ହେ ରାଜନ୍, ସ୍ୱାମୀ-ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କର ଏକତ୍ୱ ହେଉଛି ଦିନ ଓ ରାତ୍ରି; ସେମାନଙ୍କୁ ଠାରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ଠାରୁ ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ଉତ୍ପତ୍ତି ହେଲା। ଏହି ସମସ୍ତ ଆଦିରେ ଯିଏ ରହିଛନ୍ତି, ସେ ହେଲେ ପରମେଶ୍ୱର ବିଷ୍ଣୁ; ଏହି ବିଷୟ ଅବଶ୍ୟ ଜାଣିବା ଦରକାର। କିନ୍ତୁ ବେଦୀୟ କ୍ରିୟା ବିନା କେହି ମଧ୍ୟ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବେ ନାହିଁ। ତାପରେ ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଇ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ବିଷ୍ଣୁ, ଯିଏ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ଅନୁତ୍କୃଷ୍ଟ ଉଭୟ ରୂପେ ବିଦ୍ୟମାନ, ସେ ଚାରିଯୁଗରେ କିପରି ବୁଝିବାଯୋଗ୍ୟ? ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ଜାତିମାନେ କିପରି ଆଚରଣ କରିବେ? ଯଦି ଅନ୍ୟ ଜାତିର ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ମିଶ୍ରଣ ହୁଏ, ତେବେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କିପରି ଶୁଦ୍ଧ ରହିବେ?" ଏହି ପ୍ରଶ୍ନକୁ ଉତ୍ତର ଦେଇ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନି କହିଲେ: "କୃତୟୁଗରେ ଭୂମିକୁ ଦେବତାମାନେ ବେଦୀୟ କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି; ତ୍ରେତାୟୁଗରେ ବି ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଲୋକ ଓ ଦେବତାମାନେ ଏହାକୁ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି। ଦ୍ୱାପରୟୁଗରେ ଯେତେବେଳେ ସତ୍ତ୍ୱ ଓ ରଜୋଗୁଣ ବର୍ଦ୍ଧିତ ଥାଏ, ଧର୍ମର ପୁତ୍ର ରାଜା ଥିଲେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଶୃଙ୍ଖଳା ଚାଲିଥାଏ। ତାପରେ କଳି ଯୁଗ ଆସି, ଅନ୍ଧକାର ବ୍ୟାପି ଯାଏ; ଏହି କଳିୟୁଗରେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ନିଜ ମାର୍ଗ ଛାଡିଦେବେ। ରାଜା, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ରମାନେ ଅଧିକାଂଶ ନିଚ ବଂଶର ହେବେ, ସତ୍ୟ ଓ ପବିତ୍ରତା ରହିବ ନାହିଁ। ଦ୍ୱିଜମାନେ ଅନୁପଯୋଗ୍ୟଙ୍କୁ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ, ମିଥ୍ୟା କଥା କହିବେ, ବେଦମାର୍ଗରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ହେବେ, ଏବଂ ସମ ଓ ଅସମ ଗୋତ୍ରରେ ବିବାହ କରିବେ। ରାଜାମାନେ ଧନଲୋଭୀ ଓ ଧୂର୍ତ୍ତ ହୋଇ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଉପରେ ଅନ୍ୟାୟ କରିବେ; ଚଣ୍ଡାଳମାନେ ବୈଶ୍ୟ ଭାବ ଧାରଣ କରି ବ୍ୟବସାୟରେ ଆନନ୍ଦ ପାଇବେ; ଶୂଦ୍ରମାନେ ଅହଂକାରୀ ଓ ଗର୍ବିତ ହେବେ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୋଗୀ ଓ ଅପବିତ୍ର ହେବେ; ମଦ୍ୟପାନକୁ ଅନୁମତି ଦେବେ, ସତ୍ୟ ଓ ଶୌଚ ଥିବ ନାହିଁ। ଏଭଳି ହେଲେ ଜଗତ ନଶ୍ୱର ହେବ, ଏବଂ ବର୍ଣ୍ଣାଶ୍ରମ ଧର୍ମ ନଷ୍ଟ ହେଯିବ। ତାପରେ ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ ପଚାରିଲେ: "ଯଦି ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା କ୍ଷତ୍ରିୟ ନିଷିଦ୍ଧା ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ କରେ, କିମ୍ବା ଏକ ଶୂଦ୍ର ଏହା କରେ, ତେବେ କିପରି ଶୁଦ୍ଧି ମିଳେ? କେଉଁ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ନିଷିଦ୍ଧ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାନ୍ତି?" ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: "ବ୍ରାହ୍ମଣ ଚାରି ପ୍ରକାର ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିପାରିବେ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ତିନି, ବୈଶ୍ୟ ଦୁଇ, ଏବଂ ଶୂଦ୍ର କେବଳ ଏକ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ସ୍ତ୍ରୀ କ୍ଷତ୍ରିୟ ପାଇଁ ନିଷିଦ୍ଧ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ସ୍ତ୍ରୀ ବୈଶ୍ୟ ପାଇଁ ନିଷିଦ୍ଧ, ବୈଶ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀ ଶୂଦ୍ର ପାଇଁ ନିଷିଦ୍ଧ। ମାନବ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ, ଉଚ୍ଚ ବର୍ଣ୍ଣର ସ୍ତ୍ରୀ କୌଣସି ନିମ୍ନ ବର୍ଣ୍ଣର ପୁରୁଷ ପାଇଁ ନିଷିଦ୍ଧ। ମା, ମାମୀ, ଶ୍ୱଶୁରୀ, ଭାଉଜ, ବହୁ, କନ୍ୟା, ବନ୍ଧୁଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ, ଓ ନିଜ ଗୋତ୍ରର ସ୍ତ୍ରୀ—ଏହାମାନେ ନିଷିଦ୍ଧ। ରାଜାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ କିମ୍ବା କନ୍ୟା, ଧୋବୀ ଓ ଏହାପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଷିଦ୍ଧ। ଏମିତି ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ ଅପରାଧ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ। ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜାତି ବାହାର ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ କଲେ ଭୟଙ୍କର ଅଶୁଦ୍ଧି ଲାଗେ; ଅନ୍ୟମାନେ ଶତ ଶ୍ୱାସାୟାମ କରି ଶୁଦ୍ଧି ପାଇପାରିବେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯେତେବେଳେ ମିଶ୍ର ଜାତି ସହିତ ମିଶିଥାଏ, ଏହି ପାପ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ମଧ୍ୟ ରହିଥାଏ। ଦଶ ପ୍ରଣବ ଯୁକ୍ତ ଗାୟତ୍ରୀ ଜପ କରି, ତିନି ଶତ ଶ୍ୱାସାୟାମ କଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାପ ମୁକ୍ତ ହେଉଛି, ତେବେ ଛୋଟ ପାପର କଥା କଣ? ଅଥବା, ଯଦି କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରମାତ୍ମାଙ୍କୁ ଜାଣିଛନ୍ତି, ତେବେ ସେ ଶତପ୍ରକାର ପାପ କଲେ ମଧ୍ୟ ଲିପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। ବିଷ୍ଣୁ ସ୍ମରଣ, ବେଦ ପାଠ, ଦାନ ଓ ହରି ଉପାସନା କଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପବିତ୍ର ରହନ୍ତି, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦୁର୍ମାର୍ଗୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଧାର କରିପାରନ୍ତି। ମୁଁ ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଛ, ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିଦେଲି, ଯେପରି ମନୁ ଓ ଅନ୍ୟେ ଖ୍ୟାତି ଦେଇଛନ୍ତି।" ଏହିପରେ ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ଦେହରେ ଯାହା କିଛି ଘଟିଛି, ତୁମେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦୟାକରି ମୋତେ କୁହ।" ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: "ମୋ ଦେହ ଅନେକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ଏହି ଦେହ ଅନେକ ସୃଷ୍ଟି-ପ୍ରଳୟ ଦେଖିଛି, ବେଦ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୋଇଛି। ମୁଁ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଭ୍ରମଣ କରିଛି, ଏବଂ ମେରୁ ପର୍ବତ ପାଖରେ ଅବସ୍ଥିତ ମହାନ ଇଲାବୃତ ଖଣ୍ଡକୁ ଗଲିଛି। ସେଠାରେ ଏକ ଅତି ସୁନ୍ଦର ହ୍ରଦ ଦେଖିଲି, ତାହାର କୂଳରେ ଏକ ବଡ଼ ଆଶ୍ରମ ଥିଲା; ସେଠାରେ ଏକ ଅତି ତପସ୍ବୀ, କେବଳ ଚର୍ମ ଓ ଚୀରାମ୍ବର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଦେହ ଚର୍ମ-ହାଡ଼ ହୋଇଯାଇଥିବା ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖିଲି। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ମୁଁ ଚିନ୍ତା କଲି: 'ଏହେ କିଏ?' ତାଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ ଓ ସମ୍ମାନ ପାଇବାକୁ କଣ କରିବି ବୋଲି ଭାବିଲି। ଏହିପରି ଭାବିଥିବା ବେଳେ ସେଇ ମହାତ୍ମା ମୁନି ମୋତେ କହିଲେ: 'ରୁହ, ରୁହ! ଏଠି ରୁହ, ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଆତିଥ୍ୟ ଦେବି।' ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ମୁଁ ତାଙ୍କ ଛାଉଣିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲି। ସେଠାରେ ସେଇ ମୁନି ଅଗ୍ନି ଶିଖା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେହରେ ଦେଖାଦେଲେ। ମୁଁ ଭୂମିରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଇଥିବାବେଳେ, ସେ ମୁନି ଏକ 'ହୁଁ' ଧ୍ୱନି ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ; ସେଇ ଧ୍ୱନିରୁ ପଞ୍ଚ ଅପୂର୍ବ ସୁନ୍ଦରୀ ତଳଭୂମିରୁ ଉପରକୁ ଆସିଲେ। ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ସୁନାର ଆସନ ଆଣି ମୋ ପାଖରେ ରଖିଲେ; ଅନ୍ୟ ଜଣେ ହାତରେ ଜଳ ଦେଲେ। ଆଉ ଜଣେ ମୋ ପାଦ ଧୋଇବାକୁ ନେଲେ; ଅବଶିଷ୍ଟ ଦୁଇଜଣେ ହାତରେ ବିଶଳ ପଙ୍ଖା ଧରି ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦାଁଡିଥିଲେ। ପୁନଃ ସେ ମହାତ୍ମା ମୁନି ଏକ ହୁଁକାର କଲେ; ଏହି ଧ୍ୱନିରୁ ଏକ ଯୋଜନା ବ୍ୟାପକ ସୁନାର ପାତ୍ର ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା, ଏବଂ ଏକ ମକର ହ୍ରଦକୁ ଲାଫ ମାରିଲା। ସେହି ପାତ୍ରରେ ଶତଶଃ ଶୁଭ୍ରବଦନା କନ୍ୟାମାନେ ସୁନାର କଳଶ ନେଇ ଆସିଲେ; ଏହା ଦେଖି ସେ ମୁନି ମୋତେ କହିଲେ: 'ଏହି ସବୁ ତୁମ ସ୍ନାନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ; ଏହି ପାତ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ କରି ସ୍ନାନ କର।' ତାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ମୁଁ ହ୍ରଦର ସେଇ ପାତ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲି, ଏବଂ ପାତ୍ର ଜଳରେ ବୁଡ଼ିଗଲା।