ଏହି ଦିନ ଏକ ଭୟାନକ ଘଟଣା ଘଟିଲା। ଦେବତାମାନେ ଦେଖିଲେ ଯେ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଘାତରେ ସେମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପଡ଼ିଲେ। ସେମାନେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଅନୁୟାୟୀ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ରୁଦ୍ର, ବସୁକି, ତକ୍ଷକ ଓ ଧନଞ୍ଜୟ ନାମକ ସର୍ପମାନେ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କରି, ସେମାନେ ଙ୍କୁ କଙ୍କଣ, କଟିସୂତ୍ର ଓ ଉପବୀତ ଭାବେ ଧାରଣ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଏକ ଦାନବ ରାଜା ନୀଳ, ହାତୀ ରୂପେ ଭାବାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ବେଗରେ ଆସିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଏୟାରାବତ ହାତୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏହି ଦାନବକୁ ନନ୍ଦି ଚିହ୍ନି କରି ଭୀରଭଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ। ଭୀରଭଦ୍ର ସିଂହ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଏହି ଦାନବ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ ଓ ତାଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିଦେଲେ। ସିଂହ ଭାବେ ଭୀରଭଦ୍ର, ଏହି କଜଳ ସମାନ କଳା ହାତୀର ଚର୍ମ ଉଖିଲେ ଓ ଏହାକୁ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ। ରୁଦ୍ର ଏହି ହାତୀ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଲେ, ଏବଂ ସେଠାରୁ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ "ଗଜଚର୍ମ ଧାରୀ" ବୋଲି ପରିଚୟ ମିଳିଲା। ସେଉଁଠାରେ ସର୍ପ ଅଳଙ୍କାର ଧାରଣ କରି, ଭୟଙ୍କର ତ୍ରିଶୂଳ ନେଇ, ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଅନ୍ଧକ ଦାନବଙ୍କୁ ଧାଡ଼ିଲେ। ଏହିପରେ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହାସଙ୍ଗ୍ରାମ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଇନ୍ଦ୍ର, ଲୋକପାଳମାନେ, ସ୍କନ୍ଦ ଓ ସମସ୍ତ ଦେବସେନା ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏହି ଭୟାନକ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖି, ନାରଦ ନାରାୟଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ କୈଳାସରେ ଚଳିଥିବା ଏହି ଦାନବ-ଦେବ ଯୁଦ୍ଧ ଖବର ଦେଲେ। ନାରଦଙ୍କ ଖବର ଶୁଣି, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଗରୁଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି, ଚକ୍ର ଧାରଣ କରି, ସେଠାକୁ ଆସି ଦାନବମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ଏହିପରେ ହରିଙ୍କ ସହଯୋଗରେ ଦେବତାମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅବସାନ ହୋଇ ଭୟଭୀତ ହେଲେ ଓ ପଳାଇ ଯାଇଲେ। ଏହି ଦେଖି, ରୁଦ୍ର ସ୍ୱୟଂ ଅନ୍ଧକଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ଦୁହେଁ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଭୟାନକ ଓ କମ୍ପାଇଦେବା ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ରୁଦ୍ର ତ୍ରିଶୂଳ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ଧକଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଆଘାତ ଦେଲେ। ଅନ୍ଧକ ରକ୍ତ ଯେଉଁଠି ପୃଥିବୀ ଉପରେ ପଡ଼ୁଥିଲା, ସେଠିଁଠି ଅନେକ ଅନ୍ଧକ ଦାନବ ନିର୍ମିତ ହେଉଥିଲେ। ଏହି ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ରୁଦ୍ର ଯୁଦ୍ଧରେ ଅନ୍ଧକଙ୍କୁ ତ୍ରିଶୂଳରେ ଗୁଥିଦେଲେ ଓ ତାଙ୍କୁ ତ୍ରିଶୂଳ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଧରି ନୃତ୍ୟ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଅନ୍ୟ ଯେଉଁଠିଁଠି ଅନ୍ଧକ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିଲେ, ସେମାନେ ନାରାୟଣଙ୍କ ଚକ୍ରରେ ବିନାଶ ହେଲେ। ତ୍ରିଶୂଳରେ ଅନ୍ଧକ ଅବିରତ ଚେଧି ରହିଲେ, ତାଙ୍କ ଶରୀରରୁ ରକ୍ତ ଓ ପିତ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଭୟାନକ କ୍ରୋଧରୁ ତାଙ୍କ ମୁଁହରୁ ଏକ ଅଗ୍ନିଶିଖା ଉଦ୍ଭବ ହେଲା, ଯାହା ଏକ ଦେବୀ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ, ଯିଏ ଯୋଗୀମାନେ 'ଯୋଗେଶ୍ୱରୀ' ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି। ଏହିପରେ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ—ବିଷ୍ଣୁ, ବ୍ରହ୍ମା, କାର୍ତ୍ତିକେୟ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଯମ, ବରାହ ଓ ପରମ ବିଷ୍ଣୁ ସ୍ୱ-ସ୍ୱ ଶକ୍ତିରୁ ଅନ୍ୟ ଦେବୀମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଏହି ଦେବୀମାନେ ପାତାଳ ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ତାଙ୍କୁ 'ମହେଶ୍ୱରୀ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହି ଅଷ୍ଟ ମାତୃକାମାନେ—କାମ, କ୍ରୋଧ, ଲୋଭ, ମଦ, ମୋହ, ମାତ୍ସର୍ଯ୍ୟ, ମାୟା ଓ ଦ୍ୱେଷ ଭାବରେ ଉପସ୍ଥିତ। ଏଠାରେ କାମ 'ଯୋଗେଶ୍ୱରୀ', କ୍ରୋଧ 'ମହେଶ୍ୱରୀ', ଲୋଭ 'ବୈଷ୍ଣବୀ', ମଦ 'ବ୍ରହ୍ମାଣୀ', ମୋହ 'ସ୍ୱୟଂଭୂ', ମାତ୍ସର୍ଯ୍ୟ 'କୌମାରୀ' ଓ 'ଇନ୍ଦ୍ରଜା', ମାୟା 'ୟମଦଣ୍ଡଧାରିଣୀ', ଦ୍ୱେଷ 'ବରାହ' ଭାବେ ଜଣାଯାନ୍ତି। ଏହି ଅଷ୍ଟ ମାତୃକା ଶରୀରରେ ଏଭଳି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ। ଏହି ଦେବୀମାନେ ଅନ୍ଧକଙ୍କ ରକ୍ତ ଶୋଷଣ କରି, ତାଙ୍କ ମହାମୋହ ଭଙ୍ଗ କଲେ ଓ ଅନ୍ଧକ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କଲେ। ଏହା ଆତ୍ମଜ୍ଞାନର ଅମୃତ ତୁମକୁ କହିଛି। ଯିଏ ଦିନେ ଦିନେ ଏହି ମାତୃମାନଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା ଶୁଣେ, ସେଉଁଠିଁଠି ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତି। ଯିଏ ଏହି ଜନ୍ମକଥା ପଢ଼େ, ସେ ନିତ୍ୟ ଶୁଭ ଲାଭ କରେ ଓ ଶିବଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଦେବୀମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦିନ ଭାବେ ପାଇଥିଲେ। ଯିଏ ଭକ୍ତି ସହିତ ବିଳ୍ୱପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ପୂଜା କରେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱସ୍ଥ୍ୟ ଓ ମଙ୍ଗଳ ଦାନ କରନ୍ତି। ଏହିଠାରେ ପ୍ରଜାପାଳ ପଚାରିଲେ: "ମାୟା କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ? ଶୁଭ ଦୁର୍ଗା, କାଟ୍ୟାୟନୀ, ସୃଷ୍ଟିର ଆଦିକ୍ଷେତ୍ରରେ କିପରି ସ୍ଥିତ ଓ ଅଲଗା ଭାବେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ?" ମହାତପା କହିଲେ: ପୂର୍ବକାଳରେ 'ସିନ୍ଧୁଦ୍ୱୀପ' ନାମକ ଏକ ପ୍ରବଳ ରାଜା ଥିଲେ, ଯିଏ ବରୁଣଙ୍କ ଅଂଶ ଓ ଅତିଶୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ। ସେ ଅରଣ୍ୟରେ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ସେ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନିଅନ୍ତୁ। ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସେ ଅତି ଉତ୍କଟ ତପସ୍ୟାରେ ଲାଗିଗଲେ। ପ୍ରଜାପାଳ ପଚାରିଲେ: "ସେ କେଉଁ ଅନ୍ୟାୟ ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦ୍ୱେଷ କଲେ?" ମହାତପା କହିଲେ: ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ତ୍ୱଷ୍ଟା ଥିଲେ, ଯିଏ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ରରେ ଅଜୟ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପାଣିର ଫେନରେ ତାଙ୍କ ବିନାଶ ହୋଇଥିଲା। ସେଉଁଠିଁଠି ମୃତ୍ୟୁ ହେଲା ପରେ, ତିନି ବ୍ରହ୍ମାବଂଶରୁ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଇ 'ସିନ୍ଧୁଦ୍ୱୀପ' ଭାବରେ ଜଣାଗଲେ। ପୂର୍ବଜନ୍ମର ଇନ୍ଦ୍ର ସହ ଶତ୍ରୁତା ମନେରେ ରଖି, ସେ ମହାତପସ୍ୟା କଲେ। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ଶୁଭ ବେତ୍ରାବତୀ ନଦୀ ମାନବୀ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଅଳଙ୍କାର ଧାରଣ କରି, ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାସ୍ଥଳକୁ ଆସିଲେ। ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, କ୍ରୋଧ ଭରିତ ହୋଇ ପଚାରିଲେ: "ତୁମେ କିଏ? ସତ୍ୟ କହ, ଶୁଭାଙ୍ଗିନୀ।" ନଦୀ କହିଲେ: "ମୁଁ ଜଳପତି ବରୁଣଙ୍କ ପତ୍ନୀ, ମୋ ନାମ ବେତ୍ରାବତୀ। ମୁଁ ତୁମକୁ ଆଶା କରି ଏଠାକୁ ଆସିଛି। ଯିଏ ଅନ୍ୟଙ୍କ ନାରୀକୁ ଅଭିଲାଷା କରି ସେମାନେ ସହ ଭୋଗ କରେ, ସେ ପାପୀ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନନର ପାପ ଲାଗେ। ଏହିକଥା ଜାଣି, ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର।" ଏପରି କହି, ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଭୋଗ କଲେ। ସେଉଁଠାରେ ତୁରନ୍ତ ଏକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ଦ୍ୱାଦଶ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ବେତ୍ରାବତୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଏହି ଶିଶୁ 'ବୈତ୍ରାସୁର' ଭାବେ ପରିଚିତ ହେଲେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରବଳ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ, ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ୟୋତିଷ ରାଜ୍ୟର ଏଶ୍ୱର ହେଲେ।