ପୃଥିବୀର ସପ୍ତ କଣ୍ଡ ଜୟ କରି, ସେ ଦୈତ୍ୟ ମହାବଳ ମେରୁ ପର୍ବତକୁ ଆରୋହଣ କଲେ। ସେଠାରେ ପ୍ରଥମେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ହରାଇଲେ, ପରେ ଅଗ୍ନି, ଯମ, ନିରୃତି, ବରୁଣ, ବାୟୁ, କୁବେର ଏବଂ ଶେଷରେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଅପରାଜିତ କଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ହାରି ଅଗ୍ନିଙ୍କ ନିକଟକୁ ପଳାଇଲେ, ଅଗ୍ନି ହାରି ଯମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ଯମ ନିରୃତିଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କଲେ, ଏବଂ ନିରୃତି ବରୁଣଙ୍କୁ ଗଲେ। ବରୁଣ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ବାୟୁଙ୍କୁ ଗଲେ; ବାୟୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ନେଇ କୁବେରଙ୍କୁ ଗଲେ। କୁବେର, ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ ଈଶ୍ୱର ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ସହିତ ଚାଲିଗଲେ। କିନ୍ତୁ ସେହି ଦୈତ୍ୟ, ନିଜ ଶକ୍ତିର ଗର୍ବରେ ଭରିଆ, ଗଦା ଉଠାଇ ଶିବଙ୍କ ଲୋକକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଶିବ, ତାଙ୍କୁ ଅପରାଜେୟ ଭାବି, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଶିଷ୍ଟ ଦେବତା-ସିଦ୍ଧମାନେ ଯେଉଁ ଗୁପ୍ତନଗରକୁ ସମ୍ମାନିତ କରନ୍ତି, ସେଠାକୁ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଗଲେ। ସେଠାରେ, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଦ ଜଳରେ ଆକାଶରେ ବସି, ଶୁଦ୍ଧ ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ପଢି, କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞା ଦେବୀଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ। ଦେବତାମାନେ ଚିତ୍କାର କଲେ—"ପ୍ରଜାପତେ! ଆମକୁ, ସମସ୍ତ ଦେବ, ଋଷି ଓ ପିତୃମାନେ ଉପରେ କୃପା କର; ଏହି ଦୈତ୍ୟ ଭୟରୁ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର।" ବ୍ରହ୍ମା, ଏପରି ଦେଖି, ଚିନ୍ତା କଲେ—"ଏହି ସମସ୍ତ ଭୂବନ ଭଗବାନଙ୍କ ମାୟାରେ ଆବୃତ; ଏଠାରେ ନ ଦେବ, ନ ଦାନବ ଥାଏ—ଏହି ମାୟାର ସ୍ୱରୂପ କ'ଣ?" ଏପରି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ବେଳେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦେହରୁ ଏକ ଦୁଧଳା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ମୁଣ୍ଡରେ ମାଳା ଓ ମୁକୁଟ୍ ଶୋଭିତ, ଅଷ୍ଟବାହୁ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ହାତରେ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା ଏକ କନ୍ୟା ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ। ସେ ଚକ୍ର, ଶଂଖ, ଗଦା, ପାଶ, ଖଡ୍ଗ, ଘଣ୍ଟା, ଧନୁଷ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଧରିଥିଲେ; କମରେ ତିରଧାନ ଲଗାଇଥିଲେ, ଜଳରୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ସେ ମହାଦେବୀ, ସିଂହର ଦ୍ରୁତତାରେ ଆସି, ଏକା ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଅନେକ ରୂପରେ ପ୍ରକାଶିତ, ସମସ୍ତ ଦାନବଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ଦେବତାମାନେ ଦେଖିଲେ, ସେ ଦେବୀ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ନିଏ ଦୈତ୍ୟ ବୈତ୍ରାସୁର ସହିତ ହଜାର ଦେବ-ବର୍ଷ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ସମୟରେ, ଦେବୀ ବୈତ୍ରାସୁରଙ୍କୁ ବଧ କଲେ। ଦେବସେନାରେ ବିପୁଳ ଧ୍ୱନି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଭୟାନକ ବୈତ୍ରାସୁର ବଧ ହେବା ପରେ, ସ୍ୱର୍ଗବାସୀମାନେ ନମସ୍କାର କଲେ, "ବିଜୟ! ବିଜୟ!" ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ, ଏବଂ ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ମହେଶ୍ୱର କହିଲେ: "ବିଜୟ ହେଉ, ହେ ଦେବୀ ଗାୟତ୍ରୀ, ମହାମୋହିନୀ, ପରାଶକ୍ତି, ମହାଦେବୀ, ସୁଭାଗ୍ୟଶାଳି, ଅପାର ଶକ୍ତିର ଧାରିଣୀ, ଏହି ମହୋତ୍ସବରେ।" "ତୁମ ଦେହ ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧରେ ଅନୁଳିପ୍ତ, ଦେବାସ୍ତ୍ର ମାଳା ଓ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ବେଦମାତା, ତିନି ଅକ୍ଷରରେ ବିରାଜିତ ମହେଶ୍ୱରୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ।" "ତୁମେ ତିନି ଲୋକରେ ବିରାଜିତ, ତିନି ତତ୍ତ୍ୱରେ, ତିନି ଅଗ୍ନିରେ, ତ୍ରିଶୂଳଧାରିଣୀ, ତ୍ରିନେତ୍ରା, ଭୟଙ୍କର ମୁଖ ଓ ଭୟାନକ ଚକ୍ଷୁ, କମଳାସନ ଜନିତ ସରସ୍ୱତୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ।" "କମଳନୟନା, ମହାମୋହିନୀ, ଅମୃତ ଧାରିଣୀ, ସର୍ବବ୍ୟାପି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ନାୟିକା, ସ୍ୱାହା ଓ ସ୍ୱଧାର ରୂପା, ମାତା, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।" "ତୁମେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପୂର୍ଣ୍ଚନ୍ଦ୍ର ସଦୃଶ ଦ୍ୟୁତିମାନ୍, ରୂପରେ ଦୀପ୍ତିମୟୀ, ଜଗତର ଉତ୍ସ, ମହାଜ୍ଞାନ, ପରାବିଦ୍ୟା, ଦୈତ୍ୟ ଦଳନୀ, ବିବେକର ଉତ୍ସ, ଶୋକରହିତ, ମୃଗୟାକାରିଣୀ।" "ଧର୍ମ, ସଙ୍ଗୀତ, କାମଧେନୁ, ଅକ୍ଷୟ, ବୁଦ୍ଧି, ଶ୍ରୀ, ଓଁ, ସାରରେ ବିରାଜିତ, ସମସ୍ତ ଜନଙ୍କୁ ଶୁଭ ଦେଇଥିବା ପରାଧିପତି ଦେବୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ।" ଭବଙ୍କ ଏପରି ସ୍ତୁତିରେ ଦେବୀ ଗର୍ଜନାରେ ଦେବତାମାନେ "ବିଜୟ! ବିଜୟ!" ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ। ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା ଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଦେବୀ ଜଳର ବାହାରେ ରହିଲେ; ପରେ ବ୍ରହ୍ମା ଦେଖିଲେ, ଦେବୀ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଛନ୍ତି। ଏହା ଦେଖି ବ୍ରହ୍ମା ଦେବୀଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଏହି ଶୁଭ ଦେହଧାରିଣୀ ଦେବୀ ହିମାଚଳକୁ ଯାଆନ୍ତୁ; ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଶୀଘ୍ର ଯାଇ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତୁ।" "ନବମୀ ଦିନେ ଏହି ଦେବୀଙ୍କୁ ଏକାଗ୍ର ଭାବରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ବର ଦେବେ, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ।" "ଯେ କୌଣସି ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ନାରୀ ଏହି ଦିନେ ଚିରା ଭୋଜନ କରିବେ, ସେମାନଙ୍କ ମନୋକାମନା ପୂରଣ ହେବ।" "ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର, ମହାଦେବ, ତୁମେ ରଚିଥିବା, ପ୍ରଭାତ ଓ ସନ୍ଧ୍ୟା ବେଳେ ଯିଏ ପଢିବେ, ସେ ଦେବୀ ସହିତ ଏକତ୍ୱ ପାଇବେ।" "ହେ ବରଦାତା, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଆପଦରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବେ।" ବ୍ରହ୍ମା ଏପରି କହି, ଦେବୀଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ—"ଦେବୀ, ଆମ ପାଇଁ ଆଉ ଏକ ମହାକାର୍ଯ୍ୟ ଅଛି—ଭବିଷ୍ୟତରେ ମହିଷାସୁର ନାଶ କରିବା।" ଏପରି କହି, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଯେପରି ଆସିଥିଲେ ସେପରି ଚଲିଗଲେ, ଦେବୀ ହିମଶିଳାରେ ବସିଗଲେ। ଆନନ୍ଦରେ ବିରାଜିଥିବାରୁ ସେ "ନନ୍ଦା" ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ଏହି ଦେବୀଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା ଯିଏ ଶୁଣିବା କିମ୍ବା ପଢିବେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ। ମହାତପା କହିଲେ: "ହେ ରାଜା, ଏହି ଚମତ୍କାର କଥା ଶୁଣ, ଯେଉଁପରି ଦିଗ୍ଗଜମାନେ କଣ୍ଣ ଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।" ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ ବ୍ରହ୍ମା ବିଶ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ମନରେ ଏକ ଚିନ୍ତା ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା—"ମୋର ସୃଷ୍ଟିତ ପ୍ରାଣୀମାନେ କିଏ ପ୍ରଜାର ପୋଷଣ କରିବେ?" ଏପରି ଚିନ୍ତା କରିବା ସମୟରେ, ତାଙ୍କ କାନ ଠାରୁ ଦଶ ଦୀପ୍ତିମାନ କନ୍ୟା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ସେମାନେ ଏଠାର ପ୍ରାଣୀମାନେ ପାଇଁ ଦିଗ୍ଗଜ ଭାବେ ସ୍ଥାନ ଦେଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୂର୍ବ, ଦକ୍ଷିଣ, ପଶ୍ଚିମ, ଉତ୍ତର, ଉର୍ଧ୍ୱ, ଅଧଃ—ଏହି ଛଅ ଦିଗ୍ଗଜ କନ୍ୟା ମୁଖ୍ୟ ଥିଲେ। ଅନ୍ୟ ଚାରି କନ୍ୟା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭାମୟୀ, ରୂପବତୀ, ଭାଗ୍ୟଶାଳି ଓ ଗୁଣମୟୀ ଥିଲେ। ସେମାନେ ସ୍ନେହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପାପରହିତ ପ୍ରଜାପତି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ: "ହେ ଦେବ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ସ୍ୱାମୀମାନେ ସହିତ ସୁଖରେ ବାସ କରିପାରିବା ପାଇଁ ଏକ ସ୍ଥାନ ଦିଅ। ଏବଂ ଆମ ପାଇଁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସ୍ୱାମୀ ଦିଅ।