୍ବତର ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ, ଏକ ବିଶାଳ ଓ ଉତ୍ତମ ଉଡ଼ୁମ୍ବର (ଅଞ୍ଜିର) ଗଛ ଅଛି, ଯାହା "ଶୃଙ୍ଗ" ନାମରେ ପରିଚିତ । ଏହି ଗଛ ବହୁତ ଉଚ୍ଚ, ମୋଟ ତଣ୍ଡ ଓ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଜୀବର ନିବାସସ୍ଥଳୀ; ଏହାର ଫଳ ବଡ଼, ଶୁଭ ଓ ମନୋହର, ସମସ୍ତ ଋତୁରେ ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ଏହି ଫଳ ଘଡ଼ା ପରି ବଡ଼ । ଏହି ଗଛ କେତୁମାଳମାନଙ୍କ ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ଖ୍ୟାତ, ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଏଠିକୁ ସେବନ୍ତି; ଏଠାରେ ଏହି ଗଛ "କେତୁମାଳ" ନାମରେ ପରିଚିତ । ଏହି ନାମର ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା ଏପରି: କ୍ଷୀରସାଗର ମନ୍ଥନ ପରେ ଏହି ଗଛର ତଣ୍ଡରେ ମାଳା ପିଣ୍ଡାଯିଥିଲା; ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ଚୈତ୍ୟ ଧ୍ୱଜକୁ ମାଳାଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ କରିଥିଲେ, ତେଣୁ ଏହି ଦେଶ "କେତୁମାଳ" ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା । ସୁପାର୍ଶ୍ୱ ପର୍ବତର ଉତ୍ତର ଶିଖରରେ ଏକ ବଡ଼ ବଟ ଗଛ ଅଛି, ଯାହା "ବଟ" ନାମରେ ପରିଚିତ; ଏହାର ତଣ୍ଡ ବିଶାଳ, ତିନି ଯୋଜନା ପରିସରକୁ ଆବୃତ କରିଛି । ଏହି ଗଛ ଚାରିପାଖରେ ମାଳା, ଗୁଛ ଓ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ; ଏହିର ଶାଖାପ୍ରଶାଖା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭାମୟ ଭାବେ ନମି ରହିଛି, ଏଠିକୁ ସିଦ୍ଧପୁରୁଷମାନେ ଆସି ଦେଖନ୍ତି । ଏହି ବଟ ଗଛ ସଦା ସୁନା ଫଳ ଦେଇଥାଏ, ଯାହା ଘଡ଼ା ପରି ଲମ୍ବା ଓ ଶୋଭାମୟ । ଏହି ଉତ୍ତରକୁରୁମାନଙ୍କ ପ୍ରତୀକ ଧ୍ୱଜ ଭାବେ ଖ୍ୟାତ । ଏଠିରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସତ୍ତ ସନ୍ତାନ, ସନତ୍କୁମାରଙ୍କ ଭାଇ, ସପ୍ତ କୁରୁମାନେ ବିଶ୍ରୁତ । ଏଠିରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ସନାତନ ଭାବେ ଅଛି, ଏଠି ମହାନ ଆତ୍ମାମାନେ ଅବସ୍ଥିତ, ତାଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ଅଚଳ ଓ ରାଗ ରହିତ । ସେମାନଙ୍କ ନାମରେ ଏହି ଦେଶ "ଉତ୍ତରକୁରୁ" ଭାବେ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ଏଠି ପରେ ରୁଦ୍ରଦେବ କହିଲେ: ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଚାରିଟି ମୁଖ୍ୟ ପର୍ବତ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି, ଯେଉଁମାନେ ଚିଡ଼ିଆମାନଙ୍କର ମଧୁର ଗାନରେ ମନୋହର ଓ ଆନନ୍ଦମୟ । ଏହି ପର୍ବତମାନେ ଅନେକ ଶିଖର ଓ ରଙ୍ଗିନ ପକ୍ଷୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଦେବତା ଓ ତାଙ୍କ ଦେବୀମାନେ ଖେଳିବା ପାଇଁ ଏଠିକୁ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି । ଏଠି କିନ୍ନରମାନଙ୍କ ଗାନ ଗୁଞ୍ଜିଥାଏ, ଶୀତଳ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ପବନ ଏଠିକୁ ଅଧିକ ଶୋଭା ଦେଇଥାଏ । ଚାରି ଦିଗରେ ଏହି ପର୍ବତମାନଙ୍କ ନାମ: ପୂର୍ବରେ ଚୈତ୍ରରଥ, ଦକ୍ଷିଣରେ ଗନ୍ଧମାଦନ, ଏହି ଦୁଇଟି ପରିଷ୍କୃତ ଜଳରେ ଶୋଭିତ ଓ ନଉଟି ଭାଗକୁ ବିଭକ୍ତ । ଏହି ଭାଗମାନେ ଦେବୀମାନଙ୍କ ଉଦ୍ୟାନ, ଯେଉଁଠି ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଖେଳନ୍ତି । ଏହି ସ୍ଥଳମାନେ ଚିଡ଼ିଆର ଗାନ, ମଣିରେ ଭରିଥିବା ତୀର, ଓ ପୁଣ୍ୟମୟ ଜଳରେ ଶୋଭିତ । ଅନେକ ଜଳଯନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶବ୍ଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଶାଖାପ୍ରଶାଖାରେ ପକ୍ଷୀ ଓ ମଧୁମକ୍ଷୀ ଗାନ କରନ୍ତି । ଏଠି ହ୍ରଦମାନେ ଅମ୍ବୁଜ, ନୀଳ ଶତଦଳ ଓ କହ୍ଲାର ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ, ଏହି ସମସ୍ତ ଚାରି ପର୍ବତରେ ଏପରି ଅନେକ ଗୁଣ ରହିଛି । ପୂର୍ବେ ଅରୁଣୋଦା ହ୍ରଦ, ଦକ୍ଷିଣେ ମାନସ, ପଶ୍ଚିମରେ ଅସିତୋଦା, ଉତ୍ତରେ ମହାଭଦ୍ର; ସମସ୍ତ ହ୍ରଦ କୁମୁଦ, ଶୁଭ୍ର ଅମ୍ବୁଜ ଓ କହ୍ଲାରରେ ଶୋଭିତ । ଅରୁଣୋଦା ପର୍ବତମାନେ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଅଛନ୍ତି: ବିକାଙ୍କ, ମଣିଶୃଙ୍ଗ, ସୁପାତ୍ର, ମହାଉପଳ, ମହାନୀଳ, କୁମ୍ଭ, ସୁବିନ୍ଦୁ, ମଦନ—ଏହିମାନେ ଖ୍ୟାତ । ତାପରେ ଭେଣୁନଦ୍ଧ, ସୁମେଦା, ନିଷଦ, ଦେବପର୍ବତ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଉତ୍ତମ ଶିଖରମାନେ ଅଛନ୍ତି । ମନ୍ଦରାର ପୂର୍ବେ ସିଦ୍ଧପର୍ବତ ଆନନ୍ଦମୟ; ମାନସ ସରୋବରର ଦକ୍ଷିଣରେ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଅଛି । ଏହି ପର୍ବତମାନଙ୍କ ନାମ: ଶୈଳସ୍ତ୍ରୀ, ଶିଶିର, ଉତ୍ତମ ପର୍ବତ, କପି, ଶତମକ୍ଷ, ତୁରଗ, ସାନୁମାନ, ତାମ୍ରାହ, ବିଷ, ଶ୍ୱେତୋଦନ । ତାପରେ ସମୂଳ, ସରଳ, ରତ୍ନକେତୁ, ଏକମୂଳ, ମହାଶୃଙ୍ଗ, ଗଜମୂଳ, ଶାବକ ପର୍ବତ ଅଛି । ପଞ୍ଚଶୈଳ, କୈଳାସ ଓ ହିମାବନ୍—ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତ; ଏବେ ଉତ୍ତର ପର୍ବତମାନଙ୍କ ବିବରଣୀ ଶୁଣ । କପିଳ, ପିଙ୍ଗଳ, ଭଦ୍ର, ସରସ ମହାପର୍ବତ, କୁମୁଦ, ମଧୁମନ୍, ଗର୍ଜନ ଓ ମାର୍କଟ ଏହି ଉତ୍ତର ପର୍ବତମାନଙ୍କ ନାମ । ଏପରି ଭାବେ, ଏହି ଦିବ୍ୟ ପର୍ବତ, ଗଛ ଓ ତାଙ୍କ ସମ୍ବିଧାନ ଦେବତା, ମହାନ ଆତ୍ମା ଓ ଦେବୀମାନଙ୍କ ଉତ୍ସବ ର ଅଂଶ ହୋଇ ଏହି ସମସ୍ତ ଭୂମିକୁ ଶୋଭା ଦେଇ ଆସୁଛନ୍ତି ।