ଏକ ସମୟର କଥା, ଏକ ବୈଶ୍ୟ ଜଣେ ଆଶ୍ୱୟୁଜ ମାସର ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ ଶୃଙ୍ଖଳା ଓ ନିୟମ ରକ୍ଷା କରି, ନିଜେ ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଫୁଲ, ଧୂପ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପଚାର ସହିତ ହରିଙ୍କ ପୂଜା କଲେ। ପୂଜା ଶେଷ କରି ସେ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ। ତୁମେ ଦୁଇଜଣ, ରାକ୍ଷକ, ସେଠାରେ ଦୁଇଟି ଦୀପ ଜଳାଇ ରହିଗଲେ, ଯାହା ଆଲୋକ ପାଇଁ ଥିଲା। ବୈଶ୍ୟ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ସେଠାରେ ଦୀପ ଜଳାଇ ରାତି ସାରା ଜାଗି ରହିଲେ, ଏବଂ ଏକ ରାତି ଉତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ପରେ ଏହି ଦୁଇଜଣ, ସ୍ୱାମୀ-ସ୍ତ୍ରୀ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ। ସେହି ପୁଣ୍ୟରେ, ତୁମେ ପ୍ରିୟବ୍ରତଙ୍କ ଘରେ ପୁନଃଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏହି ଜନ୍ମରେ ତୁମର ଯିଏ ସ୍ତ୍ରୀ, ସେ ପୂର୍ବରୁ ବୈଶ୍ୟଙ୍କ ଦାସୀ ଥିଲେ। ହରିଙ୍କ ଘରେ ଅନ୍ୟଙ୍କ ଦୀପ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଜଳେ, ତାହାର ଫଳ ଅପାର। ଯିଏ ନିଜ ଧନରୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଖରେ ଦୀପ ଜଳାଏ, ସେହି କାର୍ଯ୍ୟର ପୁଣ୍ୟ ଅପରିମିତ। ଏହିପାଇଁ, ମୁଁ କହିଥିଲି—‘ଶ୍ରୀହରି, ତୁମେ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ!’ କୃତୟୁଗରେ ଏକ ବର୍ଷ ଭକ୍ତି ସହିତ ହରିଙ୍କ ପୂଜା କଲେ, ତାହା ତ୍ରେତାରେ ଅର୍ଧ ବର୍ଷରେ, ଦ୍ୱାପରରେ ତିନି ମାସରେ ଏବଂ କଳିୟୁଗରେ କେବଳ ‘ନାରାୟଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର’ କହିଲେ ମଧ୍ୟ ସମ ଫଳ ମିଳେ। ଏହିପାଇଁ, ମୁଁ କହିଛି ଯେ, ଭକ୍ତି ମାତ୍ରରେ ବିଷ୍ଣୁ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ହସ୍ତେ ଧରିପାରନ୍ତି। ଅନ୍ୟଙ୍କ ଦୀପ ଜଳାଇଥିବା ପୁଣ୍ୟେ ଏପରି ଫଳ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖନ୍ତି। ରାଜନ୍, ତୁମେ ଯେଉଁ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରିଛ, ସେହି ଫଳ ମୁଁ ବଖ୍ୟା କରିଛି। ହରିଙ୍କ ପାଖରେ ଦୀପ ଦାନର ଫଳ ଅଜ୍ଞାନୀ ଲୋକ ଜାଣିନାହାନ୍ତି। ଏପରି ଭାବେ ଦ୍ୱିଜାତି ଓ ରାଜାମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଯଜ୍ଞ ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ଯେଉଁମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁଣ୍ୟଶୀଳ ଭାବେ ସ୍ମୃତିରେ ରହନ୍ତି। ମୁଁ ପୃଥିବୀରେ ତାଙ୍କୁ ବଦଳି କାହାକୁ ଦେଖେନି, ଏହିପାଇଁ ମୁଁ ଆଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ନିଜେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲି। ଯେଉଁ ସ୍ତ୍ରୀ ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ସେବା କରନ୍ତି ଏବଂ ହରିଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି, ସେ ସ୍ତ୍ରୀ ଧନ୍ୟ; ଏହିପରି ଏକ ଶୂଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଧନ୍ୟ, ଯିଏ ଦ୍ୱିଜାତିଙ୍କୁ ସେବା କରେ। ଦ୍ୱିଜ ଅନୁମତିରେ, ସ୍ତ୍ରୀ କିମ୍ବା ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଭକ୍ତି ଉତ୍ତମ। ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଏକ ଅସୁର ଭାବ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ କେବଳ ପରମପୁରୁଷଙ୍କୁ ଚିନ୍ହିଥିଲେ, ଏହିପାଇଁ ସେ ସାଧୁ। ଦ୍ରୁଵ, ପ୍ରଜାପତି ବଂଶରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରି, ଶିଶୁବୟସରେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଇ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୂଜା କରି, ସର୍ବୋତ୍ତମ ସ୍ଥାନ ପାଇଥିଲେ, ତେଣୁ ସେ ସାଧୁ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏପରି ଆଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନିଙ୍କ ଉଚ୍ଚ ଉଚ୍ଚ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ରାଜା ଅଧିକ ଜ୍ଞାନୀ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ଶ୍ରୀମାନ୍ୟ ଆଗସ୍ତ୍ୟ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରି, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ପୁଷ୍କରକୁ ଯାଇ, ଭଦ୍ରାଶ୍ୱଙ୍କ ଘରକୁ ଫେରିଲେ। ରାଜା ସେହି ଦ୍ୱାଦଶୀ ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ, ତେବେ ଦୁର୍ବାସା ଋଷି କହିଲେ: “ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଛି।” ଏପରି କହି, ଆଗସ୍ତ୍ୟ ମହାରାଜଙ୍କୁ କହିଲେ: “ମୁଁ ପୁଷ୍କରକୁ ଯାଉଛି, ପୁନଃ ତୁମ ଘରକୁ ଫେରିବି।” ଏହିପରି କହି, ସେ ଶୀଘ୍ର ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ରାଜା ତାଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅନୁସରି, ପଦ୍ମନାଭଙ୍କ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଉପବାସ କଲେ, ଏବଂ ଏହି ଜୀବନରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଇଚ୍ଛା ଫଳ ପାଇଲେ। ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା, ତାଙ୍କ ରାଣୀ ସହିତ, ଦ୍ୱାଦଶୀ ଉପବାସ କରି, ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ର ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ଏହିପରି, ଦୁର୍ବାସା କହିଲେ: “ଆଗସ୍ତ୍ୟ ଋଷି ପବିତ୍ର ପୁଷ୍କରକୁ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଯାଇ, ଶୀଘ୍ର ଭଦ୍ରାଶ୍ୱଙ୍କ ଘରକୁ ଫେରିଲେ।” ତାଙ୍କ ଆଗମନ ଦେଖି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ଜଳ ଓ ଆସନ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ ଏବଂ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ରାଜା ପଚାରିଲେ: “ଭଗବନ୍ତ, ଆପଣ ପୂର୍ବରୁ ଆଶ୍ୱୟୁଜ ମାସର ଦ୍ୱାଦଶୀ ଉପବାସ ବିଷୟରେ କହିଥିଲେ, ଯାହା ମୁଁ କରିଛି। ଏବେ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଫଳ କ’ଣ, ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ।” ଆଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: “ହେ ରାଜନ୍, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଦ୍ୱାଦଶୀ କିପରି କରିବେ ଓ କେଉଁ ଫଳ ମିଳିବ, ଶୁଣ। ପୂର୍ବ ସଙ୍କଳ୍ପରେ ନିମ୍ନାନୁସାରେ ସ୍ନାନ କରି, ନିର୍ମଳ ଭାବରେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ପୂଜନ କରିବା ଉଚିତ।” “ସହସ୍ରଶୀର୍ଷ ଭଗବାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ, ପୁରୁଷ ଭାବରେ ହସ୍ତ, ସର୍ବମୂର୍ତ୍ତି ଭାବରେ କଣ୍ଠ, ଜ୍ଞାନାୟୁଧ ଭାବରେ ତାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଭାବରେ ଛାତି ପୂଜନ କରିବା ଦରକାର। ବିଶ୍ୱଭକ୍ତାଙ୍କୁ ଉଦର, ଦିବ୍ୟ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ କଟି, ଶହସ୍ରପଦ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଚରଣ ପୂଜନ କରିବା ଉଚିତ। ପରିପାଟି ଅନୁଯାୟୀ ଦେବଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ‘ଦାମୋଦରାୟ ନମଃ’ ବୋଲି ସମଗ୍ର ଦେହ ପୂଜନ କରିବେ।” “ଏହିପରି ପୂଜା କରି, ଚାରିଟି କଳଶ ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଭରି, ଧଳା ଚନ୍ଦନ ଲେପନ କରି, ମାଳା ଓ ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ଦେଇ, ତିଳ ଓ ସୁନାରେ ଭରା ତାମ୍ବା ପାତ୍ରରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ରଖିବେ। ଏହି ଚାରିଟି ସମୁଦ୍ରର ପ୍ରତୀକ। ତାହାର ମଧ୍ୟରେ ନିୟମାନୁସାରେ ହରିଙ୍କ ସୁନାର ମୂର୍ତ୍ତି, ଯୋଗନିଦ୍ରାରେ ଅବସ୍ଥିତ, ପୀତାମ୍ବର ପିନ୍ଧିଥିବା, ରଖି ପୂଜା କରିବେ। ଏପରି ପୂଜା କରି, ରାତି ଜାଗିବେ ଓ ବୈଷ୍ଣବ ଯଜ୍ଞ କରିବେ।” “ଏହି ବିଧି ଅନୁଯାୟୀ ଅନେକ ରାଜାମାନେ ଏହି ଷୋଡଶାର ଚକ୍ରରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଛନ୍ତି। ପ୍ରଭାତରେ ଏହି ସମସ୍ତ ବିଧି ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ। ଚାରି ସମୁଦ୍ର ଚାରିଜଣଙ୍କୁ ଦେବା ଓ ଯୋଗୀଶ୍ୱରଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୂର୍ତ୍ତି ଭକ୍ତି ଓ ଶୁଚିତାରେ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ। ଏହି ଦାନ ଏକ ବେଦପାଠୀକୁ ଦେଲେ ଦୁଇଗୁଣା, ପଞ୍ଚରାତ୍ର ଗୁରୁକୁ ଦେଲେ ହଜାର ଗୁଣା ଫଳ ମିଳେ। ଏହି ଗୁପ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଯିଏ ଅନ୍ୟକୁ କୁହେ, ସେ ଅସଂଖ୍ୟ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ।” “ଗୁରୁ ଥିବାବେଳେ ଯିଏ ଅନ୍ୟକୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ନିଚ ଲୋକ ନରକରେ ଯାଏ; ପ୍ରଥମେ ଗୁରୁକୁ ଦେବା ଦରକାର। ଶିକ୍ଷିତ କିମ୍ବା ଅଶିକ୍ଷିତ, ଗୁରୁ ହେଉଛନ୍ତି ଜନାର୍ଦନ ନିଜେ; ପଥରେ ରହିଲେ କିମ୍ବା ନ ରହିଲେ, ଗୁରୁ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ। ଯିଏ ଗୁରୁକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ନିଚ ଲୋକ ଅନେକ ଜନ୍ମ ନରକରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରେ।” ଏଭଳି ଆଗସ୍ତ୍ୟ ଋଷିଙ୍କ ଉପଦେଶ ଓ ଦିଆଯାଇଥିବା ଧର୍ମକଥା ରାଜା ଏବଂ ସମସ୍ତେ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଶୁଣି ଧନ୍ୟ ହେଲେ।