ମୁଁ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ, ଯିଏ ତିନିଟି ବେଦ ଦ୍ୱାରା ଜଣାଯାନ୍ତି, ତିନି ରୂପ, ନଅ ରୂପ ଏବଂ ଏକ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ତିନି ପ୍ରକାରର ପବିତ୍ରତାରେ ବିରାଜିତ, ତିନି ପ୍ରକାର ଅଗ୍ନି, ତିନି ତତ୍ତ୍ୱର ଲକ୍ଷ୍ୟ, ତିନି ଯୁଗର ନାଥ, ତିନି ଚକ୍ଷୁ, ଅପରିମିତ ଅଟୁଟ ଶକ୍ତିର ସ୍ୱାମୀ। ତିନି କୃତ ଯୁଗରେ ଧଳା, ତ୍ରେତାରେ ଲାଲ, ଦ୍ୱାପରରେ ପବିତ୍ର ଏବଂ ପ୍ରାଚୀନ ଆକୃତି ଧାରଣ କରନ୍ତି, କଳି ଯୁଗରେ ତାଙ୍କର ଦେହ କୃଷ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଏ—ସେହି ହରିଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ। ତିନି ତାଙ୍କର ମୁଖରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବାହୁରୁ କ୍ଷତ୍ରିୟ, ଉରୁରୁ ବୈଶ୍ୟ ଏବଂ ପାଦରୁ ଶୂଦ୍ର ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ—ସେହି ସମସ୍ତ ଆକୃତିଧାରୀ ପ୍ରାଚୀନ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ। ନାରାୟଣ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଏବଂ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଅତୀତରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା, ଜ୍ଞାନର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ, ବୀରମାନ୍ୟଙ୍କ ନାଥ, କୃତ୍ୟ ପାଇଁ କୃଷ୍ଣ ରୂପେ ଅବତରଣ କରିଥିବା, ଗଦା ଓ ଢାଳ ଧାରଣ କରି, ଉତ୍ତୋଳିତ ହସ୍ତ ଏବଂ ଅପରିମିତ ଶକ୍ତିର ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ। ଏପରି ବଢ଼ାଇ ଦେଖି, ସେଇ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଘନ ମେଘର ଗୁଞ୍ଜନ ସଦୃଶ କଠିନ ସ୍ୱରରେ ମୋତେ କହିଲେ: “ଏକ ବର ଚାହିଁ।” ତା’ପରେ, ମୁଁ ପୁନିପୁନି ତାଙ୍କ ମହାତ୍ମ୍ୟରେ ବିଲୀନ ହେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲି। ମୋ ଇଚ୍ଛା ଶୁଣି, ନିତ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ନାଥ କହିଲେ: “ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି ଅଶେଷ ପ୍ରକୃତିରେ ବିଲୀନ ହୋଇଯା।” ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ହଜାର ବର୍ଷ ପରେ ତୁମେ ପୁନରୁଦ୍ଭବ ପାଇବ, ତୁମ ନାମ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ତାହାନୁସାରେ ଦିଆଯିବ। କାରଣ ତୁମେ ସଦା ପିତୃମାନେ ପାଇଁ 'ନାର' ନାମକ ଜଳ ଅର୍ପଣ କର, ତୁମକୁ 'ନାରଦ' ନାମରେ ପରିଚିତ କରାଯିବ। ଏପରି କହି ଦେବତା ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଗଲେ। ତା’ପରେ ମୁଁ ତପସ୍ୟା କରି, ସମୟ ଆସିବା ପରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କଲି। ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦେହରେ ବିଲୀନ ହେଲି, ଏବଂ ଦିନ ଆରମ୍ଭରେ ଦଶ ପୁତ୍ର ସହିତ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନେଲି। ଏହି ଦେବତା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦିନ, ଯିଏ ଅବ୍ୟକ୍ତରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟର ସମୟ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହିପରି ଦେବୀୟ ନିୟମ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ; ଏହି ମୋର ସ୍ୱାଭାବିକ ଜନ୍ମ, ଯାହା ବିଷୟରେ ତୁମେ ପଚାରିଥିଲ। ଏହିପରି ଭାବେ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ମୁଁ ପରମ ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛି, ରାଜନ୍; ଏହିପରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ, ରାଜାମାନ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କର। ତେବେ ପୃଥିବୀ ଜିଜ୍ଞାସା କଲେ: “ସେହି ପରମ ଚିରଂଜୀବୀ ନାରାୟଣଙ୍କୁ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତ ଭାବରେ ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ କି, ନ କି?” ଶ୍ରୀବରାହ କହିଲେ: “ମତ୍ସ୍ୟ, କୂର୍ମ, ବରାହ, ନରସିଂହ, ବାମନ, ରାମ, ରାମ, କୃଷ୍ଣ, ବୁଦ୍ଧ, କଳ୍କି—ଏହି ଦଶ ଅବତାର ତାଙ୍କର ରୂପ। ଏହି ରୂପଗୁଡ଼ିକ, ହେ ପ୍ରାଣୀଧାରୀ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଇଚ୍ଛୁକମାନେ ପାଇଁ ପଦକ୍ରମ ସ୍ୱରୂପ; ଏହା ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ସିଢ଼ି ପରି। ତାଙ୍କର ପରମ ରୂପ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ସେମାନେ ଆମ ପରି ରୂପ ଧାରଣ କରି ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଅନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମା, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ରୂପ ଦ୍ୱାରା ଏବଂ ରଜସ୍ ଓ ତମସ୍ ଦ୍ୱାରା, ସୃଷ୍ଟିକୁ ଉଦ୍ଭାସିତ ଏବଂ ସ୍ଥିର କରନ୍ତି। ତୁମେ, ହେ ପାର୍ବତୀ, ପ୍ରଭୁଙ୍କର ପ୍ରଥମ ରୂପ; ଦ୍ୱିତୀୟ ଜଳ, ତୃତୀୟ ଅଗ୍ନି; ଚତୁର୍ଥ ବାୟୁ ଏବଂ ପଞ୍ଚମ ଆକାଶ—ଏହି ତାଙ୍କର ରୂପ। ମୋର ଜ୍ଞାନ ଅନୁସାରେ ଏହି ତିନି ଓ ଏହି ଆଠ ରୂପ ତାଙ୍କର। ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ନାରାୟଣରେ ବ୍ୟାପ୍ତ; ଏହି ତୁମକୁ କୁହିଦେଲି, ଦେବୀ—ଅଧିକ କ’ଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ତା’ପରେ ପୃଥିବୀ ପଚାରିଲେ: “ଏପରି ନାରଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉପଦେଶ ପାଇ, ରାଜା ପ୍ରିୟବ୍ରତ କ’ଣ କଲେ? ମୋତେ କୁହ, ପରମେଶ୍ୱର।” ଶ୍ରୀବରାହ କହିଲେ: “ପ୍ରିୟବ୍ରତ ତୁମକୁ ସାତ ଖଣ୍ଡରେ ବିଭକ୍ତ କରି ତାଙ୍କର ପୁତ୍ରମାନେ ପ୍ରଦାନ କଲେ, ଏବଂ ନାରଦଙ୍କ ଉପଦେଶରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ତପସ୍ୟା କଲେ। ସ୍ୱୟଂଭୂବ, ପରମ ନାରାୟଣ ମୟ ବ୍ରହ୍ମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପ୍ରସନ୍ନ ଚିତ୍ତରେ ପରମ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କଲେ। ଏବେ ଶୁଣ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ପରମେଷ୍ଠିନ୍ ସହ ଘଟିଥିବା ଅନ୍ୟ ଏକ ଘଟଣା, ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଏକ ରାଜା ତାଙ୍କର ଉପାସନା ପାଇଁ ପ୍ରୟାସ କରିଥିଲେ। ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ନାମ ଅଶ୍ୱଶିରା, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧର୍ମିକ, ଯିଏ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରି, ବହୁ ଦାନ ଦେଇଥିଲେ। ଯଜ୍ଞ ଶେଷେ ଅଭିଷେକ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା ରାଜା ଋଷି ଉପବିଷ୍ଟ ରହିଥିଲେ; ଏହି ସମୟରେ ଯୋଗୀଶ୍ୱର କପିଳ ଏବଂ ଯୋଗରାଜ ଜୈଗୀଷବ୍ୟ ଚମକୁଥିବା ଦେହରେ ଆସିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ରାଜା ତୁରନ୍ତ ଉଠି, ସଫଳ ମନେ ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ଆତିଥ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ସେମାନେ ସମ୍ମାନିତ ଓ ଉପବିଷ୍ଟ ହେବା ପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା, ଯୋଗ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏହି ଦୁଇ ମହାପୁରୁଷଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ହେ ମହାମୁନିମାନେ, ମୁଁ ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛି—କେମିତି ହରି, ପରମ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ?” ତେବେ ମୁନିମାନେ କହିଲେ: “ହେ ରାଜା, ଯାହାକୁ ତୁମେ ନାରାୟଣ, ଗୁରୁ ବୋଲୁଛ, ଆମେ ଦୁଇଁଜଣ ନାରାୟଣ, ସ୍ୱୟଂ ତୁମ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସିଛୁ।” ଅଶ୍ୱଶିରା କହିଲେ: “ଆପଣମାନେ ତପୋବଳରେ ପରିଶୁଦ୍ଧ, ପାପରହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ; କିପରି ଆପଣମାନେ ନାରାୟଣ? ଏହି କଥା ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଲାଗୁଛି। ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦାଧାରୀ, ପୀତବାସା, ଗରୁଡ଼ାସନ, ସେହି ମହାଦେବ—ପୃଥିବୀରେ କିଏ ତାଙ୍କ ସମାନ?” ରାଜାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେମାନେ ହସି କହିଲେ: “ଦେଖ ରାଜନ୍, ଏହି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ।” ତା’ପରେ, କପିଳ ସ୍ୱୟଂ ବିଷ୍ଣୁ ଭାବକୁ ଧାରଣ କଲେ, ଜୈଗୀଷବ୍ୟ ତୁରନ୍ତ ଗରୁଡ଼ ହେଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ସଭାରେ ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଧ୍ୱନି ଉଠିଲା; ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଚିରଂଜୀବୀ ଦେବତା ଭାବେ ଗରୁଡ଼ାସନ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଅଦ୍ଭୁତ ହୋଇଗଲେ। ରାଜା ଶିର ନମାଇ କହିଲେ: “ଶାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତୁ, ମୁନିମାନେ; ଏହି ତ ବିଷ୍ଣୁ ନୁହଁନ୍ତି, ଯେପରି ଜଣାଯାନ୍ତି।” ଯାହାଙ୍କ ନାଭି କମଳରୁ ବ୍ରହ୍ମା ଜନ୍ମ ନେଲେ, ବ୍ରହ୍ମାରୁ ରୁଦ୍ର; ସେହି ବିଷ୍ଣୁ ହେଉଛନ୍ତି ପରମେଶ୍ୱର।