ରାଜାଙ୍କ ରାଣୀ ଅପୂର୍ବ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଓ ତେଜସ୍ୱିତାରେ ଭରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ସହପତ୍ନୀମାନେ ଭୟବଶତଃ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସଦା କୁଶଳ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ରାଜାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ସଦା ତାଙ୍କ ଅନନ୍ଦିତ ମୁହଁରେ ଅଟକି ରହିଥିଲା। ଏହି ଭାବରେ ରାଣୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ଅପୂର୍ବ ସୌନ୍ଦର୍ୟରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ, ମହାର୍ଷି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ, “ବଡ଼ ଭଲ! ବଡ଼ ଭଲ! ହେ ଜଗତ୍ର ସ୍ୱାମୀ!” ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ ମଧ୍ୟ ରାଣୀଙ୍କ ଏହି ତେଜ ଦେଖି ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ, “ଆହ, ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚରାଚର ଜଗତ କେବଳ ଏହି ତିନି ମୁଠି ମାତ୍ର! ଏହି ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ ମୁଁ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖୁଛି।” ତୃତୀୟ ଦିନ ଆଉଥରେ ରାଣୀଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ କହିଲେ, “ଆହ! ଅଜ୍ଞାନୀମାନେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେଇ ପରମେଶ୍ୱର ଯିଏ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଏକ ଦିନରେ ଏହି ଫଳ ଦେଇଛନ୍ତି।” ଚତୁର୍ଥ ଦିନ ହସି ହସି ଅପାର ଆନନ୍ଦରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ହାତ ଉଠାଇ କହିଲେ, “ବଡ଼ ଭଲ! ହେ ଜଗନ୍ନାଥ! ନାରୀ, ଶୂଦ୍ର—ବଡ଼ ଭଲ! ଦ୍ୱିଜ, ରାଜା—ପୁନିପୁନି ଭଲ! ବୈଶ୍ୟ—ଭଲ!” ପଛରେ ସେ କହିଲେ, “ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ, ତୁମେ ଭଲ! ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ତୁମେ ଭଲ! ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ତୁମେ ଭଲ! ଧ୍ରୁବ, ମହାବ୍ରତଧାରୀ, ତୁମେ ଭଲ!” ଏହିପରି କହି ବଡ଼ ଉଲ୍ଲାସରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ନୃତ୍ୟ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏପରି ଅବସ୍ଥା ଦେଖି, ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ତାଙ୍କ ରାଣୀ ସହ କହିଲେ, “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆପଣ ଏପରି ଆନନ୍ଦରେ ନୃତ୍ୟ କରିବାର କାରଣ କ’ଣ?” ତାହାର ଉତ୍ତରରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ, “ହେ ମୂର୍ଖ ରାଜା! ତୁମେ ଏବଂ ତୁମ ଅନୁଚରମାନେ ମୂର୍ଖ! ଏହି ପୁରୋହିତମାନେ ମଧ୍ୟ ମୂର୍ଖ, ଯେଉଁମାନେ ମୋ ଭାବ ଜାଣିନାହାନ୍ତି!” ଏହା ଶୁଣି ରାଜା ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ, “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରସ୍ନର ଉତ୍ତର ଜାଣିନାହାଁ। ଦୟାକରି ଆମକୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରି କୁହନ୍ତୁ।” ତେବେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ, “ତୁମ ଏହି ରାଣୀ ପୂର୍ବେ ବୈଦିଶା ନଗରର ଜଣେ ବୈଶ୍ୟଙ୍କ ଦାସୀ ଥିଲେ। ତୁମେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଥିଲେ, ଏବଂ ଏହି ଶୂଦ୍ର, ସେ ବୈଶ୍ୟଙ୍କ ସେବକ ଥିଲେ। ସେ ବୈଶ୍ୟ ଆଶ୍ୱୟୁଜ ମାସର ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ ନିୟମ ରଖି ନିଜେ ବିଷ୍ଣୁ ମନ୍ଦିରକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଫୁଲ, ଧୂପ ଓ ଆଦି ଦ୍ୱାରା ହରିଙ୍କ ଉପାସନା କଲେ। ପୂଜା ସେଷେ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ, ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ରକ୍ଷକ ସେଠାରେ ଦୁଇଟି ଦୀପ ଜାଳି ରହିଗଲା। ସେ ବୈଶ୍ୟ ଚାଲିଗଲାପରେ ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଏହି ଦୀପ ଜାଳି ରାତି ସାରା ରହିଲେ। ଏହି କାରଣରୁ ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ପରେ ପ୍ରିୟବ୍ରତଙ୍କ ଘରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ତୁମ ଏହି ସ୍ତ୍ରୀ ପୂର୍ବେ ବୈଶ୍ୟଙ୍କ ଦାସୀ ଥିଲେ, ଅନ୍ୟର ଦୀପ ମଧ୍ୟ ଯେହେତୁ ହରିଙ୍କ ଘରେ ଜାଳିଥିଲା—ଯିଏ ନିଜ ଧନରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆଗରେ ଦୀପ ଜାଳାଏ, ତାହାର ପୁଣ୍ୟ ଅପରିମାପ୍ୟ। ଏହିପାଇଁ ମୁଁ ‘ଭଲ, ହେ ହରି, ଭଲ!’ କହିଥିଲି। କୃତୟୁଗରେ ବର୍ଷପରି ଭକ୍ତି ସହିତ ହରିଙ୍କ ପୂଜା କଲେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ତ୍ରେତାରେ ଅର୍ଦ୍ଧ ବର୍ଷରେ, ଦ୍ୱାପରରେ ତିନି ମାସରେ ମିଳେ। କିନ୍ତୁ କଳି ଯୁଗରେ କେବଳ ‘ନାରାୟଣାୟ ନମଃ’ କହିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଫଳ ମିଳେ। ଏହିପାଇଁ ମୁଁ କହିଥିଲି, ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଗତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଠି ମାତ୍ର। ଅନ୍ୟର ଦୀପର ମହିମାରୁ ଏପରି ଫଳ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ପାଆନ୍ତି। ରାଜା, ତୁମେ ଯେଉଁ ଫଳ ପାଇଛ, ଏହି ହେଉଛି ସେଉଁ ଫଳ। ଅନେକ ଜଣ ଏହି ଦୀପ ଦାନର ଫଳ ଜାଣିନାହାନ୍ତି। ଏଭଳି ଦ୍ୱିଜ ଓ ରାଜାମାନେ ଯେଉଁମାନେ ବିଭିନ୍ନ ବଳି ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ତି ସହିତ ଉପାସନା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁଣ୍ୟଶ୍ଳୋକ ଭାବେ ସ୍ମରଣୀୟ। ମୁଁ ପୃଥିବୀରେ ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ଏମିତି ଦେଖିନାହିଁ, ଏହିପାଇଁ ମୁଁ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ନିଜକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶଂସା କଲି। ଏହି ନାରୀ ଧନ୍ୟ, ଏବଂ ଏହି ଶୂଦ୍ର ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ସେବା କରି, ହରିଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା କରି, ତାଙ୍କୁ ଅନୁପସ୍ଥିତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଧନ୍ୟ। ଜିଏ ଦ୍ୱିଜଙ୍କ ସେବାରେ ଆନନ୍ଦ ଲଭେ, ତାଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ନାରୀ କିମ୍ବା ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଭକ୍ତି ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ। ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଅସୁର ଭାବ ଧାରଣ କରି ମଧ୍ୟ ପରମ ପୁରୁଷକୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ମାନିଲେ ନାହିଁ, ସେଇପାଇଁ ସେ ସାଧୁ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଧ୍ରୁବ ମନୁମାନ୍ୟ ଗୋତ୍ରରେ ଜନ୍ମ ନେଇ ଶିଶୁବେଳେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଉପାସନା କରି ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ସ୍ଥାନ ପାଇଲେ, ଏହିପାଇଁ ମୁଁ ସେଉଁଠି ସାଧୁ କହିଥିଲି। ଏହି ଭାବେ ମହାତ୍ମା ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଅନ୍ୟେ ଶିକ୍ଷାରେ ଅଳ୍ପ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ପରେ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅଗସ୍ତ୍ୟ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ପୁଷ୍କରକୁ ଯାଇ, ତାହାଠାରୁ ଭଦ୍ରାଶ୍ୱଙ୍କ ଗୃହକୁ ଫେରିଲେ। ରାଜା ପୁନି ସେଇ ଦ୍ୱାଦଶୀ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ତେବେ ମହାମୁନି ଦୁର୍ବାସା କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି କଥା କହିଦେଇଛି।” ତାହାପରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ପୁଷ୍କରକୁ ଯାଉଛି, ପୁନି ତୁମ ଘରକୁ ଫେରିବି।” ଏହିପରି କହି ମୁନି ଦ୍ରୁତ ଚାଲିଗଲେ ଏବଂ ଦୃଶ୍ୟାନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ। ରାଜା ଏହି ଉପଦେଶ ଅନୁସରଣ କରି ପଦ୍ମନାଭଙ୍କ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଉପବାସ ପାଳନ କଲେ ଏବଂ ଏହି ଜନ୍ମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କଲେ। ସେଇ ଉତ୍ତମ ରାଜା ତାଙ୍କ ରାଣୀ ସହିତ ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତ କରି, ପୁତ୍ର, ପୌତ୍ର ଲାଭ କଲେ। ପରେ ଦୁର୍ବାସା କହିଲେ: କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ପୁଷ୍କରକୁ ଯାଇ, ମହାମୁନି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଶୀଘ୍ରେ ଭଦ୍ରାଶ୍ୱଙ୍କ ଘରେ ଫେରିଲେ। ସେଠାରେ ମହାଧର୍ମିକ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଜଳ ଓ ଆସନ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ ଏବଂ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରଣାମ କରି ପଚାରିଲେ, “ହେ ମୁନି, ଆପଣ ଆଶ୍ୱୟୁଜ ମାସର ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତ କଥା କହିଥିଲେ, ମୁଁ ତାହା କରିଛି। ଏବେ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ମହିମା କ’ଣ, ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ।” ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ, “ହେ ରାଜନ୍, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଦ୍ୱାଦଶୀ କିପରି କରିବେ ଏବଂ କ’ଣ ଫଳ ମିଳେ, ଶୁଣ। ପୂର୍ବ ନିଶ୍ଚୟ ଅନୁସାରେ ସ୍ନାନ କରି, ନିର୍ମଳ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଭାବେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ହଜାରମୁଣ୍ଡିଆ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଶିର ଉପରେ ନମସ୍କାର, ପୁରୁଷ ରୂପକୁ ତାଙ୍କ ଭୁଜାରେ, ସର୍ବ ଆକୃତିକୁ ଗଳାରେ, ଜ୍ଞାନାୟୁଧଧାରୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରରେ, ଶ୍ରୀବତ୍ସକୁ ଚେଷ୍ଟରେ ପୂଜା କରିବେ।