ଏହିପରି ଘଟଣା ଘଟିଲା—ଏକଥା ଶୁଣ, ରାଜନ୍। ପ୍ରଭୁ ସ୍ୱୟଂ ଆକାଶରେ ତାଙ୍କର ନିଜ ଦେହକୁ, ତାଙ୍କର ପିତାଙ୍କ ରୂପରେ ଦେଖିଲେ। ସେ ଦେହଟି ଏତେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଥିଲା—ଧୂଳିକଣା ପରି ଅଦୃଶ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଲଗା କରିପାରିବା ଯାଏଁ ନୁହେଁ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଦୁହେଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଦୂର ହେଲା। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ସ୍ୱର ନାମକ ପୁରୁଷ, ଯିଏ ଘୋର ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଦେହ ‘ବ୍ୟକ୍ତ’ ରୂପରେ ଓ ତାଙ୍କର ବଡ଼ ମୁଣ୍ଡ ‘ଅବ୍ୟକ୍ତ’ ରୂପରେ ପରିଚିତ। ଏହି ଘଟଣାରୁ ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟି ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ବିନାଶ ପରେ ମାତ୍ର ଏହି ଅବସ୍ଥା ରହିଯାଏ। ଏହା ହେଉଛି ସମସ୍ତ ଜଗତର ପ୍ରଥମ ପୌରାଣିକ କଥା; ଯିଏ ଏହାକୁ ଠିକ୍ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କର୍ମନିଷ୍ଠ ହୁଏ। ଏହିପରେ, ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ଓ ଦ୍ୱିଜ, ଜ୍ଞାନ ଉଦୟ କରିବାକୁ ଯିଏ ଚାହେ, ସେ କାହାକୁ ପୂଜିବେ? କିପରି ପୂଜିବେ? ଦୟାକରି ଏହି କଥା କହ।" ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—“ବିଷ୍ଣୁ ହିଁ ସଦା ପୂଜ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି। କିପରି ତାଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ସେ ବରଦାତା ହୁଅନ୍ତି, ମୁଁ କହିବି। ସମସ୍ତ ଦେବ, ଋଷି ଓ ମଣିଷଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ହେଉଛନ୍ତି ନାରାୟଣ; ଯିଏ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ, ସେ କଦାପି ପତିତ ହୁଅନ୍ତିନାହିଁ।" ଏହିପରି ଏକ ପୂର୍ବକାଳୀନ କଥା ଶୁଣାଯାଏ—ମହାତ୍ମା ନାରଦ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ବ୍ରତ କଥା ଅପ୍ସରାମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ କହିଥିଲେ। ପୂର୍ବ ଏକ କଳ୍ପରେ, ନାରଦ ମାନସ ସରୋବରକୁ ସ୍ନାନ ପାଇଁ ଗଲେ, ଏଠି ସମସ୍ତ ଅପ୍ସରାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେମାନେ ଦେଖିଲେ—ନାରଦଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଜଟା, ଦେହ ଅସ୍ଥି ଓ ଚର୍ମ ମାତ୍ର, ହାତରେ ଦଣ୍ଡ, ଛତା ଓ ଖପର। ଏହି ଅପ୍ସରାମାନେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ତପସ୍ୟାରତ, ସଂଘର୍ଷ ପ୍ରିୟ, ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ମଣିଷଙ୍କ ଆଦରଣୀୟ ନାରଦଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସି, ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ହେ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର, ଆମେ ପତି ପ୍ରାପ୍ତିକୁ ଇଚ୍ଛୁଛୁ। କିପରି ନାରାୟଣ ଆମେ ପତି ହେବେ?” ନାରଦ କହିଲେ—“ନମସ୍କାର ଦେଇ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ ସଦା ଶୁଭ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଅଭିମାନ ଓ ଯୌବନ ଅହଂକାରରେ ଏହା କଲାନାହିଁ। ତଥାପି, ଯେଉଁ ଦେବତା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବ, ସେ ତୁମର ପତି ହେବେ। ହରିଙ୍କ ନାମ ମାତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣରେ ସମସ୍ତ କାମ ସିଦ୍ଧି ହୁଏ।" "ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ବ୍ରତ କଥା କହିବି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ହରି ନିଜେ ବର ଦେଇଥାନ୍ତି, ପତି ଦେଇଥାନ୍ତି। ବସନ୍ତ ଋତୁର ଶୁକ୍ଳ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନେ, ନିୟମିତ ଉପବାସ କରି, ରାତିରେ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ବିଭିନ୍ନ ଆଳଙ୍କାରିକ ଶଯ୍ୟା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ତାହାରେ ଚାଁଦିର ହରି ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ରଖିବା; ତା'ଉପରେ ଫୁଲର ମଣ୍ଡପ ତିଆରି କରି, ନୃତ୍ୟ-ସଙ୍ଗୀତ ସହ ଜାଗରଣ କରିବା।" "ମନସ୍ପୁତ୍ରଙ୍କ ନାମ ମୁଣ୍ଡରେ, ଅନଙ୍ଗଙ୍କ ନାମ କମରେ, କାମଙ୍କ ନାମ ବାହୁ ତଳେ, ଶାସ୍ତ୍ରଙ୍କ ନାମ ଉଦରେ, ମନ୍ମଥଙ୍କ ନାମ ପାଏଁ, ହରିଙ୍କ ନାମ ସମସ୍ତ ଅଂଶରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ବିଶେଷ କରି ମଲ୍ଲିକା ଫୁଲରେ ପୂଜା କରିବା।" "ତା'ପରେ ଚାରିଟି ଶୁଭ ଇଖୁ ଦଣ୍ଡ ନେଇ, ଦେବତାଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ରଖି, ନମସ୍କାର କରିବା। ପରଦିନ ସକାଳେ, ବେଦ ବେଦାଙ୍ଗ ଜ୍ଞାନୀ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଙ୍ଗବାନ୍, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଏହି ଇଖୁ ଦଣ୍ଡ ଦେଇବା। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଆଦର ପାଇଲେ, ବ୍ରତ ସମାପ୍ତ କଲେ, ବିଷ୍ଣୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପତି ହେବେ।" "ମୋତେ ନମସ୍କାର ନଦେଇ, ଅଭିମାନରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ତାହାର ଫଳ ଦେଖିବେ। ଏହି ସରୋବରରେ ଅଷ୍ଟାବକ୍ର ମହାର୍ଷି, ତୁମେ ଉପହାସ କରିବା ପରେ, ଶାପ ଦେବେ। ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପତି ଭାବେ ପାଇବେ, କିନ୍ତୁ ଅଭିମାନରେ ଗୋପମାନେ ତୁମକୁ ଉପହାସ ଓ ଅପହରଣ କରିବେ। ଯିଏ ପୂର୍ବେ କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ଚୋର ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ପତି ହେବେ।" ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ନାରଦ ଏପରି କହି ବିଦାୟ ନେଲେ। ଅପ୍ସରାମାନେ ବ୍ରତ କରିଲେ, ହରି ତା'ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ଅଗସ୍ତ୍ୟ ପୁନି କହିଲେ—“ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ରାଜନ୍, ବ୍ରତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବ୍ରତ ଶୁଣ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁ ଲାଭ ହୁଏ। ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସରେ, ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ପ୍ରଥମ ଦିନରୁ ଦଶମୀ ଯାଏଁ ଏକବେଳି ଭୋଜନ କରିବା। ଦଶମୀ ଦିନେ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ସ୍ନାନ କରି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜି, ପୂର୍ବବତ୍ ଦ୍ୱାଦଶୀ ପାଇଁ ସଂକଳ୍ପ କରିବା।" "ଏଭଳି କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବାର୍ଲି ଦେଇ 'କୃଷ୍ଣାର୍ଥେ' ବୋଲି ଦାନ କରିବା। ଚାରି ମାସ ସମାପ୍ତିରେ, ଚୈତ୍ର ଆଦିରୁ ପୁଣି, ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ସହ ଆଟାର ବାଟିଲା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା।" "ଶ୍ରାବଣ ଆରମ୍ଭରୁ ତିନି ମାସ, କାର୍ତ୍ତିକ ଆରମ୍ଭ ଯାଏଁ, ଚାଉଳ ଦାନ କରିବା। ଏହିପରି ସମାପ୍ତିରେ, ଦଶମୀ ଦିନେ, ଶୁଧ୍ଧ ଏବଂ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ, ହରିଙ୍କୁ ପୂଜି, ମାସର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା।" "ପୂର୍ବବତ୍ ଦ୍ୱାଦଶୀ ପାଇଁ ସଂକଳ୍ପ କରି, ଏକାଦଶୀ ଦିନେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରି, ମାଟି ତିଆରି କରିବା। ନିୟମାନୁସାରେ, ହରିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପାହାଡ଼ ଓ ପାତାଳ ସହ ମାଟିର ପୃଥିବୀ ମୂର୍ତ୍ତି, ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ ଦେଇ ସଜାଇବା।" "ଦୁଇଟି ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ଦେଇ ଢାକି, ସମସ୍ତ ବୀଜ ରଖି, ପଞ୍ଚ ମଣିରେ 'ପ୍ରିୟଦତ୍ତା' ଭାବେ ପୂଜିବା। ଏଠି ଜାଗରଣ କରି, ପ୍ରଭାତେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ (ଅଧିକତମ ବିଶି ଚାରି) କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା। ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ଗୋ, ଶ୍ୱାନ, ଦୁଇଟି ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅଙ୍ଗୁଠି ଦେଇ ଦାନ କରିବା।" ଏପରି ନିୟମରେ ବ୍ରତ କଲେ, ବିଷ୍ଣୁ ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।