ସଂବର୍ତ୍ତ ଏକଥା କହିଲେ: “ମୋର ପିତା ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୂର ଥିଲେ, ଏବଂ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ଏହି କ୍ରୂରତା ଅଧିକ ପାଇଛି; ତୁମେ, ମୋର ପୁଅମାନେ, ଏହିପରି ଅପରାଧୀ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଜନ୍ମିଛ। ଏବେ, ମୃଗଚର୍ମ ଧରି ଏବଂ ନିୟମରେ ଅନୁଶୀଳନ କରି, ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅରଣ୍ୟରେ ବାସ କର; ତାପରେ ତୁମେ ପବିତ୍ର ହେବ। ଏପରି କହି, ସଂବର୍ତ୍ତଙ୍କ ପୁଅମାନେ ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧି ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଇଲେ, ଭୟ ଭିତି ନଥିଲା, ସେମାନେ ଶାଶ୍ୱତ ବ୍ରହ୍ମ ପାଠ କରୁଥିଲେ। ଏପରି ଏକ ବର୍ଷ କଟିଗଲାପରେ, ରାଜା ବୀରଧନ୍ବନ ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ଆସିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେମାନେ ମୃଗର ଆକୃତିରେ ବାସ କରୁଥିଲେ। ଏଠାରେ, ଏକ ଗଛର ତଳେ, ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା ସେମାନେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ, ପାଠ କରୁଥିଲେ; ରାଜା ସେମାନଙ୍କୁ ମୃଗ ଭାବି, ଏକାଠି ତୀର ଛାଡ଼ି, ସେହି ବ୍ରହ୍ମବାଦୀ ମାନେକୁ ହତ୍ୟା କରିଦେଲେ। ଏଥିରେ, ଏହି ନିୟମରେ ଅଟୁଟ ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମୃତ ଦେହରେ ଶୟାନ ଦେଖି, ରାଜା ଭୟରେ କମ୍ପିତ ହେଇ, ଦେବରାତଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ ଏବଂ କହିଲେ, “ମହାମୁନି, ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ଏହି ପାପ କରିଛି।” ସମସ୍ତ ଘଟଣା ବିବରଣୀ ଦେଇ, ରାଜା ଦୁଃଖରେ ହୃଦୟ ବିନ୍ଦୁ ହୋଇ, ବଡ଼ ଶୋକରେ କାନ୍ଦିଲେ। ତାପରେ ଦେବରାତ ଏହି ରୁଦନ କରୁଥିବା ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଭୟ କରିବେନାହିଁ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କର ପାପ ଦୂର କରିଦେବି।” ଯେପରି ବୃହତ୍ ପୃଥିବୀ ସୁତଳ ନାମକ ନିମ୍ନଭୂମିକୁ ଯାଇଥିଲା ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ ଏକ ବରାହ ଆକୃତିରେ ତାହାକୁ ଉଠାଇଲେ, ସେପରି ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପରେ ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇଥିବା ଆପଣଙ୍କୁ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଦେବ ଉଦ୍ଧାର କରିବେ। ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ଖୁସି ହୋଇ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “କିପରି ଏହି ଦେବ ମୋତେ ଦୟା କରିବେ? କେଉଁ ଉପାୟରେ ତାଙ୍କ ଦୟା ପ୍ରାପ୍ତିରେ ସମସ୍ତ ଅଶୁଭ ଦୂର ହୁଏ?” ତାପରେ ଦୁର୍ବାସା କହିଲେ, ଦେବରାତ ଏହି ଉପବାସ ନିୟମ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କଲେ; ରାଜା ତାହା ପାଳନ କରି, ଅନେକ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କଲେ। ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ଏକ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରଥରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଲୋକକୁ ଉତ୍କ୍ରମ କଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱୀକାର କରି, ବାହାରେ ଆସି ଅଭିନନ୍ଦନ କଲେ; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦୂତମାନେ ଦେଖି କହିଲେ: “ତପସ୍ୟା ନଥିବା ଲୋକ ଦେବାଦିଦେବଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।” ଏପରି, ସମସ୍ତ ଲୋକପାଳମାନେ ରାଜାଙ୍କ ତେଜରେ ଆକର୍ଷିତ ହୋଇ ଆସିଲେ, କିନ୍ତୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦୂତମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ଅସ୍ୱୀକାର କଲେ, କାରଣ ସେମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ନଥିଲା। ଏପରି ରାଜା ସତ୍ୟଲୋକର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଲେ। ଏହି ଅମୃତ ଲୋକରେ, ଯେଉଁଠାରେ ମୃତ୍ୟୁ, ଦାହ, ନାଶ ନାହିଁ, ଏହି ମହାରାଜା ଏଯାଁ ଦେବମାନେ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ ହୋଇ ରହିଛନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ଯଜ୍ଞପତି ପ୍ରସନ୍ନ ହେବେ, ତାହାର କୌତୁକ କଣ? ଏହି ଜୀବନରେ ଶ୍ରୀ, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଧନ—ସମସ୍ତ ଉପବାସ ନିୟମରେ ଉପାସନା କରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅମୃତତ୍ୱ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଏକ ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ସେ ନିଜ ନିବାସ ଦେଇଥାନ୍ତି—ନାରାୟଣ, ଚତୁର୍ମୁଖୀ, ପରମ ମୂଲ୍ୟବାନ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଯେପରି କେଶବ ମାଛ ଆକୃତିରେ ବେଦକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ; ଯେପରି ମନ୍ଦର ପର୍ବତକୁ ଶ୍ରୀହରି ସମୁଦ୍ର ମଥନରେ ଧରିଥିଲେ; ସେପରି ଦ୍ୱିତୀୟ ବୈଷ୍ଣବ ଆକୃତି କୁର୍ମ ନାମରେ ଦେଖ। ଯେପରି ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ ବରାହ ଆକୃତିରେ ପୃଥିବୀକୁ ତଳଭୂମିରୁ ଉଠାଇଥିଲେ; ସେପରି ତୃତୀୟ ବୈଷ୍ଣବ ଆକୃତି ଦେଖ। ଦୁର୍ବାସା କହିଲେ: ଏହିପରି, ଫାଲ୍ଗୁନ ମାସରେ, ଶୁକ୍ଳ ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ, ଉପବାସ କରି ନିୟମିତ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍। ନରସିଂହଙ୍କୁ ପାଦ, ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଜଘ, ବିଶ୍ୱଭୁଜଙ୍କୁ କଟି, ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ବାହୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍। ଶିତିକଣ୍ଠଙ୍କୁ ଗଳ, ପିଙ୍ଗକେଶଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ, ଦୂର୍ଜନ ନାଶକଙ୍କୁ ଚକ୍ର, ଜଳାକୃତିଙ୍କୁ ଶଂଖ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍; ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଚନ୍ଦନ, ଫୁଲ, ଫଳ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍। ପୂଜା ସମ୍ମୁଖରେ ଏକ ଘଟ ରଖିବା, ଦୁଇଟି ଶ୍ୱେତ ବସ୍ତ୍ର ଲଗାଇବା; ତାପରେ ତାମ୍ବା ଭାଣ୍ଡରେ ସୁନାର ନରସିଂହ ମୂର୍ତ୍ତି ରଖିବା, ସମ୍ଭବ ହେଲେ ସୁନା, ନାହିଁ ହେଲେ କାଠି କିମ୍ବା ବାଂଶର। ମଣିର ଘଟରେ ରଖି ପୂଜା କରି, ବେଦଜ୍ଞ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ୍। ଏହିପରି କରି, ପ୍ରାଚୀନ ରାଜା ପ୍ରାପ୍ତ ଫଳ ଆମି କହିବି, ବତ୍ସ ନାମରେ। କିମ୍ପୁରୁଷ ଦେଶରେ ଏକ ଧର୍ମଶୀଳ ରାଜା ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଭାରତ; ତାଙ୍କ ପୁଅ ଭଲି ନାମରେ ବତ୍ସ। ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନେ ହରିଦେଲେ, ତାଙ୍କର ଧନ ଏବଂ ହାତୀ ବାହାରିଗଲା, ସେଁ ଜନା ଏବଂ ତାଙ୍କ ଜନା ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଇ, ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ରହିଲେ। ସମୟ କଟିଗଲାପରେ, ବସିଷ୍ଠ ଏହି ରାଜାକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ଏହି ମହା ଆଶ୍ରମରେ ତୁମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କଣ?” ରାଜା କହିଲେ: “ପ୍ରଭୁ, ମୋର ଧନ ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ହରାଗଲା, ଶତ୍ରୁମାନେ ମୋତେ ଦୁଃଖ ଦେଲେ; ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣେ ଆସିଛି। ମୋତେ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ଦୟା କରନ୍ତୁ।” ଏପରି କହି, ବସିଷ୍ଠ ତାଙ୍କୁ ଦ୍ୱାଦଶୀ ନିୟମ ଦେଲେ; ରାଜା ଏହିପରି ପୂଜା କରି, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଲେ। ଉପବାସ ଶେଷରେ, ଶ୍ରୀନରସିଂହ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଏକ ଶତ୍ରୁନାଶକ ଚକ୍ର ଦେଲେ। ସେହି ଅସ୍ତ୍ରରେ, ଉତ୍ତମ ରାଜା ନିଜ ରାଜ୍ୟ ପୁନଃପ୍ରାପ୍ତ କଲେ; ରାଜ୍ୟରେ ରହି, ଏକ ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ, ଶେଷରେ ବିଷ୍ଣୁଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ଏହି ଶୁଭ, ପାପ ନାଶକ ଦ୍ୱାଦଶୀ ନିୟମ କଥା ଆପଣଙ୍କୁ କହିଦେଲି; ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଶୁଣି, ଇଛା ଅନୁସାରେ କରନ୍ତୁ। ଦୁର୍ବାସା କହିଲେ: ଏହିପରି, ଚୈତ୍ର ମାସରେ, ଦ୍ୱାଦଶୀ ଉପବାସ ନିୟମ ନିଷ୍ପତ୍ତି କରି, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍। ପାଦକୁ ବାମନ, କଟିକୁ ବିଷ୍ଣୁ, ଉଦର, ବକ୍ଷ, ଶରୀରକୁ ବାସୁଦେବ ଭାବେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍। ଗଳକୁ ବିଶ୍ୱକୃତ, ମୁଣ୍ଡକୁ ଆକାଶର ଆକୃତି, ବାହୁକୁ ବିଶ୍ୱଜିତ ଭାବେ ପୂଜା କରିବା; ଶଂଖ ଏବଂ ଚକ୍ରକୁ ତାଙ୍କ ନାମରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହିପରି ଶାଶ୍ୱତ ଦେବାଦିଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ସମ୍ମୁଖରେ ଦୁଇଟି ଜଳ ଘଟ ରଖିବା—ଏକ ପୂର୍ବ, ଏକ ଉତ୍ତର।