ଵରାହପୁରାଣମ୍

ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ନିକଟରେ ଉପଦେଶ ପାଇଲାପରେ, ରାଜା ନିଜେ ଡ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ପଦ୍ଧତି ଅନୁସାରେ ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। ବ୍ରତ ସମାପ୍ତିରେ, ପୁଣ୍ୟଶ୍ଳୀ ନୃସିଂହ ତାଙ୍କୁ ଖୁସି ହେଇ, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚକ୍ର ଦାନ କରିଥିଲେ। ଏହି ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ରାଜା ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ଉପରେ ପୁନଃ ଅଧିକାର ହାସଲ କରିଲେ; ରାଜ୍ୟରେ ଥିବାବେଳେ, ସେ ଏକ ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରି, ଶେଷରେ ବିଷ୍ଣୁଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ଏହି ଶୁଭ, ପାପ ନାଶକ ଡ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତ ବିଷୟରେ ଆପଣଙ୍କୁ କହାଯାଇଛି, ବ୍ରହ୍ମରୁଷି; ଏହି କଥା ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ବକ ଶୁଣି, ଚାହିଁଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ। ତାପରେ ଦୁର୍ବାସା ମୁନି କହିଲେ: "ଏହି ପଦ୍ଧତି ଅନୁସାରେ, ଚୈତ୍ର ମାସରେ ଜଣେ ବ୍ରତୀ ଡ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତ ନିଷ୍ଠା କରି, ଉପବାସ କରି, ଜନାର୍ଦନ ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଚରଣକୁ ବାମନ ରୂପେ, କଟିକୁ ବିଷ୍ଣୁ ରୂପେ, ପେଟ, ବକ୍ଷ ଓ ସମସ୍ତ ଶରୀରକୁ ବାସୁଦେବ ରୂପେ ପୂଜିବା ଉଚିତ। କଣ୍ଠକୁ ବିଶ୍ୱକୃତ, ମୁଣ୍ଡକୁ ଆକାଶ ରୂପୀ, ଦୁଇ ହାତକୁ ବିଶ୍ୱଜିତ ଭାବରେ, ଶଂଖ ଓ ଚକ୍ରକୁ ତାଙ୍କର ନାମରେ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ନିତ୍ୟ ବିଶ୍ୱଦେବଙ୍କୁ ପୂଜିବା ପରେ, ପୂର୍ବ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଦୁଇଟି ପାଣି ପାତ୍ର ରଖିବା ଉଚିତ। ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ, ଏହି ସମ୍ବଲ ଅନୁଯାୟୀ, ସ୍ବଳ୍ପ ଏକ ସୁନା ଡ୍ୱାମନ ମୂର୍ତ୍ତି ପୂର୍ବ ଉଲ୍ଲେଖିତ ପାତ୍ରରେ ରଖିବା ଉଚିତ, ଶୁଭ୍ର ଉପବୀତ ଦ୍ୱାରା ଭୂଷିତ। ଏକ ପାଣି ପାତ୍ର, ଛତା, ପଦୁକା, ମାଳା, ଏବଂ ଖାସ୍ କରି ଦଣ୍ଡ ରଖିବା ଉଚିତ। ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରଦାନ ଦ୍ୱାରା, ପ୍ରଭାତରେ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଦେଇ କହିବା ଉଚିତ: 'ବିଷ୍ଣୁ, ବାମନ ରୂପରେ, ଖୁସି ହେଉନ୍ତୁ।' ମାସ ଓ ପ୍ରକଟ ରିତି ନାମ ସହିତ ଏହି ନିୟମ ସମସ୍ତ ଠାରେ ପ୍ରଚଳିତ, 'ସେ ଖୁସି ହେଉନ୍ତୁ' ବୋଲି କହାଯାଇଛି। ଏହି ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନର ଫଳ ବିଷୟରେ ପୁରାତନ କାଳରେ ଏକ ରାଜା ହର୍ୟଶ୍ୱ ଥିଲେ, ଯିଏ ପୃଥିବୀର ନାଥ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସନ୍ତାନ ହୀନ ଥିବାରୁ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ। ରାତି ଜାଗରଣ କରୁଥିବା ବେଳେ, ହରି ଦ୍ୱିଜ ରୂପେ ପ୍ରଥମେ ଆସିଲେ। ସେ ରାଜାକୁ ପଚାରିଲେ: "ତୁମେ କଣ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏହି ତପସ୍ୟା କରୁଛ?" ରାଜା କହିଲେ: "ମୁଁ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ କରୁଛି।" ହରି କହିଲେ: "ଏହି ପଦ୍ଧତି ଅନୁସାରେ କର।" ଏପରେ, ପ୍ରଭୁ ମୂର୍ତ୍ତି ହରାଇଗଲେ। ରାଜା ଶୀଘ୍ର ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ରିତିକ୍ରମରେ ବ୍ରତ କରି, ଦରିଦ୍ର ଓ ଜ୍ଞାନୀ ଜ୍ୟୋତିର୍ଗର୍ଗକୁ ଦେଲେ। ଅନ୍ୟର ସନ୍ତାନ ଯେପରି ସନ୍ତାନତ୍ୱ ପାଇଥିଲେ, ଏହି ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏକ ଉତ୍ତମ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ। ଏହି ପଦ୍ଧତି ଅନୁସାରେ ବ୍ରତ କରିବା ପରେ, ତାଙ୍କୁ କୁବଳଶ୍ୱ ନାମକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ପୁତ୍ର ହେଲା। ସନ୍ତାନ ହୀନ ମଣିଷ ସନ୍ତାନ, ଦରିଦ୍ର ଧନ, ରାଜ୍ୟ ହାରାଉଥିବା ରାଜା ରାଜ୍ୟ, ମୃତ ଲୋକ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକ ପାଇଥାନ୍ତି। ଏହି ବ୍ରତ ଫଳରେ, ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ମୃତ୍ୟୁଲୋକରେ ଆସି, ଯୟାତି ପରି ଜ୍ଞାନୀ ରାଜା ହେଲେ। ଏହିପରେ, ଦୁର୍ବାସା କହିଲେ: "ବୈଶାଖ ମାସରେ, ଏହି ପଦ୍ଧତି ଅନୁସାରେ ବ୍ରତୀ ବ୍ରତ କରି, ସ୍ନାନ ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ମନ୍ଦିରକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ଏଠାରେ, ହରିଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜି, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ: 'ଜମଦଗ୍ନିଙ୍କୁ ଚରଣ, ସମସ୍ତ ଧାରକଙ୍କୁ ପେଟ, ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ କଟି ଓ ବକ୍ଷ, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଧାରୀଙ୍କୁ।' 'କ୍ଷତ୍ରିୟ ନାଶକଙ୍କୁ ହାତ, ମଣି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ କଣ୍ଠକୁ, ନିଜ ନାମରେ ଶଂଖ ଚକ୍ର, ବିଶ୍ୱଧାରକଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ।' ଏଭଳି ପୂଜା କରି, ପୂର୍ବ ଭଳି ଏକ ପାତ୍ର ରଖିବା ଉଚିତ, ଦୁଇଟି ବସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଢକି ଓ ଗୁଣ୍ଡି ହେବା ଉଚିତ। ବାଁଶ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ପାତ୍ରରେ ଜମଦଗ୍ନି ନାମରେ ହରିଙ୍କୁ ବିସ୍ଥାପିତ କରିବା ଉଚିତ, ଯିଏ ଦୁଃଖ ନାଶକ। ଦେବତାଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣ ହାତରେ ପରଶୁ ଦେଇ, ସମସ୍ତ ଗନ୍ଧ ଓ ଶୁଭ ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିବା ଉଚିତ। ତାପରେ, ପ୍ରଭୁ ଠାରେ ଜାଗରଣ କରି, ପ୍ରଭାତରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଶୁଭ ହେବାବେଳେ ଏହି ପାତ୍ର ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଦେଇବା ଉଚିତ। ଏହି ବ୍ରତ ଫଳ ବିଷୟରେ ମୋ ଠାରୁ ଶୁଣ। ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ରାଜା ଭୀରସେନ ଥିଲେ, ଯିଏ ସନ୍ତାନ ହୀନ ଥିଲେ; ସେ ଏକ ଦିନ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା ବେଳେ, ମହାମୁନି ଯଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଗୀ ଭାବେ ଆସି, ତାଙ୍କୁ ଦୂରରୁ ଦେଖିଲେ। ରାଜା ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ହାତ ଜୋଡି ଉଠି ମୁନିଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦେଲେ। ମୁନି ପଚାରିଲେ: "ତୁମେ କେଉଁ କାରଣରେ ଏହି ତପସ୍ୟା କରୁଛ? ରାଜା, କହ, ଧର୍ମ ଜ୍ଞ, କଣ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ?" ରାଜା କହିଲେ: "ମୁଁ ସନ୍ତାନ ହୀନ, ସନ୍ତାନ ସଂପ୍ରଦାୟ ନାହିଁ; ଏହି ଦୁଃଖରେ ତପସ୍ୟା କରୁଛି, ଦେହ ପୀଡିତ ହେଉଛି।" ଯଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ କହିଲେ: "ଏତେ ଦୁଃଖରେ ତପସ୍ୟା କରିବା ଚାଲିଲା; ଅଳ୍ପ ପ୍ରୟାସରେ ତୁମେ ସନ୍ତାନ ପାଇବା; ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।" ରାଜା ପଚାରିଲେ: "ଅଳ୍ପ ପ୍ରୟାସରେ କିପରି ସନ୍ତାନ ପାଇବି? ଦୟାକରି କହ, ମୁଁ ତୁମେ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ।" ଦୁର୍ବାସା କହିଲେ: "ସେଇ ରାଜାଙ୍କୁ ମହାମୁନି ଏହି ବୈଶାଖ ଶୁକ୍ଳ ଡ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତ ବିଷୟରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଦେଲେ।" ରାଜା, ସନ୍ତାନ ଚାହିଁ, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ବ୍ରତ କରି, ନଳ ନାମକ ଧର୍ମଶୀଳ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ପାଇଲେ; ଯିଏ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଲୋକମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି। ଏହି ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନର ଫଳ ହେଉଛି, ଉତ୍ତମ ପୁତ୍ର ହେଉଛି, ଧନ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୂପ ଥାଏ। ଏହାର ପରଲୋକ ଫଳ ମୋଠାରୁ ଶୁଣ: ଏକ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ରହ୍ମଲୋକରେ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ସହିତ ବାସ କରି, ଦ୍ୱାପରୀ ସୃଷ୍ଟିରେ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଏକ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ରାଜା ହେଇ, ତିରିଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଜୀବନ ଲାଭ କରିଥାନ୍ତି।