ଏହି କଥା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟରେ—ଏକ ମହିଳା ତାଙ୍କର ଛାତିରେ ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଏକ ବିଶାଳ ଆକୃତିକୁ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ତଳେ ଥିଲେ ତିନିଟି ରୂପାନ୍ତର ଓ ତିନିଟି ବର୍ଣ୍ଣ—ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ରାଜା ଭ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ। ଏହା ଦେଖି ସମସ୍ତେ ନିର୍ଜୀବ ଭଳି ନିରବ ହୋଇଗଲେ। ରାଜା ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଏବଂ ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସମସ୍ତେ ଭୟରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ତାଙ୍କ ସହିତ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ ଅନୁଶାସନହୀନ ସର୍ପ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ଲୁଟେରା ଦ୍ୱାରା ଘିରି ରହିଥିବା ରାଜା ଚିନ୍ତା କଲେ—“ଏହି ଘଟଣା କିପରି ଘଟିଲା? ଏମିତି ଅନେକ ଜୀବ କିପରି ଏହି ଫାନ୍ସରେ ପଡ଼ିଲେ?” ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ବେଳେ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ତିନି ବର୍ଣ୍ଣ—ଧଳା, ଲାଲ, କଳା ଆକୃତି ଧାରଣ କରି ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ସେ ମୋତେ ଇଙ୍ଗিত କଲେ ଏବଂ ପଚାରିଲେ, “କେଉଁଠି ଯିବୁ?” ଏହିପରି କହିବା ସହିତ ଏକ ମହାନ ନାମ ଉଚ୍ଚାରିତ ହେଲା। ସେଇ ପୁରୁଷ ରାଜାଙ୍କୁ ଘେରି ରହି କହିଲେ, “ଜାଗିଉ।” ଏହି କଥା ହେବା ସହିତ ମହିଳା ରାଜାଙ୍କୁ ଅଟକାଇଲେ। ମାୟାରେ ଆବୃତ ହୋଇଥିବା ରାଜାଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ପୁରୁଷ କହିଲେ, “ଭୟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।” ଏବଂ ଏକ ଶୂରବୀର ପୁରୁଷ ରାଜାଙ୍କୁ ଘେରି ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଦଢ଼ି ହେଲେ—ସେ ହେଉଛନ୍ତି ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହାପ୍ରଭୁ। ତା’ପରେ ପଞ୍ଚଜନ ପୁରୁଷ ଆସି ରାଜାଙ୍କୁ ଘେରି ଦଢ଼ି ହେଲେ—ଏହିପରି ଭାବେ ରାଜା ଅଟକିଗଲେ। ରାଜା ଅଟକି ଯିବା ସହିତ ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ; ଅସ୍ତ୍ର ଧରି ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଯାଉଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଭୟରେ ପ୍ରତ୍ୟେକେ ଏକାଉଁଠିଏ ଲୁଚିଗଲେ। ଏହି ଲୋକମାନେ ଲୁଚିଯିବା ସହିତ ରାଜାଙ୍କର ରାଜମହଳ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭା ପାଇଲା। ସେଠାରେ କୋଟି କୋଟି ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକ ଥିଲେ। ଘରରେ ପୃଥିବୀ, ଜଳ, ଅଗ୍ନି, ଏବଂ ମଧୁର ଶୀତଳ ବାୟୁ ଥିଲା; ଖାଲି ଶୁଭ୍ର ଆକାଶ ଓ ପାଞ୍ଚ ଗୁଣ ଥିଲେ, ପ୍ରତ୍ୟେକର ଏକ ଏକ ଗୁଣ ଥିଲା। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଦୀର୍ଘକାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହି ରାଜାଙ୍କୁ ଘେରି ଲଗାଇ ରହିଲେ—ଏହିପରି ଭାବେ ଗୋପାଳକ ଏହା କରିଥିଲେ, ରାଜା। ଯୁଦ୍ଧରେ ରାଜାଙ୍କର ତ୍ୱରିତ ଗତି ଓ ଆକୃତି ଦେଖି, ସେଇ ତିନି ବର୍ଣ୍ଣର ପୁରୁଷ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମର ପୁତ୍ର, ମହାରାଜ। ମୋ ପାଇଁ କ’ଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ଆମେ ସମ୍ପର୍କ ଆଶା କରି, ତୁମକୁ ଆମ ନିଶ୍ଚୟ କରିଛୁ।” “ମହାପ୍ରଭୁ, ଯଦିଓ ଆମେ ସମସ୍ତେ ପରାଜିତ, ତଥାପି ଏହି ଦେହରେ ଏକତ୍ରିତ ଅଛୁ, ରାଜା।” “ତୁମର ପୁତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଅଛନ୍ତି; ସମସ୍ତେ ଚାଲିଗଲେ, ତଥାପି ଏକ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ରହିଥାଏ।” ଏପରି କହି, ରାଜା ସେଠି ଥିବା ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। “ତୁମେ ମୋର ପୁତ୍ର ହେଉ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ; ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ ହେଉ। ମୁଁ କେବେ ମାନବୀୟ ଭୋଗ ଓ ସ୍ୱଭାବରେ ଲିପ୍ତ ହେଉ ନାହିଁ।” ଏପରି କହି, ରାଜା ସେଉଁଠି ଥିବା ପୁରୁଷଙ୍କୁ ନିଜ ପୁତ୍ର କରିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ହୋଇ ରାଜା ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଶ୍ରାମ କଲେ। ଏଠାରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନି କହିଲେ: ସେଇ ତିନି ବର୍ଣ୍ଣର ପୁରୁଷ, ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ଓ ସ୍ୱାଧୀନ ହୋଇ, ‘ଅହମ୍’ ନାମକ ତିନି ବର୍ଣ୍ଣର ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ସେଉଁଠି ଏକ ଝିଅ ହେଲେ, ଯିଏ ବୁଦ୍ଧିର ରୂପ। ସେଉଁଠି ଜନ୍ମ ନେଲେ ‘ମନୋହ୍ୱ’ ନାମକ ପୁତ୍ର, ଯିଏ ଜ୍ଞାନ ଦେଇଥାନ୍ତି। ମନୋହ୍ୱଙ୍କର ପାଞ୍ଚ ପୁତ୍ର ହେଲେ, ଯାହାମାନେ ପ୍ରକୃତିର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରୂପ ଓ ଭୋଗ କରୁଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ନାମ ଅନୁଯାୟୀ ସେମାନଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ‘ଅକ୍ଷ’ ଭାବରେ ପରିଚିତ ହେଲେ। ଏହି ସମସ୍ତେ ପୂର୍ବରୁ ଦୁଷ୍ଟ ଲୁଟେରା ଥିଲେ, ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଶୀଭୂତ ହୋଇ, ଅନୁପମ ଶୋଭାମୟ ଏକ ନଗର ତିଆରି କଲେ। ସେହି ସହରରେ ନଅଟି ଦ୍ୱାର, ଏକ ମାତ୍ର ସ୍ତମ୍ଭ, ଚାରିଟି ଚଉକ ଥିଲା। ଏହା ହଜାର ନଦୀ ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲା, ଏବଂ ଏଠାରେ ଜଳ ଯୋଗାଣ ହୋଇଥିଲା। ସେଇ ନଅଟି ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ସେହି ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଏବେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଏକ ବ୍ୟକ୍ତି ରାଜା ଓ ଗୋପାଳକ ଭାବେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ସେଇ ରାଜା ଓ ଗୋପାଳକ ସହରରେ ବସି, ସେଠାରେ ବେଦ ସ୍ମରଣ କଲେ, ଚାନ୍ତକଙ୍କ କଥାକୁ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ। ସେଇ ରାଜା ସମସ୍ତ ପୌରାଣିକ ବ୍ରତ, ନିୟମ ଓ ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପାଦନ କଲେ, ଯାହା ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱର ସନାତନ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା। ଏକ ଦିନ ରାଜା କ୍ରିୟାକଳାପରେ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ, ସର୍ବଜ୍ଞ ଭାବରେ ଯୋଗ ନିଦ୍ରାରେ ଲୀନ ହେଲେ ଏବଂ ଏକ ପୁତ୍ରକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ସେଇ ପୁତ୍ର ଚାରିଟି ମୁହଁ, ଚାରିଟି ବାହୁ, ଚାରିଟି ବେଦ ଓ ଚାରିଟି ଚଉକ ସହିତ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସେଠାରୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ଗାଈ ଦିଆଁରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ରାଜାଙ୍କ ଅଧିନରେ ରହିଲେ। ସେହି ସମୁଦ୍ର, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଘାସ ମଧ୍ୟରେ ରାଜା ନିଜେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ; ହାତୀ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ସମଭାଗୀ ହେଲେ, କାରଣ ସେ ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟ ଅନୁମତି ଦେଇଥିଲେ। ଏଠାରେ ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ ପଚାରିଲେ, “ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ମୋ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେଲେ—ଏହି ମହିମା କାହାର? ଏହା କିଏ କିପରି କଲେ?” ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଏହି ଚମତ୍କାର କଥା ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପରେ ଲାଗୁହୁଏ; ଏହା ତୁମ ଦେହରେ, ମୋ ଦେହରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀରେ ବିଦ୍ୟମାନ।” “ଯିଏ ଏହି ଉତ୍ପତ୍ତିକୁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେ, ସେ ନିଜେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପାୟ ଖୋଜନ୍ତୁ; ଗୋପାଳକରୁ ଚାରିପାଏ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାଙ୍କୁ ଆଧାର କରି ଚାରିମୁଁହା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।” “ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଏହି କଥାର ଅଧ୍ୟାପକ ଓ ଦୀକ୍ଷାଦାତା; ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ‘ସ୍ୱର’ ନାମକ ଏକ ସପ୍ତମ ରୂପ ଭାବରେ ପରିଚିତ।” “ଯେଉଁ ଉପାୟ ଚାରି ପ୍ରକାରର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି, ତାହାକୁ ଋଗ୍ବେଦର ଅର୍ଥ ଅନୁସରେ ଉପାସନା କରି ସେମାନେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ।” “ଏହି ଚାରିଟି ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଥମ, ଚାରି ଶିଙ୍ଗରେ ନିର୍ମିତ, ହେଉଛି ବୃଷଭ; ଦ୍ୱିତୀୟ ତାଙ୍କର ଉପଦେଶିତ ପଥରେ ଚାଲେ, ତୃତୀୟ ମଧ୍ୟ ଏମିତି; ଚତୁର୍ଥ, ତାଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ, ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଉପାସନା କରେ।” “ସପ୍ତମ ରୂପର କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଥମେ ଶୁଣାଯାଇଥିଲା, ରାଜା; ଦ୍ୱିତୀୟ, ସନାତନ, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବଞ୍ଚେ।