ଏଠାରେ ବଡ଼ ଯୋଗୀ, ପ୍ରଭୁ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର। ଏହି ସମୟରେ ତାଙ୍କ ଚରଣରେ “କେଶବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର”, କଟିଅଞ୍ଚଳରେ “ଦାମୋଦରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର”, ଉଭୟ ଉରୁରେ “ନୃସିଂହଙ୍କୁ ନମସ୍କାର”, ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ “ଶ୍ରୀବତ୍ସଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର”, କଣ୍ଠରେ “କୌସ୍ତୁଭଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର”, ଉରସ୍ଥଳରେ “ଶ୍ରୀଙ୍କ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର” ବୋଲି କହିବା ନିୟମ। ତାଙ୍କ ଭୁଜାରେ “ତିନି ଲୋକଙ୍କ ବିଜେତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର”, ମୁଣ୍ଡରେ “ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର”, ଚକ୍ରରେ “ଚକ୍ରଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର”, ପଦ୍ମରେ “ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର” ବୋଲି କହିବା ଉଚିତ। ଗଦାରେ “ଗଭୀରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର”, ପଦ୍ମରେ “ଶାନ୍ତିର ମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର”—ଏଭଳି ଭାବେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର। ଏହା ପରେ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଚତୁର୍ବିଦ ପଣ୍ୟରେ ପୁର୍ଣ୍ଣ ଜଳ ଭରି, ମାଳା ଏବଂ ଧଳା ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ, ଚାରିଟି କଳଶ ରଖିବା ଉଚିତ। ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଆମ୍ବ ପତ୍ରରେ ଘେରି, ଧଳା ବସ୍ତ୍ରରେ ଢାକି, ତଳେ ତିଳ ଓ ସୁନା ଭରା ତମ୍ବା ପାତ୍ରରେ ରଖିବାକୁ କହାଯାଇଛି। ଏହି ଚାରି କଳଶ ଚାରି ସାଗରଙ୍କ ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ବିସ୍ଥାପିତ କରି, ମଧ୍ୟରେ ବସ୍ତ୍ର ଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଡ଼ି ଏକ ଶୁଭାସନ ରଖିବା ଦରକାର। ଏହି ଆସନ ଉପରେ ସୁନା, ରୂପା, କଂସ୍ୟ କିମ୍ବା କାଠର ପାତ୍ର ରଖିବା ଯଥାସମ୍ଭବ; କିଛି ନଥିଲେ, ପଳାଶ କାଠର ପାତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରିବା ଚାଲିଛି। ଏହି ପାତ୍ରକୁ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ତାହାର ମଧ୍ୟରେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କ ମତ୍ସ୍ୟ ରୂପୀ ଚିତ୍ର ସୁନାରେ ତିଆରି, ବେଦ-ବେଦାଙ୍ଗ ଏବଂ ଶୃତି-ସ୍ମୃତି ସହିତ ଅଲଙ୍କୃତ କରି ରଖିବା ଦରକାର। ଏଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷାଳ, ଫଳ, ଫୁଲ ଦେଇ, ଗନ୍ଧ, ଧୂପ, ବସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହିତ ଯଥାବିଧି ପୂଜା କରିବା ଦରକାର। ଏଠାରେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ନିୟମ: “ହେ ପ୍ରଭୁ! ଆପଣ ମତ୍ସ୍ୟ ରୂପେ ଅଧୋଲୋକରୁ ବେଦକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ, ସେହିପରି ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତୁ, ହେ କେଶବ!” ଏମିତି ପଢ଼ି, ସେଠି ଜାଗରଣ କରିବା ଦରକାର। ପ୍ରଭାତେ, ଯଥାସମ୍ଭବ, ଏହି ଚାରି କଳଶ ଚାରିଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ପ୍ରଥମେ, ପୂର୍ବ ଦିଗର କଳଶ ବାହ୍ୱୃଚ (ଋଗ୍ବେଦ) ଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ, ଦକ୍ଷିଣ କଳଶ ଛାନ୍ଦୋଗ୍ୟ (ସାମବେଦ) ଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ, ପଶ୍ଚିମ କଳଶ ଯଜୁର୍ବେଦ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ, ଉତ୍ତର କଳଶ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଦେବା ନିୟମ। ପୂର୍ବରେ ଋଗ୍ବେଦ, ଦକ୍ଷିଣରେ ସାମବେଦ, ପଶ୍ଚିମରେ ଯଜୁର୍ବେଦ, ଉତ୍ତରରେ ଅଥର୍ବବେଦ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉ। ଏହି କ୍ରମରେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରି, ସୁନାର ମତ୍ସ୍ୟ ରୂପ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦିଅ। ଯଥାବିଧି ଗନ୍ଧ, ଧୂପ, ବସ୍ତ୍ର ଦେଇ ପୂଜା କଲେ, ଏହି ଗୁପ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଓ ବିଧି ଦାନ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି କୋଟିଗୁଣା ଫଳ ପାଇଥାଏ। କିନ୍ତୁ ଯିଏ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ମୂଢ଼ତାରେ ଅନୁଚିତ କାମ କରେ, ସେ ନିଚ ମନୁଷ୍ୟ ଦଶ ମିଳିୟନ୍ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନରକରେ ପାଚାଯାଏ। ଏହି ବିଧି ଦାନକାରୀଙ୍କୁ 'ଗୁରୁ' ବୋଲି ପଣ୍ଡିତମାନେ କହନ୍ତି। ଏପରି ବିଧିରେ ଦାନ ଦେଇ, ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ସାର୍ବୋତ୍ତମ ଭାବରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଉପରେ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଭୋଜନ ଓ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ତମ୍ବା ପାତ୍ରରେ ତିଳ ଭରି, ତାହା ମଧ୍ୟରୁ ଜଳ ଭରା ଏକ ପାତ୍ର ଗୃହସ୍ଥ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଇବା ଦରକାର। ଦେବତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଇ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଭଲ ଭୋଜନ କରାଅ, ପରେ ନିଜେ ଶିଶୁମାନେ ସହିତ ମୌନ ଓ ନିୟମରେ ଭୋଜନ କର। ଏହି ପ୍ରକାର ଭୂମିବ୍ରତ କିଏ କରେ, ସେ କେଉଁ ଫଳ ପାଏ ତାହା ଶୁଣ। ହେ ଧର୍ମାତ୍ମା, ମୋ ପାଖରେ ହଜାର ମୁଖ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆୟୁଷ୍ୟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ବ୍ରତର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ କହିପାରିବି ନାହିଁ। ତଥାପି ତାହାର ସାରାଂଶ କହୁଛି: ଦଶ, ସାତ, ଦଶ, ଦୁଇ, ଆଠ, ଚାରି—ଏହି ସଂଖ୍ୟା ମିଶି, ଚାରି ଲକ୍ଷ ଦଶ ହଜାର ଏକ ଚତୁର୍ୟୁଗ ହୁଏ। ଏମିତି ୭୧ ଯୁଗ ଏକ ମନ୍ବନ୍ତର ଓ ଚୌଦ୍ଦ ମନ୍ବନ୍ତର ଏକ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦିନ, ତାହାର ରାତି ମଧ୍ୟ ସମାନ। ତ୍ରିଶି ଦିନର ଏକ ମାସ, ବାରି ମାସର ଏକ ବର୍ଷ, ଏବଂ ଏହିପରି ଶତ ବର୍ଷ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆୟୁଷ୍ୟ। ଏହି ନିୟମରେ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଉପବାସ କଲେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ଯାଇ, ଏହି ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥାଏ। ପରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରଳୟରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଲୟ ହୋଇ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ବୈରାଜ ଋଷି ଦେବତା ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ଏହି ବ୍ରତ କରିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାପ ସେଠାରେ କିଛି ଅବଶେଷ ରହେ ନାହିଁ; ସବୁ ମିଟିଯାଏ। ଏଠି ଦୁଃଖୀ ବ୍ୟକ୍ତି କିମ୍ବା ସିଂହାସନହୀନ ରାଜା ଏହି ବ୍ରତ କଲେ, ନିଶ୍ଚିତ ରାଜ୍ୟ ପାଇଥାଏ। ଅନ୍ଧ୍ୟା ସ୍ତ୍ରୀ ଏହି ଶୁଭ ବ୍ରତ କଲେ, ଧର୍ମାତ୍ମା ପୁତ୍ର ପାଏ। ଅନିଷିଦ୍ଧା ସ୍ତ୍ରୀ ସମ୍ପର୍କର ପାପ ଜାଣି ମଧ୍ୟ ଏହି ବ୍ରତ କଲେ, ସେହି ଦୋଷ ମିଟିଯାଏ। ବର୍ଷାବ୍ଧି ଏକାଦଶୀ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଛାଡ଼ି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ବ୍ରତ କଲେ ବେଦ ଶୁଦ୍ଧି ପାଏ। ଅଧିକ କହିବା ଦରକାର ନାହିଁ, ଏହି ବ୍ରତ କରିଲେ କିଛି ଅସାଧ୍ୟ ନାହିଁ, କୌଣସି ପାପ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହେ ନାହିଁ। ଏହି ବ୍ରତ ମାନି ଧରା ମାତା ମଧ୍ୟ ଜଳମଗ୍ନ ହେବା ପରେ ଉଦ୍ଧାର ହୋଇଥିଲେ। ଏହି ବିଧି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଧାର୍ମିକଙ୍କୁ ଦେବା ଦରକାର, ଅନାଦିକୁ ନୁହେଁ, ଦେବଦ୍ୱେଷୀ କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଦ୍ୱେଷୀଙ୍କୁ କଦାପି ନୁହେଁ; ଗୁରୁଭକ୍ତକୁ ଦେବା ଦରକାର, ଏହି ବ୍ରତ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ। ଏହି ଜନ୍ମରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ବ୍ରତ କରିଲେ ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟ, ଧନ, ଧାନ୍ୟ, ଏବଂ ଅନେକ ଉତ୍ତମ ସ୍ତ୍ରୀ ମିଳେ। ଯିଏ ଏହି ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତ ନିୟମ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ। ଏହିପରି ଏକ ଦିନ, ପୌଷ ମାସରେ, ଦେବତାମାନେ ଅମୃତ ମଥନ କରିଥିଲେ; ସେଠି ପ୍ରଭୁ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ନିଜେ କୂର୍ମ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ଏହି ଦିନ, ପୁଷ୍ୟ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ଦ୍ୱାଦଶୀ, ହରିଙ୍କ କୂର୍ମ ରୂପ ପୂଜା ପାଇଁ ବିଶେଷ ପବିତ୍ର ଦିନ ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।