ସୁନ, ଏହି ଦିବ୍ୟ କଥା। ଦେବତାମାନଙ୍କର ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଜଗତ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ ଶଚୀପତି ଇନ୍ଦ୍ର ରହନ୍ତି। ସେଠାରେ ସିଦ୍ଧ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଦେବଯୋନି ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ଭାସ୍କରଙ୍କର ମହାନ ବଂଶ ମଧ୍ୟ ଅଛି, ଏଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଅଧିପତି ନିଜେ ବି ଉପସ୍ଥିତ। ଏହି ବିଶାଳ ଏବଂ ଅନେକ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ ନଗରର ବିଭିନ୍ନ ଦିଗରେ ବିଭିନ୍ନ ଦେବତାମାନଙ୍କର ନଗର ଅଛି। ଏଠାରେ ଏକ ନଗର ଅଛି, ଯାହାର ନାମ ତେଜୋବତୀ, ଏହା ଅଗ୍ନି ଦେବଙ୍କର ନିଜସ୍ୱ ନଗର। ଆଉ ଏକ ଆକର୍ଷକ ନଗର ଅଛି, ଯାହାକୁ ସଂଯମନୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏହା ବୈବସ୍ବତ (ଯମ)ଙ୍କର ନଗର ଏବଂ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହିପରି, ଚତୁର୍ଥ ଦିଗରେ ଦକ୍ଷିଣପଶ୍ଚିମ ଦିଗର ଅଧିପତି ବିରୂପାକ୍ଷଙ୍କର କୃଷ୍ଣାବତୀ ନାମକ ଶୁଭ ନଗର ଅଛି। ପଞ୍ଚମ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ବଡ଼ ଆତ୍ମା ବରୁଣଙ୍କର ନଗର ଶୁଦ୍ଧବତୀ ଅଛି, ଯାହା ଜଳର ଦେବତାଙ୍କ ନଗର ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଉତ୍ତର ଦିଗର ଆଉ ଉପରେ, ଦେବମାନଙ୍କ ଅଧିପତି ବାୟୁଙ୍କର ଗନ୍ଧବତୀ ନାମକ ନଗର ଅଛି, ଯାହା ଗୁଣରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛି। ଏହିଠାରୁ ଆଉ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଗୁହ୍ୟକମାନଙ୍କ ଅଧିପତିଙ୍କ ମହୋଦୟା ନାମକ ମଧୁର ନଗର ଅଛି, ଏହା ବୈଦୂର୍ୟ ମଞ୍ଚ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ଏହିପରି, ଅଷ୍ଟମ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଦିଗରେ ମହାନ ଆତ୍ମା ଈଶାନଙ୍କର ମନୋହରା ନାମକ ନଗର ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଜୀବ, ଫୁଲ ଓ ଧାନ, ବନ ଓ ଆଶ୍ରମ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ଏହି ଦେବଲୋକ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆକାଂକ୍ଷିତ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହିପରେ ରୁଦ୍ର କହିଲେ—ମେରୁ ପରିକର୍ପର ମୂଳ ଯାହାକୁ କୁହାଯାଏ, ଯାହା ମେରୁର ମଧ୍ୟବିନ୍ଦୁ, ସେହି ଅଞ୍ଚଳ ହଜାର ଯୋଜନ ଚୌଡ଼ା ଅଟୁଟ ଅଞ୍ଚଳ। ସେଠାରେ ମେରୁ ପାହାଡ଼ର ଆଧାର ଅଞ୍ଚଳ ୪୮,୦୦୦ ଯୋଜନ ପରିଧିରେ ବିସ୍ତୃତ। ସେଠାରେ ଅନେକ ଉଚ୍ଚ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିଗରେ ଶୁଭ ସୀମା ପାହାଡ଼ ଅଛି। ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଜଠର ଓ ଦେବକୂଟ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଏହି ଦୁଇଏ ପୂର୍ବରୁ ପଶ୍ଚିମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହାକୁ ପ୍ରଜ୍ଞାନୀ ଅଷ୍ଟଦିଗର ସୀମା ପାହାଡ଼ ଭାବେ କୁହନ୍ତି। ଏହି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପାହାଡ଼ ମେରୁର ଚାରିଟି ମହା ଆଧାର ଅଛି, ଯାହା ଚାରି ଦିଗରେ ଥିଲାରୁ ସପ୍ତଦ୍ୱୀପ ଭୂମିକୁ ଅଟୁଟ ରଖିଛି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆଧାର ୧୦,୦୦୦ ଯୋଜନ ଚୌଡ଼ା, ତଳ ଓ ଉପର ଦୁଇ ଦିଗରେ ତିଆରି, ଏବଂ ହରିତଳ ରେଖା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ଏହି ଆଧାରମାନେ ରଖ୍ତାଞ୍ଜନ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପାଥର ଦ୍ୱାରା ସଜିତ, ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ, ଏବଂ ଅନେକ ସିଦ୍ଧପୁରୁଷ ଓ ଆନନ୍ଦ ଉଦ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ଦୀପ୍ତିମାନ। ମେରୁ ପୂର୍ବରେ ମନ୍ଦର, ଦକ୍ଷିଣେ ଗନ୍ଧମାଦନ, ପଶ୍ଚିମରେ ବିପୁଳ ଓ ଉତ୍ତରେ ସୁପାର୍ଶ୍ୱ ପାହାଡ଼ ଅଛି। ଏହି ଚାରି ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଉପରେ ଚାରିଟି ମହା ବୃକ୍ଷ ଅଛି, ଯାହାକୁ ଦେବ, ଦାନବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ସେବନ୍ତି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼ର ଶିଖରରେ କଦମ୍ବ ବୃକ୍ଷ ଅଛି, ଯାହା ପ୍ରଶସ୍ତ ଶାଖା ପ୍ରସାରିତ, ଏହା ଶୁଭ କଦମ୍ବ ବୃକ୍ଷ। ବଡ଼ ବଡ଼ ଘଡ଼ା ତଳେ ଫୁଲ ଫୁଟେ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ମାଞ୍ଜରୀ ଓ ମଧୁର ଗନ୍ଧରେ ଏହା ସର୍ବଦା ଅଳଙ୍କୃତ। ଏହି ବୃକ୍ଷ ଚାରିପାଖରେ ଜଗତ ଓ ଜୀବମାନେ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି, ଏହାର ସୁଗନ୍ଧ ସହସ୍ର ଯୋଜନ ଦିଗରେ ଛଡ଼ିଯାଏ। ଏହି ବୃକ୍ଷ ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ବର୍ଷା ପାହାଡ଼ରୁ ଉଦ୍ଭବ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଶୋଭାମୟ, ଏଠାରେ ହୃଷୀକେଶ ଦେବ ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ। ଏହି ଶୁଭ କଦମ୍ବ ବୃକ୍ଷରେ ହୟଶିରା ରୂପେ ବିଷ୍ଣୁ ଆସିଥିଲେ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚାମର ଲାଗିଥିଲେ, ଏହି ଶିଖରକୁ ପୁନଃପୁନଃ ଆରୋହଣ କରିଥିଲେ। ସେହି ଅଞ୍ଚଳକୁ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିପଦ ଜନଙ୍କ ନାୟକ ଦେଖିଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମରୁ ଏହିଠାରେ ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ ନାମ ହୋଇଛି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ପୃଷ୍ଠ ଉପରେ ଦେବମାନେ ପୂଜିତ ଜାମ୍ବୁ ବୃକ୍ଷ ଅଛି, ଯାହା ତୁରନ୍ତ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଦେଉଛି, ବିଶାଳ ଶାଖା ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ। ଏହି ବୃକ୍ଷର ଫଳ ବହୁତ ବଡ଼, ମଧୁର ଓ କୋମଳ, ଅମୃତ ସଦୃଶ, ଏବଂ ଏହି ଫଳ ପାହାଡ଼ର ଶିଖରରେ ପଡ଼ିଥାଏ। ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାହାଡ଼ରୁ ଦିବ୍ୟ ଜାମ୍ବୁନଦୀ ନଦୀ ବହେ, ଯାହା ଫଳର ରସ ବହନ କରେ। ସେଠାରୁ ଜାମ୍ବୁନଦ ନାମକ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଉପଜାଏ, ଯାହା ଅଗ୍ନି ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଅଳଙ୍କାର ଓ ପାପ ନାଶକ। ଦେବ, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ ଓ ଗୁହ୍ୟକମାନେ ସେହି ଜାମ୍ବୁ ଫଳର ରସ ଅମୃତ ସଦୃଶ ପାନ କରିଥିଲେ। ଏହି ଜାମ୍ବୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ପ୍ରତୀକ, ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଏହି ନାମରୁ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଏହି ଭୂମିକୁ ଜାମ୍ବୁଦ୍ୱୀପ ବୋଲି କୁହନ୍ତି। ବିପୁଳ ପାହାଡ଼ର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଏକ ବଡ଼ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉଦୁମ୍ବର (ଡୁମୁର) ବୃକ୍ଷ ଅଛି, ଯାହାକୁ ଶୃଙ୍ଗ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହା ଉଚ୍ଚ, ମୋଟ ତଣ୍ଡ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଜୀବମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ, ଶୁଭ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଫଳ ଦେଉଥିବା, ଘଡ଼ା ସଦୃଶ ବଡ଼ ଫଳ ଥାଏ। ଏହି ବୃକ୍ଷ କେତୁମାଳ ଦେଶର ପ୍ରତୀକ, ଦେବ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଏହାକୁ ସେବନ୍ତି; ଏହିଠାରେ ଏହା କେତୁମାଳ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହି ନାମର ଉତ୍ପତ୍ତି ଏଭଳି—କ୍ଷୀରସାଗର ମନ୍ଥନ ପରେ ମାଳା ବୃକ୍ଷର ତଣ୍ଡରେ ପିଣ୍ଡାଯାଇଥିଲା; ଇନ୍ଦ୍ର ଚିହ୍ନରେ ମାଳା ପିଣ୍ଡିଥିଲେ, ତେଣୁ ଏହା କେତୁମାଳ ନାମ ହୋଇଛି। ଏହି ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ସେହି ଅଞ୍ଚଳ କେତୁମାଳ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସୁପାର୍ଶ୍ୱ ପାହାଡ଼ର ଉତ୍ତର ଶିଖରରେ ଏକ ବଡ଼ ବଟ ବୃକ୍ଷ ଅଛି, ଯାହାକୁ ବଟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏହା ଚଉଡ଼ା ତଣ୍ଡ ଓ ତିନି ଯୋଜନ ଚତୁର୍ବୃତ୍ତରେ ପ୍ରସାରିତ। ଏହି ବୃକ୍ଷ ଚାରିପାଖରେ ମାଳା, ଗୁଛା ଓ ବିଭିନ୍ନ ମଞ୍ଜରୀ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ, ଶାଖାମାନେ ଛଡ଼ି ଲଟକିଥାଏ, ଏବଂ ସିଦ୍ଧମାନେ ଏଠାରେ ବସନ୍ତି।