ଏହି ଚମତ୍କାର ଗଥାରେ, ଏକ ପୁରୁଣା କାଳରେ ଏକ ବ୍ୟକ୍ତି ଥିଲେ ଯିଏଙ୍କର ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାରର ପୁଅ ଥିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କର ପୁଅମାନେ ଯେତେ ଥିଲେ, ସେମାନେ "ଅକ୍ଷ" ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ । ଏହି ଅକ୍ଷମାନେ ପ୍ରଥମେ ଦୁଷ୍ଟ ଚୋର ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦମିତ ହେଲେ ଏବଂ ସେମାନେ ନିଜେ ଆକାରହୀନ ହେଇ ଏକ ସୁନ୍ଦର ନଗର ତିଆରି କଲେ । ସେହି ନଗରରେ ନଉଟି ଦ୍ୱାର, ଏକ ଅଂଗୁଳି, ଚାରିଟି ଚଉକ, ଏବଂ ଏହା ହଜାର ନଦୀ ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲା । ନଗରରେ ଜଳବ୍ୟବସ୍ଥା ସ everywhere ଭାବରେ ବିସ୍ତାରିତ ଥିଲା । ଏହି ନଉଟି ଦ୍ୱାର ଏକତ୍ରିତ ହେଇ ଏହି ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ । ତାପରେ, ଏକ ରାଜା ଏବଂ ଏକ ମେଷାଳିଆ ବ୍ୟକ୍ତି ଏହି ନଗରରେ ଏକାଉଥିଲେ । ସେହି ରାଜା ଏବଂ ମେଷାଳିଆ ଏହି ନଗରରେ ବସି, ଵେଦ ଉପସ୍ଥାନ କରି, ଉଚ୍ଚାରଣକାରୀଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଉପଦେଶ କଲେ । ରାଜା ସମସ୍ତ ନିୟମ, ଉପବାସ, ଏବଂ ଯଜ୍ଞ କରି, ଆତ୍ମାର ନିଜ ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ଚାଲିଥିଲେ । ଏକ ଦିନ, ରାଜା କ୍ରିୟାରେ ଶ୍ରମିତ ହେଇ, ତାଙ୍କର ଅନ୍ତର୍ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଯୋଗ ନିଦ୍ରାରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଏକ ପୁଅ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ । ସେହି ପୁଅର ଚାରିଟି ମୁହଁ, ଚାରିଟି ହାତ, ଚାରିଟି ବେଦ, ଚାରିଟି ଚଉକ ଥିଲା । ଏହି ରାଜାଠାରୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ଗୋମାନ୍ୟ ଆଦି ତାଙ୍କର ଅଧିନରେ ରହିଲେ । ସେହି ସମୁଦ୍ର, ଜଙ୍ଗଲ ଏବଂ ଘାସ ମଧ୍ୟରେ ରାଜା ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ; ହାତୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଜନ୍ତୁ ମଧ୍ୟରେ ସେ ସମତା ବ୍ୟବହାର କଲେ, ଯଜ୍ଞ କ୍ରିୟାକୁ ଅନୁମତି ଦେଇ । ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ଏହି କଥା କାହାର ମହିମା? କିଏ କିପରି ଏହା କରିଥିଲେ?" ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: "ଏହି ଚମତ୍କାର କଥା ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ; ଏହା ତୁମ ଶରୀର, ମୋର ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀରେ ଅଛି । ଯେଉଁଠି ଏହି କଥାର ଆରମ୍ଭ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେ, ସେ ନିଜେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପାୟ ଖୋଜୁ । ମେଷାଳିଆଠାରୁ ଚାରି ପାଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କଠାରୁ ଚାରି ମୁହଁ ବ୍ୟକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ । ସେ ଏହି କଥାର ଶିକ୍ଷକ ଏବଂ ଆରମ୍ଭକାରୀ; ତାଙ୍କର ପୁଅ ସ୍ୱର ନାମରେ ସପ୍ତମ ରୂପ ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ହେଲେ । ସେ ଚାରି ଧାମର ଉପାୟ କଥା କହିଥିଲେ; ରିଗ୍ବେଦର ଅର୍ଥରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ଲୋକେ ଏହାକୁ ପୂଜି, ଏହାକୁ ଅପେକ୍ଷା କରିଥିଲେ । ଚାରି ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମଟି ଚାରି ସିଂଗା ଉପରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲା; ଦ୍ୱିତୀୟଟି ତାଙ୍କର ଉପଦେଶ ଅନୁସରିଥିଲା; ତୃତୀୟଟି ମଧ୍ୟ ସେପରି; ଚତୁର୍ଥଟି, ତାଙ୍କର ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ, ପୁଅକୁ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜିଥିଲା । ସପ୍ତମ ରୂପର କୃତ୍ୟ ପ୍ରଥମେ ଶୁଣିଲେ; ଦ୍ୱିତୀୟଟି, ନିତ୍ୟ, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରେ । ପରେ, ଦାସ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଦେଖଭାଲ, ତିନି ମଧ୍ୟରେ ବୃଷଭ ଉପରେ ଚଡ଼ିବା, ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲରେ ବସିବା ନିୟମ ହେଲା, ଯେତେବେଳେ ବୃଷଭ ଆତ୍ମାରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା । ଅନ୍ୟ ଜଣେ କହିଲେ, "ମୁଁ ଅଛି", ଚାରି ପ୍ରକାର, ଏକ ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟ ରୂପରେ; ତାଙ୍କର ସନ୍ତାନ ଭିନ୍ନତା ଓ ବିଭାଗରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ । ଚାରି ମୁହଁ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ ପୂର୍ବର ନିତ୍ୟ ଓ ଅନିତ୍ୟ ରୂପ ଦେଖି, "ମୁଁ କିପରି ମୋର ପ୍ରଜନକୁ ଦେଖିପାରିବି?" ଭାବିଲେ । ସ୍ୱରଙ୍କର କିଛି ସନ୍ତାନରେ ପିତାଙ୍କର ମହାତ୍ମା ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚର ହେଉନାହିଁ । ପୁଅର ପୁଅକୁ 'ପୁରୁଷ' ନାମ ଦିଆଯାଏ; ଏହି ପରମ୍ପରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ । କିଛି ଦିନ ପରେ ଏହି ସମ୍ପର୍କ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବ; ତୁମେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପିତାକୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ । ଏଭଳି କରିବା ପରେ, ସେ ଚିନ୍ତାରେ ଲିନ୍ ହେଲେ । ଯେତେବେଳେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ, ଏକ ପିତୃ ଅସ୍ତ୍ର ସମ୍ମୁଖରେ ଆସିଲା; ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, କ୍ରୋଧରେ, ନିକଟର ସାରକୁ ମଥିଲେ । ମଥିବା ସାଥିକି, ସେ ଚାରି ମୁହଁ ଥିବା ଏକ ମୁଣ୍ଡ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ନାଡ଼ିଆ ପରି ଆକୃତି ଥିଲା । ଏହା ପ୍ରଧାନ ତତ୍ତ୍ୱରେ ବେଢ଼ା ଥିଲା, ଦଶ ତଳେ ଢ଼ାକା ଥିଲା; ଚାରି ପ୍ରମୁଖ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ତିଳ ଫଳ ଭଳି କାଟିଦେଲେ । ତିଳ ଭଳି ଅଂଶ କାଟିଦେବା ପରେ, ମୂଳରେ କିଛି ରହିଲା ନାହିଁ; ତଥାପି, "ମୁଁ ମୁଁ" କୁହି ଏକ ଜୀବ ଦେଖାଗଲା, ଏହାକୁ ମଧ୍ୟ କାଟିଦେଲେ । ଏହାକୁ କାଟିଦେବା ପରେ, ତାଙ୍କର ଅଂଶରେ ଏକ ଛୋଟ ଜୀବ ଦେଖିଲେ, ଏହା କୁହିଲା, "ମୁଁ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ପଞ୍ଚ ମୂଳ ।" ଏହାକୁ କାଟିଦେବା ପରେ, ପଞ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱରେ ଶୂନ୍ୟତା ଦେଖିଲେ; ସମସ୍ତେ ନିକଟରୁ କୁହିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ । ଏହାକୁ ମଧ୍ୟ ବିରକ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ତିଳ ଭଳି କାଟିଦେଲେ; କାଟିବା ପରେ, ଦଶମ ଭାଗ ଛୋଟ ଅନ୍ୟ ଜୀବ ଦେଖିଲେ । ଏହି ଆକୃତି କାଟିବା ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା କାଟିଦେଲେ, ଅନ୍ୟ ଦେଖିଲେ; ସେହି ଭଳି, ଏକ ଛୋଟ, ଧଳା ଏବଂ ମୃଦୁ ଆକୃତି ତିଆରି କଲେ । ଏଭଳି କରି, ଭଗବାନ୍ ଆଉଥରେ ଆକାଶରେ ନିଜ ଶରୀରକୁ ପିତା ଭାବେ ଦେଖିଲେ । ଧୂଳିର ଦାଣ୍ଡ ଭଳି ଛୋଟ ଆକୃତି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅଦୃଶ୍ୟ, ସମତାରେ ଦେଖି, ଦୁଇଜଣ ଉଚ୍ଚ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲେ, ଦୁଃଖ ଦୂର ହେଲା । ଏହି ହେଉଛି ସ୍ୱର ନାମରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ବ୍ୟକ୍ତି, ମହା ତପସ୍ଵୀ; ତାଙ୍କର ରୂପ 'ବ୍ୟକ୍ତ' ଏବଂ ମୁଣ୍ଡ 'ଅବ୍ୟକ୍ତ' ଭାବରେ ପରିଚିତ । ଏହି କଥାରୁ 'ବ୍ୟକ୍ତ' ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ଶେଷରେ ଏହି ଅବ୍ୟକ୍ତ ରହିଗଲା । ଏହା ପୃଥିବୀର ପ୍ରଥମ କଥା; ଯେଉଁଠି ଏହାକୁ ସତ୍ୟରେ ଜାଣିଥିବେ, ସେ କ୍ରିୟାରେ ନିଷ୍ଠା ହେବେ । ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ ପଚାରିଲେ: "ଓ ଦ୍ୱିଜ, ଜ୍ଞାନ ଉଦୟ ଚାହାଁଥିବା ଜଣେ କିଏକୁ ପୂଜିବେ? କିପରି ପୂଜିବେ? ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ ।" ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: "ବିଷ୍ଣୁ ଭଗବାନ ସବୁବେଳେ ପୂଜିତ ହେବା ଉଚିତ, ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି; ମୁଁ ଏହାର ଉପାୟ କହିବି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସେ ଅନୁଗ୍ରହ କରିଥାନ୍ତି ।" ସମସ୍ତ ଦେବ, ଋଷି ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ହେଉଛି ନାରାୟଣ; ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି କେବେ ଅଧଃପତନ ହେଉନାହିଁ । ପୁରାତନ କାଳରେ ମହାତ୍ମା ନାରଦ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଏବଂ ଅପ୍ସରାମାନେ ପାଇଁ ଏକ ଉପବାସ କଥା କହିଥିଲେ । ଏକ ଦିନ, ପୂର୍ବ ଯୁଗରେ, ନାରଦ ମାନସ ସରୋବରକୁ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଗଲେ, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଅପ୍ସରାମାନେ ଦେଖିଲେ ।