ଏକ ସମୟର କଥା, ଏକ ରାଜା ଭଗବାନଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ଯଜ୍ଞ ଓ ବଳିଦାନ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିବାର କ୍ଷମତା ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ। ତାଙ୍କର ଏହି ଇଚ୍ଛା ଶୁଣି, ନର କହିଲେ, “ଭଗବାନ ନାରାୟଣ ସ୍ୱୟଂ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କ ନାୟକ, ସେ ବଦରିକାଶ୍ରମରେ ମୋ ସହିତ ତପସ୍ୟା କରିବେ, ଏହା ଜଗତ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ହେବ।” ନର ଏହିପରି କଥା କହି ଭଗବାନଙ୍କ ଅନେକ ଅବତାର ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ କଲେ—ସେ ପୂର୍ବେ ମାଛ ଅବତାର ନେଇଥିଲେ, ତାପରେ କୂର୍ମ ହେଲେ, ପୁନି ବରାହ ହେଲେ, ଏବଂ ତା’ପରେ ନରସିଂହ ଅବତାର ନେଇଥିଲେ। ତା’ପରେ ବାମନ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତା’ପରେ ଜମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ, ପୁନି ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବେ ଓ ବସୁଦେବ ଭାବେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ଏହିପରି ଅନେକ ଅବତାର ନେଇ, ବୁଦ୍ଧ ଭାବେ ଲୋକଙ୍କୁ ମୋହିତ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଅନ୍ୟାୟୀ, ଚୋର, ଦୁଷ୍ଟ ଶତ୍ରୁମାନେ ନଶ୍ଟ କରି, ପୃଥିବୀକୁ ପୁନର୍ବାସ୍ଥା କରିଥିଲେ—ସେଇ ଭାଗ୍ୟବାନ୍ ହରି। ଏହି ଭାଗ୍ୟବାନ୍ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଅବତାରରେ ଭକ୍ତମାନେ ନିଜ ଆଶା ଅନୁସାରେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି—ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଲାଗି ମାଛ ଭାବେ, ବଂଶ ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ କୂର୍ମ ଭାବେ, ସଂସାର ସମୁଦ୍ର ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ ବରାହ ଭାବେ, ପାପ ଭୟରେ ନରସିଂହ ଭାବେ, ମୋହ ନିବୃତି ଓ ଧନ ପାଇଁ ବାମନ ଭାବେ, ଦୁଷ୍ଟ ଶତ୍ରୁ ନାଶ ପାଇଁ ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବେ, ସନ୍ତାନ ଇଚ୍ଛାରେ ବଳରାମ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ, ରୂପ ଇଚ୍ଛାରେ ବୁଦ୍ଧଙ୍କୁ, ଏବଂ ଶତ୍ରୁ ନାଶ ପାଇଁ କଳ୍କିଙ୍କୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି। ଏହିପରି କଥା କହି, ସେ ମହାପୁରୁଷ ରାଜାଙ୍କୁ ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତ କରିବା ପ୍ରସଙ୍ଗ ଶିଖାଇଲେ। ରାଜା ଏହି ବ୍ରତ କରି, ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ରାଜା ହେଲେ। ତାଙ୍କ ନାମରେ ବଦରିକା ଅଞ୍ଚଳ ‘ବିଶାଳା’ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ଏହି ଜନ୍ମରେ ସେ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରି, ପରେ ବନକୁ ଗଲେ, ବିଭିନ୍ନ ଯଜ୍ଞ କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କଲେ। ପରେ ଦୁର୍ବାସା ଋଷି କହିଲେ: ଆଶ୍ୱୟୁଜ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ନିରନ୍ତର ପଦ୍ମନାଭଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ପଦ୍ମନାଭଙ୍କ ପାଦେ, ପଦ୍ମୟୋନିଙ୍କ କଟିରେ, ସର୍ବଦେବଙ୍କ ଉଦରେ, ପୁଷ୍କରାକ୍ଷଙ୍କ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ, ଅବ୍ୟୟଙ୍କ ହାତରେ ଏବଂ ଏହିପରି ତାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ପୂଜନ କରିବା ନିୟମ ଅନୁସାରେ କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଭାବଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡରେ ପୂଜା କରି, ଗଡ଼ା ଆଗରେ ରଖି, ତାହାରେ ସୁନାର ପଦ୍ମନାଭ ମୂର୍ତ୍ତି ଅନ୍ତର୍ଗତ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଭାବେ ଦେବଙ୍କୁ ଗନ୍ଧ, ପୁଷ୍ପ ଓ ଅନ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ପୂଜା କରି, ସକାଳେ ଏହି ସମସ୍ତ କିଛି ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହା କରିଲେ କିପରି ଫଳ ମିଳେ, ଏହି କଥା ଶୁଣ। କୃତୟୁଗରେ ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ ନାମକ ଏକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରାଜା ଥିଲେ, ଯାଙ୍କ ନାମରେ ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ ଦେଶ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ଏକ ଦିନ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମହାର୍ଷି ତାଙ୍କ ଗୃହକୁ ଆସି, “ମୁଁ ସପ୍ତ ରାତି ଏଠାରେ ରହିବି,” ବୋଲି କହିଲେ। ରାଜା ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ କହିଲେ, “ଦୟାକରି ଏଠାରେ ରୁହନ୍ତୁ।” ତାଙ୍କ ରାନୀ କାନ୍ତିମତୀ ନାମରେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦରୀ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ତେଜ ଦ୍ୱାଦଶ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଥିଲା। ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ପାଞ୍ଚଶଏ ସହଧର୍ମିଣୀ ଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ବ୍ରତନିଷ୍ଠା। ସେଇ ସଭାଗ୍ୟଶାଳି କାନ୍ତିମତୀଙ୍କ ଭୟରେ, ସେମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ଦାସୀର କାମ କରୁଥିଲେ। ରାଜା କେବଳ ରାନୀଙ୍କ ମୁଖମଣ୍ଡଳରେ ଚାହିଁଥିଲେ। ଏହିପରି ରାନୀଙ୍କ ତେଜ ଓ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଦେଖି, ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଖୁସି ହୋଇ କହିଲେ, “ଅତି ଉତ୍ତମ, ଅତି ଉତ୍ତମ, ହେ ଜଗନ୍ନାଥ!” ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ ମଧ୍ୟ, ରାନୀଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରୂପ ଦେଖି, “ଆହ, ଏହି ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତ ଏହି ମୁଠିଭରି!” ବୋଲି କହିଲେ। ତୃତୀୟ ଦିନ, “ମୂଢ଼ମାନେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଜାଣିନାହାନ୍ତି, ଯିଏ ଖୁସି ହୋଇ ଏକ ଦିନରେ ଏହି ଫଳ ଦେଇଛନ୍ତି,” ବୋଲି କହିଲେ। ଚତୁର୍ଥ ଦିନ ହାତ ଉଠାଇ, “ଉତ୍ତମ, ଉତ୍ତମ, ଜଗନ୍ନାଥ! ନାରୀ, ଶୂଦ୍ର, ଦ୍ୱିଜ, ରାଜା, ବୈଶ୍ୟ—ସମସ୍ତେ ଉତ୍ତମ!” ବୋଲି କହିଲେ। ପୁନି, “ଉତ୍ତମ, ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ, ଉତ୍ତମ! ଉତ୍ତମ, ଅଗସ୍ତ୍ୟ! ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ଧ୍ରୁବ—ସମସ୍ତେ ଉତ୍ତମ!” ବୋଲି ନୃତ୍ୟ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏହା ଦେଖି ରାଜା ଓ ରାନୀ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କଣ ଆପଣଙ୍କର ଏତେ ଆନନ୍ଦର କାରଣ?” ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ, “ହେ ରାଜା, ତୁମେ ଓ ତୁମ ଅନୁଚରମାନେ ମୂଢ଼! ମୋ ଭାବନା ଜାଣିନାହାନ୍ତି। ତୁମେ ଚାହିଁଲେ ମୁଁ କହିଦେବି।” ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ, “ତୁମ ଏହି ରାନୀ ପୂର୍ବେ ବୈଦିଶା ନଗରର ଏକ ବୈଶ୍ୟଙ୍କ ଦାସୀ ଥିଲେ। ତୁମେ ତାଙ୍କ ଗାର୍ଡ ଥିଲା, ଏବଂ ଏକ ଶୂଦ୍ର ତାଙ୍କ ଦାସ ଥିଲେ। ଏହି ବୈଶ୍ୟ ଆଶ୍ୱୟୁଜ ମାସର ଦ୍ୱାଦଶୀରେ ନିୟମ ରୁଖି, ବିଷ୍ଣୁ ମନ୍ଦିରକୁ ଯାଇ, ହରିଙ୍କୁ ପୁଷ୍ପ, ଧୂପ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ ପୂଜା କରିଥିଲେ। ପୂଜା ପରେ ସେ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ, ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଗାର୍ଡ ଥିଲା, ଦୁଇଟି ଦୀପ ଜଳାଇ, ସେଠାରେ ରାତି ସାରିଥିଲା। ପରେ, ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲା। ଏହି ନିୟମର ଫଳରେ, ପ୍ରିୟବ୍ରତଙ୍କ ଘରେ ଜନ୍ମ ନେଲା। ଏହି ରାନୀ ପୂର୍ବ ଦାସୀ ଥିଲେ, ଏବଂ ହରିଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ ଅନ୍ୟର ଦୀପ ଜଳାଇଥିଲେ। ଯେଉଁଠି ନିଜ ଧନରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଖରେ ଦୀପ ଜଳାଏ, ସେ ଅପାର ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ। ଏହିପରି ମହତ୍ତ୍ୱ ଦେଖି, ମୁଁ କହିଥିଲି—‘ଉତ୍ତମ, ହରି, ଉତ୍ତମ!’” ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ, “କୃତୟୁଗରେ ଏକ ବର୍ଷ ଭକ୍ତି ସହିତ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ତ୍ରେତାରେ ଅର୍ଧ ବର୍ଷରେ, ଦ୍ୱାପରରେ ତିନି ମାସରେ ମିଳେ। କଳିଯୁଗରେ କେବଳ ‘ନାରାୟଣାୟ ନମଃ’ କହିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଫଳ ମିଳେ। ଏହିପରି ଦୀପ ଦାନର ପ୍ରଭାବ ଅତି ମହାନ। ଏହି ଫଳ ତୁମେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛ, ହେ ରାଜା। ଅନେକେ ଏହି ଦୀପ ଦାନର ଫଳ ଜାଣିନାହାନ୍ତି। ଏହିପରି ଭକ୍ତି ସହିତ ବିଭିନ୍ନ ଯଜ୍ଞ କରିଥିବା ଦ୍ୱିଜ ଓ ରାଜାମାନେ ପୁଣ୍ୟଶୀଳ ଭାବେ ସ୍ମୃତିରେ ରହନ୍ତି।” ଏହିପରି ଭାବେ ଶ୍ରଦ୍ଧା, ଭକ୍ତି ଓ ନିୟମ ଦ୍ୱାରା ହରିଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଓ ଦୀପ ଦାନ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହାତ୍ମ୍ୟମୟ, ଏହା ଜୀବନରେ ଅପୂର୍ବ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।