ଏହି ଉତ୍କଳିତ ଦିବ୍ୟ କଥାରେ, ମୁଁ ସଂସାରର ଅନନ୍ତ ଯଜ୍ଞପୁରୁଷଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି—ଯିଏ ଦୀପ୍ତିମାନ କ୍ଷୁର ଧରିଛନ୍ତି, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି, ତାଙ୍କର ପେଟ ଦୁଇଟି ଅୟନ, ଶରୀରର ଚୁଲି ଦର୍ଭା ଗ୍ରାସ ଭାବରେ, ଶକ୍ତି ଅଗ୍ନି ଭାବରେ ବ୍ୟପ୍ତ। ତାଙ୍କର ଶରୀର ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟପ୍ତ ହୋଇଛି, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବ୍ୟାପିଛି; ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଉତ୍ସ, ମୁଁ ସଦା ନମସ୍କାର କରେ। ଦେବତା ଓ ଦାନବଙ୍କର ଜୟ-ପରାଜୟ ପାଇଁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ, ଆଦିହୀନ ପରମେଶ୍ୱର ନିଜ ଆଦି ଶରୀର ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି—ସେହି ଯଜ୍ଞରୂପ ଭଗବାନଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିର ମାୟାରୂପ ଭଗବାନ, ଶୁଭ୍ର ରେଖାରେ ଦୀପ୍ତ ଚକ୍ର ଧରି, ଚତୁର୍ଭୁଜ ରୂପେ ଗଦା, ଖଡ଼, ଓ ଶାର୍ଙ୍ଗଧନୁ ଧରିଛନ୍ତି—ସେହି ଯଜ୍ଞରୂପ ଭଗବାନଙ୍କୁ ମୁଁ ସଦା ନମସ୍କାର କରେ। କେବେ ସେହି ଭଗବାନ ହଜାର ମୁଣ୍ଡ ଧରନ୍ତି, କେବେ ଶରୀର ଏକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ପରି, କେବେ ଏକ ଧୂଳି କଣା ପରି ଅତି ନିମ୍ନ—ସେହି ଅନନ୍ତ ଯଜ୍ଞପୁରୁଷଙ୍କୁ ମୁଁ ସଦା ନମସ୍କାର କରେ। ଚତୁର୍ମୁଖ ଭାବରେ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଚକ୍ର ଧରିଛନ୍ତି, ନାଶ ପାଇଁ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଅଗ୍ନି ପରି ହୋଇଯାନ୍ତି—ସେହି ଯଜ୍ଞରୂପ ଭଗବାନଙ୍କୁ ମୁଁ ସଦା ନମସ୍କାର କରେ। ସମସ୍ତ ଜଗତ ଚକ୍ରର ଗତି ପାଇଁ ପୂଜିତ, ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପି, ପ୍ରାଚୀନ, ଯୋଗୀମାନେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ଅପରିମିତ—ସେହି ଯଜ୍ଞରୂପ ଭଗବାନଙ୍କୁ ମୁଁ ସଦା ନମସ୍କାର କରେ। ମୁଁ ଏହି ଭଗବାନଙ୍କୁ ମନ ଦେଇଛି; ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ନିଜ ରୂପରେ ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲା, ମୋ ମନ ଶାନ୍ତ ହେଲା—ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ ବୋଲି ଜାଣିଲି—ମୋର ଶୁଦ୍ଧ ଭକ୍ତିକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଏପରି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ପରେ, ଏକ ଅଗ୍ନିଶିଖା ପରି ଦୀପ୍ତି ତାଙ୍କର ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା; ସେହି ଦୀପ୍ତିରେ ରାଜା ନିଜ ମନକୁ ଏକାଗ୍ର କରି, ଯଜ୍ଞରୂପ ଭଗବାନରେ ଲୟ ପାଇଲେ। ଏହି ଉତ୍କଳିତ କଥା ଶୁଣିବା ପରେ, ପୃଥିବୀ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ବସୁ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୈଭ୍ୟ ଶଙ୍କା ଦୂର କରିବା ପରେ, ଏଇଶ୍ୱର, ଆଙ୍ଗିରସଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସେମାନେ କଣ କଲେ?” ଶ୍ରୀ ବରାହ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: “ବସୁ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ଜାଣନ୍ତି, ନିଜ ରାଜ୍ୟରେ ଶାସନ କରି ଅନେକ ମହାଯଜ୍ଞ କଲେ, ବହୁ ପ୍ରଦାନ ଦେଇ। ରାଜା, ତାଙ୍କୁ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଭାବେ ଚିନ୍ତା କରି, ହରି ନାରାୟଣଙ୍କୁ କ୍ରିୟାରୂପେ ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ। ବହୁ ଦିନ ପରେ, ରାଜାଙ୍କର ମନ ରାଜ୍ୟ ଭୋଗର ଆନନ୍ଦରେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱର ଶେଷକୁ ଆସିଲା। ତାପରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ବିବସ୍ୱତ୍—ଏକ ଶତ ଭାଇମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ—କୁ ରାଜ୍ୟରେ ସ୍ଥାପିତ କରି, ରାଜା ତପୋବନକୁ ଗଲେ। ଏଠାରେ, ପୁଷ୍କର ନାମକ ଏକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି, ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ, ଯେଉଁଠି କେଶବ, ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ ଭାବରେ, ତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତିମାନେ ପୂଜନ୍ତି। ଏଠି ରାଜା ବସୁ, କଶ୍ମୀରର ରାଜା, ଅତି ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟା କରି ନିଜ ଦେହକୁ ଶୋଷିଦେଲେ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା, ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷଙ୍କୁ ଉତ୍କଳିତ ଭାବରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ନିରପରାଧ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ; ହ୍ୟମ୍ନର ଶେଷରେ, ସେ ରାଜା ତାଙ୍କ ସହ ଏକତ୍ୱ ପାଇଲେ। ପୃଥିବୀ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ଏହି ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଷ୍ଟୋତ୍ର କିପରି ମନେ ପଡ଼ିଛି? ଏହା କଣ ପରି? ଏହି ସତ୍ୟ କଥା ମୋତେ କହନ୍ତୁ, ମହାପ୍ରଭୁ।” ଶ୍ରୀ ବରାହ କହିଲେ: “ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ, ମଧୁସୂଦନ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ, ଭୟଙ୍କର ଚକ୍ର ଧରିଥିବା ଭଗବାନଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ। ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷଙ୍କୁ, ବିଶ୍ୱରୂପ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦାତା, ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ଦୀପ୍ତିମାନ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଅଜ୍ଞାନର ନାଥଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ। ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ, ଆଦି ଦେବ, ମହାପ୍ରଭୁ, ଵେଦ ଓ ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗର ନାଥ, ଗମ୍ଭୀର, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ନାଥଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ। ପଦ୍ମନୟନ, ବିଶ୍ୱରୂପ, ମହାରୂପ, ଜ୍ଞାନରୂପ, ତ୍ରିରୂପ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ରକ୍ଷକଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ। ଶତମୁଖ, ଶତନୟନ, ଶତଶକ୍ତି, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ, ଅନନ୍ତ, ଜୟଶାଳୀ, ଶରଣ, ରକ୍ଷକ, ମେଘପରି ଶ୍ୟାମ, ଚକ୍ରଧାରୀଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ। ହରିଙ୍କୁ, ଶୁଦ୍ଧ, ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପି, ଅନନ୍ତ, ଆକାଶରୂପ, ପ୍ରାଚୀନ, ସତ୍-ଅସତ୍ ଛାଡ଼ି ଅସ୍ଥିତିହୀନଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ। ଅଚ୍ୟୁତ, ତୁମଠାରେ ଛଡ଼ି ଆଉ କିଛି ଦେଖୁନାହିଁ; ଚଳ-ଅଚଳ ସମସ୍ତ ତୁମରେ ବ୍ୟାପିଛି।” ଏପରି ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିବା ବେଳେ, ଏକ ଦେହଧାରୀ ବ୍ୟକ୍ତି ତାଙ୍କ ଶରୀରରୁ ବାହାରିଲେ—ମେଘପରି ଶ୍ୟାମ, ଭୟଙ୍କର, ଭୀଷଣ। ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ, ଛୋଟ ଦେହ, ଜଳିଥିବା ଥମ୍ଭା ପରି ଚମକ, ସେ ହାତ ଜୋଡି ଦଉଡ଼ିଲେ: “ହେ ରାଜା, ମୁଁ କଣ କରିବି?” ରାଜା ପଚାରିଲେ: “ତୁମେ କିଏ? କଣ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏଠାରେ ଆସିଛ? କାହିଁକି ଆସିଛ? ଏହା କହ, ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ।” ବ୍ୟକ୍ତି କହିଲେ: “ରାଜା, ପୂର୍ବ ଯୁଗରେ, କଳିଯୁଗରେ, ତୁମେ ଦକ୍ଷିଣ ଦେଶର ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଧର୍ମରୁ ଜନ୍ମ, ପ୍ରଶଂସିତ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଜନସ୍ଥାନରେ ବସୁଥିଲେ। ଏକ ଦିନ ତୁମେ ଅଶ୍ୱମାନେ ଘିରି ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ, ବନ୍ୟଜନ୍ତୁ ଶିକାର ପାଇଁ। ଏଠି, ଅନ୍ୟ ଇଚ୍ଛାରେ, ଦୂରରୁ ଏକ ମୁନିକୁ ମୃଗ ରୂପରେ ଦେଖି, ଦଣ୍ଡ ଦେଇ ମାରିଦେଲେ, ତାଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ପତିତ କରିଦେଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ତୁମେ ଚିନ୍ତା କଲେ—‘ଏହି ମୃଗ ହରିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୃତ’—ଏହି ମୃଗକୁ ଦେଖି ଅନନ୍ୟ ଭାବ ଆସିଲା। ଏହା ଦେଖି, ରାଜା, ତୁମର ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ମନ ଅସ୍ଥିର ହେଲା; ତୁମେ ଘରକୁ ଫେରି ଆଉ ଜଣେକୁ କଥା କହିଲେ। କିଛି ଦିନ ପରେ, ମନୁଷ୍ୟର ନାଥ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ଭୟରେ, ରାତିରେ ଚିନ୍ତା କଲେ—‘ମୁଁ କିପରି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବି, ଏହି ପାପ ମୁଁ କିପରି ଦୂର କରିବି?’ ପରେ, ଏକ ଦିନ ତୁମେ ଭଗବାନ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ଶୁଦ୍ଧ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନରେ ଉପବାସ କଲେ।