ମହାରାଜ, ମୁଁ ଏହି ପବିତ୍ର କଥାକୁ ଆପଣଙ୍କୁ ଏକ ଅବିରତ ଏବଂ ଆନ୍ତରିକ ଭାବରେ କହୁଛି— ପୃଥିବୀରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ଦେଖୁନି, ଏହି କାରଣରୁ, ହେ ମହାନ, ମୁଁ ଆଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ନିଜ ପରି ପ୍ରଶଂସା କଲି, ରାଜା, ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ଓ ଉତ୍ସାହରେ। ଯିଏ ନାରୀ ନିଜ ପତିଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ସେବା କରନ୍ତି, ପତି ଉପସ୍ଥିତ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ହରିଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି, ସେଇ ନାରୀ ଧନ୍ୟ; ଏହିପରି ଯିଏ ଶୂଦ୍ର ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ସେବା କରେ, ସେ ତ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଧନ୍ୟ। ଦ୍ୱିଜଙ୍କର ଅନୁମତିରେ ନାରୀ ବା ଶୂଦ୍ରଙ୍କର ହରିଭକ୍ତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଶଂସାନୀୟ। ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଅସୁର ସ୍ୱଭାବ ଧାରଣ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ କେବଳ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଅନୁଭବ କଲେ, ଏହି କାରଣରୁ ସେ ମହାପୁରୁଷ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଧ୍ରୁବ ମନୁମହାରାଜଙ୍କ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ଶିଶୁବୟସରେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ, ଭକ୍ତିରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ଏବଂ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ସ୍ଥାନ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ, ତେଣୁ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମହାପୁରୁଷ ବୋଲି କହିଥିଲି। ଏମିତି ମହାତ୍ମା ଆଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଅଧିକ ଶିକ୍ଷା ନଥିବା ରାଜା ସେଠାରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ତାପରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଆଗସ୍ତ୍ୟ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ପୁଷ୍କରକୁ ଯାଇ, ଭଦ୍ରାଶ୍ୱଙ୍କ ଗୃହକୁ ଗଲେ। ରାଜା ଯେଉଁ ଦ୍ୱାଦଶୀ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ସେଥିରେ ଦୁର୍ବାସା ଋଷି କହିଲେ: “ମୁଁ ଏହି କଥା ତୁମକୁ କହିଛି, ହେ ତପୋଧନ।” ଏଭଳି କହି, ଆଗସ୍ତ୍ୟ ରାଜାଙ୍କୁ ଆଉ କହିଲେ: “ମୁଁ ପୁଷ୍କରକୁ ଯାଉଛି, ପୁନି ତୁମ ଗୃହକୁ ଫେରିବି।” ଏହିପରି କହି, ଋଷି ତୁରନ୍ତ ଦୃଶ୍ୟାନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ। ରାଜା ତାଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅନୁସାରେ ପଦ୍ମନାଭଙ୍କ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଉପବାସ ପାଳନ କରି, ଏହି ଜନ୍ମରେ ଏହି ଲୋକରେ ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶା ପୂରଣ କଲେ। ତାଙ୍କ ରାନୀ ସହ ଏହି ଉପବାସ କରି, ସେମାନେ ପୁଅ ଓ ନାତି ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ଏହିପରି, କିଛି ସମୟ ପରେ ମହାମୁନି ଆଗସ୍ତ୍ୟ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ପୁଷ୍କରକୁ ଯାଇ, ପୁନି ଭଦ୍ରାଶ୍ୱଙ୍କ ଗୃହକୁ ଫେରିଲେ। ତାଙ୍କ ଆଗମନ ଦେଖି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଜଳ ଓ ଆସନ ଦେଇ ସମ୍ଭ୍ରମରେ ସ୍ନେହରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ମହାମୁନି, ଆପଣ ପୂର୍ବରୁ ଆଶ୍ୱୟୁଜ ମାସର ଦ୍ୱାଦଶୀ ଉପବାସ ବିଷୟରେ କହିଥିଲେ, ଯାହା ମୁଁ କରିଛି। ଏବେ ମୋତେ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଉପବାସ ଫଳ ବିଷୟରେ କହନ୍ତୁ।” ତେବେ ଆଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: “ହେ ରାଜନ୍, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଦ୍ୱାଦଶୀ କିପରି ପାଳନ କରିବା ଓ କି ଫଳ ମିଳେ, ଶୁଣ। ପୂର୍ବ ନିଶ୍ଚୟ ଅନୁଯାୟୀ ସ୍ନାନ କରି, ସଂସାରବ୍ୟାପୀ ନିର୍ମଳ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ସହସ୍ରଶୀର୍ଷ ଭଗବାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କର, ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡକୁ ପୂଜ, ପୁରୁଷଙ୍କ ଭାବରେ ତାଙ୍କର ବାହୁକୁ, ସର୍ବରୂପୀଙ୍କ ଗଳାକୁ, ଜ୍ଞାନାୟୁଧଧାରୀଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରକୁ, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ସୂଚକ ଛାତିକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କୁ ଗ୍ରସଣ କରୁଥିବା ଭଗବାନଙ୍କ ପେଟକୁ, ଦିବ୍ୟ ରୂପକୁ କମରକୁ, ଶତପଦ ଭଗବାନଙ୍କ ପାଦକୁ ପୂଜନ କର। ଏଭଳି ନିୟମାନୁସାରେ ପୂଜା କରି, 'ଦାମୋଦରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର' ବୋଲି ସମସ୍ତ ଦେହକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଏପରି ପୂଜା କରି, ଚାରିଟି ଘଟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କର; ଏହିଘଟରେ ମଣିମୁକ୍ତା ଭରିବା, ଶୁଭ୍ର ଚନ୍ଦନ ଲେପନ କରିବା, ଗଳାରେ ମାଳା, ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ଓ ତାମ୍ବା ପାତ୍ରରେ ତିଳ ଓ ସୁନା ରଖିବା ଉଚିତ। ଏହି ଚାରି ଘଟ ଚାରି ସାଗରଙ୍କ ପ୍ରତୀକ। ଏହାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିୟମାନୁସାରେ ଯୋଗନିଦ୍ରାରେ ଅବସ୍ଥିତ, ପୀତାମ୍ବର ପରିଧାନ କରିଥିବା, ଯୋଗୀଶ୍ୱର ହରିଙ୍କ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ରଖିବା ଉଚିତ। ଏପରି ପୂଜା କରି, ତାହାଠାରେ ଜାଗରଣ କରିବା ଓ ବୈଷ୍ଣବ ଯଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି କ୍ରମରେ ଏହି ବ୍ରତ ପୂରଣ କରି, ପ୍ରଭାତେ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଚାରି ସାଗର ଚାରି ଲୋକଙ୍କୁ ଦେବା ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭଗବାନଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ଭକ୍ତି ଓ ପବିତ୍ରତାରେ ଦେବା ଉଚିତ। ଏହି ଦାନ ଯଦି ଏକ ବେଦପାରଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ, ତେବେ ଫଳ ଦ୍ୱିଗୁଣ; ପଞ୍ଚରାତ୍ର ଅଧ୍ୟାପକଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ, ତେବେ ଏହି ଫଳ ହଜାର ଗୁଣା। ଯିଏ ଏହି ସମସ୍ତ ଗୁପ୍ତତା ଓ ମନ୍ତ୍ର ଅନ୍ୟକୁ କୁହେ, ତାଙ୍କର ଦାନ ଫଳ କୋଟି କୋଟି ଗୁଣା ବଢ଼ିଯାଏ। ଯଦି ଗୁରୁ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବାବେଳେ ଅଜ୍ଞାନୀ ଅନ୍ୟକୁ ଦେଇ ପୂଜା କରେ, ସେ ଦୁର୍ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ଓ ଦାନ ଫଳ ମିଳେନି; ଏହିପରି ଚେଷ୍ଟାରେ ପ୍ରଥମେ ଗୁରୁକୁ ଦେବା ଉଚିତ। ଗୁରୁ ଶିକ୍ଷିତ ବା ଅଶିକ୍ଷିତ, ସେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ନିଜେ; ଗୁରୁ ମାର୍ଗରେ ଅଛନ୍ତି ବା ନାହାନ୍ତି, ସେ ଏକମାତ୍ର ପରମ ଲକ୍ଷ୍ୟ। ଯିଏ ଗୁରୁକୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ପଛରୁ ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ପାପୀ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଜନ୍ମ ନରକରେ ପୀଡ଼ିତ ହୁଏ। ଏଭଳି ଦାନ ଦେଇ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଉପବାସରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜି, ସ୍ବାଧ୍ୟାୟ ଏବଂ ସମ୍ଭବମାନ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଭୋଜନ ଓ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ପ୍ରଜାପତି ଏହି ଧରଣୀ ବ୍ରତ କରି, ପ୍ରଜାପତିପଦ, ମୋକ୍ଷ ଓ ନିତ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ଏହିପରି, ରାଜା ଯୁବନାଶ୍ୱ ଏହି ବ୍ରତ କରି, ପୁଅ ମାନ୍ଧାତୃ ଓ ନିତ୍ୟ ପରବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ହୈହୟ ବଂଶର କୃତବୀର୍ୟ ଏହି ବ୍ରତ କରି, ପୁଅ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟ ଓ ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ଏହିପରି, ଶକୁନ୍ତଳା ତପସ୍ୟା କରି, ଦୁଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କ ପୁଅ, ଏକଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ଶାକୁନ୍ତଳ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ଏହି ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାଚୀନ ବେଦ ଉଲ୍ଲିଖିତ ଅନେକ ରାଜା ଓ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ଏକାଧିକ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ। ପୂର୍ବେ ଧରଣୀ ନିମ୍ନଲୋକକୁ ଲୁଚିଯିବାବେଳେ ଏହି ବ୍ରତ କରାଯାଇଥିଲା, ତେଣୁ ଏହାକୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଧରଣୀ ବ୍ରତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହି ବ୍ରତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ, ଭଗବାନ ହରି ବରାହ ରୂପେ ଧରଣୀକୁ ଉଠାଇ, ତାଙ୍କୁ ଜଳ ଉପରେ ନୌକାପରି ରଖି ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ। ଏହିପରି ଧରଣୀ ବ୍ରତ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଛି, ଯିଏ ଏହାକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଶୁଣେ ବା କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ଓ ବିଷ୍ଣୁ ସାମୀପ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏହିପରି, ଶ୍ରୀବରାହ ଦେବ କହିଲେ—ଦୁର୍ବାସାଙ୍କ ମୁଖରୁ ଏହି ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଧରଣୀ ବ୍ରତର କଥା ଶୁଣି, ସତ୍ୟତପସ୍ ତୁରନ୍ତ ହିମାଳୟ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଚଲିଗଲେ।