ଏହି କଥା ଆମେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ଶୁଣିବାକୁ ଯାଉଛୁ। ପ୍ରଥମେ, ପ୍ରଭାତ ସମୟରେ ଦୁଇଟି ସ୍ୱେତବସ୍ତ୍ର ଓ ଗନ୍ଧ ଓ ପୁଷ୍ପରେ ଅଲଙ୍କୃତ ଦାନ କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି, ଏହା ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ୍। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଶୁଣିବା ପାଇଁ ଏକ ପୌରାଣିକ ଘଟଣା କୁହାଯାଉଛି। ପୁରାତନ କାଳରେ, କାଶୀ ନଗରରେ ବିଶାଳ ନାମକ ଏକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରାଜା ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଆତ୍ମୀୟମାନେ ତାଙ୍କର ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ହରଣ କରିଦେଲେ, ଯାହାପରେ ସେ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତକୁ ଯାଇ ଚିରଉପବାସ ଧାରଣ କଲେ। ସେଠାରେ ଏକ ଉପତ୍ୟକାରେ ସେ ସୁନ୍ଦର ବଦରୀକାଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ଓ ଧନ ହରାଇ, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ବଦରୀରେ ରହି ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ। ଏକଦିନ, ପ୍ରାଚୀନ ଓ ପୂଜ୍ୟ ଋଷି ନର ଓ ନାରାୟଣ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଦରିତ, ସେଠାକୁ ଆସିଲେ। ସେମାନେ ଦେଖିଲେ ଯେ, ରାଜା ବିଶାଳ ଉପସ୍ଥିତ ଓ ପରମ ବ୍ରହ୍ମର ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ଅଛନ୍ତି, ଯାହାକୁ ବିଷ୍ଣୁ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଦୁଇଁ ଋଷି ଖୁସି ହେଇ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ରାଜା, ଆମେ ତୁମକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବାକୁ ଆସିଛୁ। ତୁମେ ଯେ କୌଣସି ଵର ଇଚ୍ଛା କର, ସେ କୁହ।" ରାଜା କହିଲେ, "ମୁଁ ଜାଣେନି ଆପଣେ କିଏ, କିମ୍ବା କାହାଠାରୁ ମୁଁ ଵର ନେବି। ମୁଁ ଯାହାର ଉପାସନା କରେ, ସେଠିରେ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଏକ ଉପଯୁକ୍ତ ଵର ଚାହେଁ।" ଋଷିମାନେ ପଛରୁ ପଚାରିଲେ, "ତୁମେ କେଉଁ ଦେବଙ୍କୁ ଉପାସନା କରୁଛ?" ରାଜା କହିଲେ, "ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଉପାସନା କରେ।" ଏହି ଉତ୍ତର ପରେ ଦୁଇଁ ଋଷି କହିଲେ, "ଏହି ଦେବଙ୍କର କୃପାରେ ଆମେ ଵର ଦେବାର ଶକ୍ତି ପାଇଛୁ। ତୁମେ ମନରେ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କର, ସେ କୁହ।" ତାହାପରେ ରାଜା କହିଲେ, "ମୋତେ ଏପରି କ୍ଷମତା ଦିଅ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ମୁଁ ବିଭିନ୍ନ ଯଜ୍ଞ ଓ ହୋମ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିପାରିବି।" ଏହିପରେ ନର କହିଲେ, "ନାରାୟଣ ନିଜେ, ଯିଏ ଜଗତର ନାୟକ, ସେ ବଦରୀରେ ମୋ ସହିତ ତପସ୍ୟା କରିବେ, ଏହି ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ।" ଏହି ନାରାୟଣ ଏପରି ଦେବତା, ଯିଏ ପୂର୍ବେ ମାଛ ଭାବେ ଆସିଥିଲେ, ପରେ କୂର୍ମ ଭାବେ ଅବତାର ନେଲେ, ତାପରେ ବରାହ ଓ ତା'ପରେ ନୃସିଂହ ଭାବେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ପରେ ଭାଗବତ ଭାବେ ବାମନ ଅବତାର ନେଲେ, ଏବଂ ଜମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପୁତ୍ର ପରଶୁରାମ ଭାବେ ଆସିଲେ। ପୁନର୍ବାର ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାମ ଭାବେ ଏବଂ ତା'ପରେ ବସୁଦେବ ଭାବେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ପରେ ବୁଦ୍ଧ ଭାବେ ଜନମ ନେଇ ଲୋକମାନେ ମୂଢ଼ତାରେ ଇତିହାସ ଘଟିଲେ, ଏବଂ ପରେ ଦୁଷ୍ଟ, ଚୋର ଓ ଦେଶୀୟ ଶତ୍ରୁମାନେ ନାଶ କରି ଭୂମିକୁ ସ୍ୱାଭାବିକ ଶୃଙ୍ଖଳାକୁ ଫେରାଇଲେ। ସେହି ଭଗବାନ୍ ହରି। ଯିଏ ସବୁ ଜ୍ଞାନ ଚାହାଁନ୍ତି, ସେମାନେ ମାଛ ଭାବେ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି; ନିଜ ବଂଶ ଉନ୍ନତି ପାଇଁ କୂର୍ମ ଅବତାରକୁ ପୂଜନ୍ତି। ସଂସାର ସମୁଦ୍ରକୁ ପାର୍ହିବା ପାଇଁ ବରାହ ଅବତାରକୁ, ପାପ ଭୟରୁ ନୃସିଂହକୁ ପୂଜନ୍ତି। ମୋହ ନିବାରଣ ଓ ଧନ ପାଇଁ ବାମନଙ୍କୁ, କ୍ରୂର ଶତ୍ରୁ ନାଶ ପାଇଁ ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମଙ୍କୁ, ସନ୍ତାନ ଇଚ୍ଛାରେ ବଳରାମ-କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ, ରୂପ ଇଚ୍ଛାରେ ବୁଦ୍ଧଙ୍କୁ, ଏବଂ ଶତ୍ରୁ ନାଶ ପାଇଁ କଲ୍କିଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି। ଏପରି କହି, ସେ ମହାପୁରୁଷ ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତ କଲେ ଓ ସର୍ବଜନର ରାଜା ହେଲେ। ତାଙ୍କ ନାମରେ ବଦରୀକାଶ୍ରମ 'ବିଶାଳ' ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ଏହି ଜନ୍ମରେ ସେ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରି, ପରେ ଅନେକ ଯଜ୍ଞ କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ଏହା ପରେ ଦୁର୍ବାସା ମୁନି କହିଲେ: "ଏବେ ଆଶ୍ୱୟୁଜ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ଦ୍ୱାଦଶୀରେ ନିଶ୍ଚୟ କରି ଚିରନ୍ତନ ପଦ୍ମନାଭଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍। ପଦ୍ମନାଭଙ୍କୁ ପାଦେ, ପଦ୍ମୟୋନିଙ୍କୁ କଟିରେ, ସର୍ବଦେବଙ୍କୁ ଉଦରରେ, ପୁଷ୍କରାକ୍ଷଙ୍କୁ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ, ଅଵ୍ୟୟଙ୍କୁ ହସ୍ତରେ ପୂଜନ୍ତୁ, ଏବଂ ଶସ୍ତ୍ରମାନେ ପୂର୍ବବତ୍ ପୂଜନ୍ତୁ। ପ୍ରଭାବଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡରେ ପୂଜନ୍ତୁ, ପୂର୍ବବତ୍ କଳଶ ରଖନ୍ତୁ, ଏବଂ ଏହି କଳଶରେ ସୁଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସ୍୵ର୍ଣ୍ଣମୟ ପଦ୍ମନାଭଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତୁ। ଏହି ଦେବଙ୍କୁ ଗନ୍ଧ, ପୁଷ୍ପ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପୂଜନ୍ତୁ, ପ୍ରଭାତେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରନ୍ତୁ। ଏହା କରିବାର ଫଳ ଶୁଣ।" ସତ୍ୟଯୁଗରେ ଭଦ୍ରଶ୍ୱ ନାମକ ଏକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରାଜା ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମରେ ଭଦ୍ରଶ୍ୱ ଦେଶ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା। ଏକଦିନ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଋଷି ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଆସି କହିଲେ, "ମୁଁ ସାତ ରାତି ଏଠାରେ ରହିବି।" ରାଜା ନମ୍ରତାରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ କହିଲେ, "ଦୟାକରି ଏଠାରେ ରୁହନ୍ତୁ।" ତାଙ୍କ ରାଣୀ କାନ୍ତିମତୀ ନାମକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦରୀ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ତେଜ ଦ୍ୱାଦଶ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଥିଲା, ତାଙ୍କର ପଞ୍ଚଶତ ସହଧର୍ମିଣୀ ଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ନିୟମିତ ବ୍ରତ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ। ସେଉଁଠି ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଦିନେ ଦିନେ ଦାସୀ ଭାବେ କାମ କରୁଥିଲେ, କାନ୍ତିମତୀଙ୍କ ଭାଗ୍ୟରେ ଭୟ ଓ ଅବାକ୍ ହୋଇ। ରାଜା ସେମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟରୁ କେବଳ କାନ୍ତିମତୀଙ୍କୁ ଦେଖି ଆନନ୍ଦିତ ହେଉଥିଲେ। ଏପରି ରାଣୀକୁ ଦେଖି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଖୁସି ହୋଇ କହିଲେ, "ଅତି ଉତ୍ତମ! ଅତି ଉତ୍ତମ! ହେ ଜଗନ୍ନାଥ!" ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ ମଧ୍ୟ ରାଣୀଙ୍କ ତେଜ ଦେଖି କହିଲେ, "ଏହି ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତ୍ ଏହି ମୁଠି ଭରି!" ତୃତୀୟ ଦିନ କହିଲେ, "ମୂଢ଼ ଲୋକେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିନାହାନ୍ତି, ଯେଉଁ ଦେବ ଖୁସି ହୋଇ ଏହି ଫଳ ଦେଇଛନ୍ତି।" ଚତୁର୍ଥ ଦିନ ହାତ ଉଠାଇ କହିଲେ, "ଉତ୍ତମ! ଉତ୍ତମ! ଜଗନ୍ନାଥ! ମହିଳା, ଶୂଦ୍ର, ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ—ସମସ୍ତେ ଉତ୍ତମ! ଭଦ୍ରଶ୍ୱ, ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ଧ୍ରୁବ—ସମସ୍ତେ ଉତ୍ତମ!" ଏପରି କହି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ନୃତ୍ୟ କଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ରାଜା ଓ ରାଣୀ ପଚାରିଲେ, "ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆପଣ ଏପରି ଆନନ୍ଦ କାହିଁକି? କୃପାକରି କାରଣ କୁହନ୍ତୁ।" ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ, "ହେ ରାଜା, ତୁମେ ମୂଢ଼! ତୁମର ଅନୁଯାୟୀ ମୂଢ଼! ପୁରୋହିତମାନେ ମୂଢ଼, ଯିଏ ମୋର ଚିନ୍ତା ବୁଝିନାହାନ୍ତି।" ଏହିପରେ ରାଜା ନମ୍ରତାରେ କହିଲେ, "ମୁଁ ଏହି ନିମିତ୍ତ ଜାଣେନି, ଦୟାକରି ଆମକୁ କୁହନ୍ତୁ।" ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଉତ୍ତରେ କହିଲେ, "ତୁମ ଏହି ରାଣୀ ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ବୈଶ୍ୟ ଗୃହର ଏକ ଦାସୀ ଥିଲେ।