ଏହିପରି ଏକ ଦିନ, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦେବଲୋକରେ ଅପୂର୍ବ ଦିବ୍ୟ ରଥଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖିଲେ—ସେଗୁଡ଼ିକ ଚାହିଁଲେ ଯେଉଁଠିକୁ ଚାଲିପାରିବ, ଅନେକ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଏବଂ ମହାନ୍ତ ଥିଲେ। ସେଠାରେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏକ କଠୋର ଓ ଲୋଭୀ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ସେଠି ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେଇ ପରମେଶ୍ୱର ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଭାବରେ ଅନେକ ଦେହ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଯୋଗଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସେ ସମସ୍ତ ରୂପରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ। ଏହି ଦେଖି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅନନ୍ଦରେ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲିତ ହେଲେ ଏବଂ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏଭଳି ରୈଭ୍ୟ ଓ ବସୁଙ୍କ ଦ୍ୱିନ୍ଦ୍ୱ ସନ୍ଦେହ ନିବୃତ୍ତି ହେଲା। ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ନିବାସରୁ ବିଦାୟ ନେଇ ସେମାନେ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏହି ଉପଖ୍ୟାନ ଶୁଣି, କପିଲଙ୍କ ଉପଦେଶରେ, ରାଜା ଅଶ୍ୱଶିରାସ୍ ନିଜ ପୁଅ ଷ୍ଠୂଳଶିରାସ୍ଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷେକ କରି, ନିଜେ ବନକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ସେ ନୈମିଷାରଣ୍ୟ ନାମକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଯାଇ, ଯଜ୍ଞର ଦେହରୂପୀ ଦେବଙ୍କୁ ତପସ୍ୟା ଓ ସ୍ତୁତିଦ୍ୱାରା ପୂଜିଲେ। ତା'ପରେ ପୃଥିବୀ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ରାଜା କିପରି ଯଜ୍ଞମୂର୍ତ୍ତି ନାରାୟଣଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ? ସେଇ ସ୍ତୁତି ବିଷୟରେ ମୋତେ କୁହ।” ଶ୍ରୀବରାହ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: “ମୁଁ ସେଉଁଠି ଯଜ୍ଞରେ ପୂଜିତ, ଦେବମାନଙ୍କ ଠାକୁର, ଭବ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଅଗ୍ନି, ସୋମ, ରାଜା ଓ ମାରୁତମାନଙ୍କ ଠାକୁର, ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କରୁଥିବା ହରିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ। ଚିରଞ୍ଜୀବୀ ଯଜ୍ଞପୁରୁଷ, ଦୀପ୍ତିମାନ ଦାନ୍ତ, ଚନ୍ଦ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ନୟନ, ଦୁଇ ଅୟନ ତାଙ୍କ ପେଟ, ଦର୍ଭା ତାଙ୍କ ଲୋମ, ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି—ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ। ସ୍ଵର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟର ଅନ୍ତରାଳ ତାଙ୍କ ଦେହରେ ବ୍ୟାପିତ, ସମସ୍ତ ଦିଶାରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରଭାବ, ସେଇ ଜଗତ୍ସୃଷ୍ଟିକାରୀ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ମୁଁ ସଦା ନମସ୍କାର କରେ। ଦେବ-ଦାନବଙ୍କ ଜୟ-ପରାଜୟ ପାଇଁ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ, ଆଦିହୀନ ପରମେଶ୍ୱର ତାଙ୍କ ମୂଳ ଦେହ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି—ସେଇ ଯଜ୍ଞମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ। ତୁମେ ମାୟାର ତେଜସ୍ୱୀ ରୂପ, ଅଜସ୍ର ରଶ୍ମି ଦ୍ୱାରା ଦୀପ୍ତିମାନ ଚକ୍ରଧାରୀ, ଚାରିହାତ ଗଦା, ଖଡ଼ଗ ଓ ଶାର୍ଙ୍ଗଧନୁ ଧାରଣ କର, ତୁମେ ଯଜ୍ଞମୂର୍ତ୍ତି, ମୁଁ ସଦା ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ। କେବେ ସେ ହଜାର ମୁଣ୍ଡ ଧାରଣ କରନ୍ତି, କେବେ ମହାପର୍ବତ ସମ ଦେହ ଓ କେବେ ଧୂଳିକଣା ସମ ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି—ସେଇ ଚିରଞ୍ଜୀବୀ ଯଜ୍ଞପୁରୁଷଙ୍କୁ ମୁଁ ସଦା ନମସ୍କାର କରେ। ସେ ଚାରିମୁଖୀ ହୋଇ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଚକ୍ର ଧାରଣ କରନ୍ତି, ନାଶ ପାଇଁ ପ୍ରଳୟାଗ୍ନି ସମ ହୋଇଯାନ୍ତି—ସେଇ ଯଜ୍ଞମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କୁ ମୁଁ ସଦା ନମସ୍କାର କରେ। ସେ ସଂସାର ଚକ୍ର ଚଳାଇବା ପାଇଁ ପୂଜିତ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ପୁରାତନ, ଯୋଗୀମାନେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ଅପରିମିତ—ସେଇ ଯଜ୍ଞମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କୁ ମୁଁ ସଦା ନମସ୍କାର କରେ। ମୁଁ ମୋ ମନ ତୁମ ପାଖରେ ଅର୍ପଣ କରିଛି; ତୁମ ସ୍ଵରୂପ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖିଲେ, ମୋ ମନ ଶାନ୍ତ ଓ ଏକାଗ୍ର ଅଟୁଟ ଭକ୍ତି ରହୁ—ମୋର ଭକ୍ତିକୁ ରକ୍ଷା କର।" ଏପରି ଯଜ୍ଞସ୍ତୁତି କରିବା ପରେ, ଏକ ଅଗ୍ନିଶିଖା ସମ ପ୍ରଭା ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା। ରାଜା ଏହି ପ୍ରଭାରେ ଏକାଗ୍ର ମନେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଯଜ୍ଞମୂର୍ତ୍ତି ସହ ଏକତ୍ୱ ଲାଭ କଲେ। ପୃଥିବୀ ପୁନି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ବସୁ ଓ ଉତ୍ତମ ରୈଭ୍ୟଙ୍କ ସନ୍ଦେହ ନିବୃତ୍ତି ପରେ, ଆଙ୍ଗିରସଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ସେମାନେ କଣ କଲେ?" ଶ୍ରୀବରାହ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: "ସେଇ ବସୁ, ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ଜ୍ଞାନୀ, ନିଜ ରାଜ୍ୟରେ ରାଜ୍ୟ କରି, ବହୁତ ମହାନ୍ ଯଜ୍ଞ କଲେ ଏବଂ ଦାନ ଦେଲେ। ସେ ହରି ନାରାୟଣଙ୍କୁ ନିଜର ଅଂଶ ଭାବେ ଭାବି, କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ରାଜ୍ୟସୁଖ ଭୋଗ କରି, ତାଙ୍କର ମନ ଦ୍ୱିତୀୟତା ଛାଡ଼ିଲା। ସେ ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଅ ବିବସ୍ୱତ୍ଙ୍କୁ ଏକ ଶତ ଭାଇମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷେକ କରି, ତପୋବନକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ପୁଷ୍କର ନାମକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯେଉଁଠି କେଶବ, ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ ଭାବେ, ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ। ସେଠି କଶ୍ମୀର ରାଜା ବସୁ ଅତି ଦୃଢ଼ ତପସ୍ୟା କରି ନିଜ ଦେହକୁ ଶୀର୍ଣ୍ଣ କଲେ। ସେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ନିର୍ମଳ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ଅନ୍ତେ ତାଙ୍କ ସହ ଏକତ୍ୱ ଲାଭ କଲେ। ପୃଥିବୀ ପୁନି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷଙ୍କ ପାଇଁ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ତୁତି କଣ? ତାହା କିପରି ମନେ ରହିଛି? ମୋତେ ସତ୍ୟ କହ।” ଶ୍ରୀବରାହ କହିଲେ: “ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ, ମଧୁସୂଦନ, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ଠାକୁର, ଦୂର୍ଦ୍ଦମ ଚକ୍ରଧାରୀ—ତୁମକୁ ମୋର ନମସ୍କାର। ମହାବାହୁ, ଦାତା, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ତେଜସ୍ୱୀ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଅଜ୍ଞାନ ଦୁହିଁ ରୂପୀ, ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ। ମଧୁସୂଦନ, ଆଦିଦେବ, ବେଦ ଓ ତାଙ୍କ ଅଂଗ ଅଧିପତି, ଗଭୀର, ସମସ୍ତ ଦେବଙ୍କ ଠାକୁର—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। କମଳନୟନ, ବିଶ୍ୱରୂପ, ମହାରୂପ, ଜ୍ଞାନମୟ, ତ୍ରିରୂପୀ, ସମସ୍ତ ଦେବଙ୍କ ରକ୍ଷକ—ତୁମକୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର। ଶତମୁଖୀ, ଶତନୟନୀ, ମହାବାହୁ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପିତ ସେଇ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର। ଚିରଞ୍ଜୀବୀ, ଜୟଶୀଳ ବିଷ୍ଣୁ, ଶରଣାଗତ ରକ୍ଷକ, ଘନମେଘ ସମ ଦେହ, ଚକ୍ରଧାରୀ—ତୁମକୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର। ଶୁଧ୍ଧ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ଚିରଞ୍ଜୀବୀ, ଆକାଶରୂପୀ, ପ୍ରାଚୀନ, ଭାବ ଓ ଅଭାବ ଶୂନ୍ୟ ହରିଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର। ଅଚ୍ୟୁତ, ମୁଁ ତୁମଠାରେ ଅଲଗା କିଛି ଦେଖୁନି; ଏହି ସମସ୍ତ ଚରାଚର ତୁମେ ବ୍ୟାପିତ।" ଏପରି କହିବା ସମୟରେ, ତାଙ୍କ ଦେହରୁ ଏକ ଦୂର୍ଦ୍ଦମ, ଘନମେଘ ସମ କଳା, ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ। ଲାଲ୍ ଆଖି, ଛୋଟ ଦେହ, ଦଗ୍ଧ ଖମ୍ଭ ସମ ତେଜସ୍ୱୀ, ସେ ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ: “ହେ ରାଜନ୍, କଣ କରିବି?” ରାଜା ପଚାରିଲେ: “ତୁମେ କିଏ? କାହିଁକି ଆସିଛ? ମୋତେ କୁହ।” ଶିକାରୀ କହିଲେ: “ହେ ରାଜା, ପୂର୍ବ ଯୁଗରେ, କଳିଯୁଗରେ, ତୁମେ ଦକ୍ଷିଣ ଦେଶର ଏକ ଧର୍ମପରାୟଣ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଜ୍ଞାନୀ ରାଜା ଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଜନସ୍ଥାନରେ ବସୁଥିଲେ।