ସେଇ ସମୟରେ ଏକ ଶିକାରୀ, ଯିଏ ଗଭୀର ଭକ୍ତିରେ ଭରିଆ, ମହାର୍ଷିଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୋ ପାଇଁ ଏହି ଅନୁଗ୍ରହ ହିଁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦାନ—ଆପଣ ମୋ ସହ କଥା ହେଉଛନ୍ତି, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଏହାଠାରୁ ଅନ୍ୟ କିଛି ମୋର ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ। ଦୟାକରି ମୋତେ ଉପଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ।" ମୁନି କହିଲେ, "ପୁତ୍ର, ପୂର୍ବେ ତୁମେ ମୋତେ ତୁମର ଦୁଷ୍କର୍ମ ଓ ଭୟଙ୍କର ଦେହ ସହିତ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଖୋଜିଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଏବେ, ଦେବିକା ନଦୀରେ ସ୍ନାନ, ମୋତେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦେଖିବା, ଓ ବିଷ୍ଣୁ ନାମ ଶ୍ରବଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା ତୁମର ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୋଇଛି। ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ତୁମ ଦେହ ପବିତ୍ର, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।" "ଏବେ ମୋର ସାମ୍ନାରେ ଏକ ଅନୁଗ୍ରହ ଗ୍ରହଣ କର—ଯେତେଦିନ ଚାହଁ, ତପସ୍ୟା କର।" ଶିକାରୀ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ଏହି ବିଷ୍ଣୁ, ନାରାୟଣ, ପ୍ରଭୁ ଯାହା ବିଷୟରେ ଆପଣ କହିଛନ୍ତି, ମାନବମାନେ କିପରି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବେ? ଏହିଠାରେ ଏହି ଅନୁଗ୍ରହ ମୋ ପାଇଁ ଦିଅନ୍ତୁ।" ମୁନି କହିଲେ, "ଯଦି କେହି ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି ଛୋଟ ଉପବାସ ବା ବ୍ରତ ଧରିଥାଏ, ଭକ୍ତି ସହିତ ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।" "ଏହି କଥା ଜାଣି, ଏହି ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କର—ସମୂହରୁ ଖାଦ୍ୟ ଖାଅନି, ଏବଂ କେଉଁଠି ମିଥ୍ୟା କଥା କହନି।" "ମୁଁ ଏହି ବ୍ରତ ତୁମ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରିଛି, ଶିକାରୀଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଏଠାରେ ତପସ୍ୟା କରି ଇଚ୍ଛାମୁତାବକ ରୁହ।" ଶ୍ରୀବରାହ ଦେବ କହିଲେ, "ଏପରି ଭାବି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶିକାରୀଙ୍କ ମୁକ୍ତି ଆଶାକୁ ଅନୁମାନ କରି, ତାଙ୍କୁ ମାୟା କରି ଦେଖି, ଚାଲିଗଲେ।" ଶିକାରୀ ତାହାପରେ ଶୁଭ୍ର ଓ ମନୋହର ପଥ ଅନୁସରଣ କରି, ଅନ୍ନ ଛାଡ଼ି ତପସ୍ୟା କରିବାରେ ଲାଗିଲେ, ତାଙ୍କର ଗୁରୁଙ୍କୁ ମନେ ରଖି। ଭିକ୍ଷା ନେବା ସମୟରେ ସେ ଶୁଖିଲା ପତ୍ର ଖାଇଲେ; ଏକ ଦିନ ଭୟଙ୍କର ଭୋକରେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ଗଛ ତଳେ ଶରଣ ନେଲେ। ସେ ଭୋକରେ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଗଛର ଏକ ପତ୍ର ଖାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, ତେବେ ଆକାଶରୁ ଏକ ଦେହହୀନ ସ୍ୱର ଉଚ୍ଚରିତ ହେଲା—"ବାଙ୍କା ପତ୍ର ଖାଅନି।" ତେଣୁ ସେ ଏହା ଛାଡ଼ି, ଅନ୍ୟ ଗଛର ଏକ ପତ୍ର ଉଠାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ସେଥିରେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ପ୍ରତିଷେଧ ହେଲା। ଏହିପରି ଦେଖି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପତ୍ରକୁ ତ୍ରୁଟିଦାର ଭାବି, ସେ କିଛି ଖାଇଲେ ନାହିଁ। ଏପରି ଉପବାସ ଓ ତପସ୍ୟା କରି, ଗୁରୁଙ୍କୁ ମନେ ରଖି, ଅନେକ ସମୟ ପରେ ମହାମୁନି ଦୁର୍ବାସା ଆସିଲେ। ଦୁର୍ବାସା, ଶାନ୍ତ ମନସ୍କ, ଦେଖିଲେ ଯେ ଶିକାରୀ ମାତ୍ର କିଛି ଜୀବନ୍ଶକ୍ତି ରଖିଛନ୍ତି, ତପସ୍ୟାର ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଯେପରି ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ ହୁଏ। ଶିକାରୀ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ମହାମୁନିଙ୍କୁ କହିଲେ, "ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ମୁଁ ସଫଳ। ଏବେ ମୋ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସମୟ ଆସିଛି—ମୁଁ ଶୁଖିଲା ପତ୍ର ଖାଇ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚାହେଁ।" ଦୁର୍ବାସା ତାଙ୍କୁ ଶୁଧ୍ଧ ଦେଖି, ମନ ଓ ଦେହ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରଖିଥିବା, ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟା ପରୀକ୍ଷା କରିବାକୁ କହିଲେ, "ମୋ ପାଇଁ ଭଲଭାବରେ ପକାଯାଇଥିବା ଯବ, ଗହମ ଓ ଚାଉଳର ଖାଦ୍ୟ ଦିଅ, କାରଣ ମୁଁ ଭୋକା ହୋଇ ଆସିଛି।" ଏହିପରି ଶୁଣି, ଶିକାରୀ ଗଭୀର ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଲେ—"ମୁଁ କିପରି ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିପାରିବି?" ଏପରି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ବେଳେ, ଆକାଶରୁ ଏକ ଶୁଧ୍ଧ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ର ତଳେ ପଡ଼ିଲା, ଯାହା ସଫଳତା ସହିତ ଆସିଥିଲା। ସେ ଏହା ହାତରେ ନେଇ, କମ୍ପିତ କଣ୍ଠରେ ଦୁର୍ବାସାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ଭିକ୍ଷା ନେବାକୁ ଯାଉଛି, ଆପଣ ଏଠାରେ ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତୁ—ଏହି କୃପା ଦିଅନ୍ତୁ।" ଏପରି କହି, ଶିକାରୀ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଏକ ସମୃଦ୍ଧିଶାଳୀ ନଗରକୁ ଭିକ୍ଷା ନେବାକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ଗଛମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅନେକ ସୁନ୍ଦରୀ ନାରୀମାନେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ର ନେଇ ଆସି, ତାଙ୍କର ପାତ୍ର ଭରିଦେଲେ। ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସଫଳ ହୋଇ, ସେ ପୁଣି ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରି, ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶୁଧ୍ଧ ସ୍ଥାନରେ ଭିକ୍ଷା ରଖି, ମନ ସ୍ଥିର କରି, ମୁନିଙ୍କୁ ନମନ୍ତି କହିଲେ, "ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ଚରଣ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ କରିବାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ; ଯଦି ମୁଁ ଯୋଗ୍ୟ, ଏହି ସେବା ଦିଅନ୍ତୁ।" ମୁନି ପରୀକ୍ଷା କରିବାକୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ନଦୀକୁ ଯିବି ନାହିଁ, ମୋ ପାଖରେ ପାଣି ନେବା ପାତ୍ର ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।" ଏହା ଶୁଣି, ଶିକାରୀ ଚିନ୍ତା କଲେ—"ମୁଁ କିପରି ତାଙ୍କର ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ କରିପାରିବି? କିପରି ସେ ଭୋଜନ କରିବେ?" ଏପରି ଭାବି, ଗୁରୁଙ୍କୁ ମନେ ରଖି, ଦେବିକା ନଦୀକୁ ଶରଣ ନେଲେ। ସେ କହିଲେ, "ମୁଁ ଏକ ଶିକାରୀ, ପାପୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଘାତକ; ତଥାପି ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ଏଠାରେ ଶରଣ ନେଇଛି, ଦେବୀ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ମୁଁ ଦେବତା, ମନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ପୂଜା ଜାଣିନି; ମୁଁ ମାତ୍ର ମୋର ଗୁରୁଙ୍କ ଚରଣ ଧ୍ୟାନ କରେ। ଦୟାକରି ଶୀଘ୍ର ପାଣି ଆଣି, ମୁନିଙ୍କ ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ କରିବା ଅବସର ଦିଅ।" ଏପରି କହିବା ପରେ, ପାପହରିଣୀ ଦେବିକା ନଦୀ ସ୍ୱୟଂ ଦୁର୍ବାସାଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିଲେ। ନଦୀ ଦେବୀ ନିଜେ ମୁନିଙ୍କ ଚରଣ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ କରି, ତେଜସ୍ବିନୀ ଧାରା ହୋଇ ଶିକାରୀଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଦୁର୍ବାସା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ; ହାତ ପାଦ ଧୋଇ, ଭକ୍ତିସହିତ ମନରେ ଆନନ୍ଦ ଭରି ଭୋଜନ କଲେ। ତାପରେ, ଭୋକରେ କ୍ଷୀଣ ଓ ଦୁର୍ବଳ ଶିକାରୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦୁର୍ବାସା କହିଲେ, "ତୁମେ ସମସ୍ତ ବେଦ, ସଂହିତା, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ ଓ ପୁରାଣ ଦେଖିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ହେବ।" ଏଭଳି ଦୁର୍ବାସା ତାଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ କଲେ, "ତୁମେ ଏବେ ସତ୍ୟତପସ୍ ନାମକ ମୁନି ହେବ, ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ।" ଏହି ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇ, ଶିକାରୀ ମହାମୁନିଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ମୁଁ ଏକ ଶିକାରୀ, କିପରି ବେଦ ଶିଖାଇପାରିବି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ?