ପାହାଡ଼ରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ପ୍ରଭୁ, ପାହାଡ଼ର ଝିଅର ପ୍ରିୟ, ସମସ୍ତ ଅମର ଲୋକରେ ପୂଜିତ, ଗଣମାନ୍ୟ, ଜଗତର ନାୟକ, ଚିରଅବିନାଶୀ ଶିବ—ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦାନବମାନଙ୍କୁ ନାଶ କରି, ଅପରାଜିତ ଥିବା ଆପଣ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଆପଣ ପୃଥିବୀରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ଚାରି ତତ୍ତ୍ୱରେ ବିସ୍ତାରିତ, ଆକାଶରେ ଶବ୍ଦର ସାର, ବାୟୁରେ ଦୁଇ ରୂପ, ଅଗ୍ନିରେ ତିନି ରୂପ, ଜଳରେ ଚାରି ରୂପ, ଏବଂ ପୃଥିବୀରେ ପାଞ୍ଚ ରୂପରେ ବ୍ୟାପିତ—ଏହି ତତ୍ତ୍ୱର ମାଧ୍ୟମରେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଆପଣ ଅଗ୍ନିର ସ୍ୱରୂପ, ଗଛ ଓ ପାଥରରେ ବ୍ୟାପିତ; ଜଳରେ ଅସ୍ତିତ୍ୱର ସ୍ୱରୂପ; ଶ୍ରୀମୟ ମହାପ୍ରଭୁ ଚମକୁଥିବା ରୂପରେ ଅଛନ୍ତି। ହରା, ଦାନବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଏହି ବିଶ୍ୱ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନଥିଲାବେଳେ, ତ୍ରିନୟନ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଧନର ନାୟକ କିପରି ଥିଲେ? ଏହି ସମୟରେ, ବିରୋଧୀ ନୟନ ଧାରୀ, ଆପଣ ଏକା ଅସୀମ ଏବଂ ଅପରିମାପ୍ୟ ରୂପରେ ଅଛନ୍ତି। ଖପର ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା, ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ମୁଣ୍ଡରେ ରଖିଥିବା, ଶ୍ମଶାନରେ ବାସ କରୁଥିବା, ଧଳା ଅଙ୍ଗ ଲେପିଥିବା, ମୁଣ୍ଡରେ ନାଗ ରାଜା ଚାପିଥିବା, ମୃତ୍ୟୁ ନାଶ କରୁଥିବା, ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାୟକ, ଆପଣଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଆପଣ ପରମପୁରୁଷ; ଆପଣଙ୍କ ଶକ୍ତି ପାହାଡ଼ର ଝିଅ ରୂପରେ ଆପଣଙ୍କ ଦେହର ସମସ୍ତ ଅଂଗରେ ବ୍ୟାପିତ। ତ୍ରିଶୂଳ ରୂପରେ ତିନି ଲୋକ ଆପଣଙ୍କ ହାତରେ ରହିଛି, ତିନି ନୟନରେ ତିନି ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞ ଅଛି। ଆପଣଙ୍କ ଜଟାରେ ସମସ୍ତ ସାଗର, ପହାଡ଼ ଓ ନଦୀ ଅଛି। ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ପରମ ଜ୍ଞାନ ଆପଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାପିତ; କିନ୍ତୁ ଦୃଷ୍ଟି ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଲୋକ ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ୟ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ଆପଣ ନାରାୟଣ, ଜଗତର ଉତ୍ପତ୍ତି; ଭବ ଓ ଚତୁର୍ମୁଖ ରୂପରେ ଅଛନ୍ତି। ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଓ ଅଗ୍ନିର ଭିନ୍ନତା, ଯୁଗର ଭିନ୍ନତା ଅନୁଯାୟୀ ତିନି ରୂପରେ ବ୍ୟାପିତ। ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାୟକମାନେ ସ୍ୱୟଂ ଶ୍ରେୟସ୍ ପାଇଁ ଆପଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ନୁହେଁ। ତେଣୁ, ଭସ୍ମ ଅଳଙ୍କୃତ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁଛୁ; ରୁଦ୍ର, ବିଶ୍ୱର ନାୟକ, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଏହିପରି ଦେବତାମାନେ ତତ୍କାଳ ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ, ତାହାପରେ ରୁଦ୍ର, ଜଗତର ନାୟକ, ଦେବମାନେ ଠାରେ ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଭାବରେ କହିଲେ: "ତୁମେ ତ୍ୱରିତ କହ, କଣ କରିବା ଉଚିତ?" ଦେବମାନେ କହିଲେ: "ହେ ଦେବମାନଙ୍କର ନାୟକ, ଦାନବମାନଙ୍କ ନିଶ୍ଚୟ ନାଶ ପାଇଁ ଏକ ସେନାପତି ଦିଅ; ଏହି ଉପକାର ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଲାଭଦାୟକ ହେବ।" ରୁଦ୍ର କହିଲେ: "ମୁଁ ତୁମେ ଦେବମାନେ ଏକ ସେନାପତି ଦେଉଛି; ଚିନ୍ତା ମୁକ୍ତ ହୁଅ। ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ଏବଂ ଆଗାମୀ ନାୟକ, ଯୋଗୀମାନଙ୍କର ନାୟକ ହେବେ, ଯେଉଁଠାରେ ଚିନ୍ତା ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବ ନାହିଁ।" ଏହିପରି କହି, ହରା ଦେବମାନେ ଠାରେ ମୁକ୍ତ କରି ନିଜ ଦେହରେ ବ୍ୟାପିତ ଶକ୍ତିକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କଲେ, ପୁତ୍ର ପାଇଁ। ଶକ୍ତିକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରିବା ସମୟରେ ଏକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେଲା, ଅଗ୍ନି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଚମକୁଥିଲା, ନିଜ ଶକ୍ତି ଓ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଜ୍ଞାନ ନେଇ। ତାଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ବହୁରୂପୀ ଏବଂ ବହୁ ଯୁଗରେ ସେ ଦେବମାନଙ୍କର ସେନାପତି ଭାବରେ ଉପସ୍ଥିତ। ଦେହରେ ବ୍ୟାପିତ ଦେବତା 'ଅହଂ' ରୂପରେ ପରିଚିତ; ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଯାୟୀ ସେ ଦେବମାନଙ୍କର ସେନାପତି ହେଇଯାନ୍ତି। ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେଲାବେଳେ, ବ୍ରହ୍ମା ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ସହିତ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ଦେବମାନେ, ଋଷି ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ, ସେନାପତିକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ। ସେ ଉତ୍ତୃପ୍ତ ହୋଇ, ଦେବମାନେ ଠାରେ ଖେଳ ସାଥି ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ମହାପ୍ରଭୁ କହିଲେ: "ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ କୁକୁଡ଼ ଦେଉଛି ଖେଳ ପାଇଁ, ଏବଂ ଦୁଇ ଉପସ୍ଥିତ—ଶାଖା ଓ ବିଶାଖା। କୁମାର, ତୁମେ ଭୂତମାନଙ୍କର ନାୟକ ଓ ଦେବମାନଙ୍କର ସେନାପତି ହେବ।" ଏହିପରି କହି, ଦେବମାନେ ଏବଂ ଶିବ, ସେନାପତି ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛିତ ଶବ୍ଦରେ ସ୍ତୁତି କଲେ। ଦେବମାନେ କହିଲେ: "ହେ ପ୍ରଭୁ, ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କର ପୁତ୍ର, ଦେବମାନଙ୍କର ସେନାପତି ହେଉ, ଛଅମୁଖା, ସ୍କନ୍ଦ, ବିଶ୍ୱର ନାୟକ, କୁକୁଡ଼ ଝଣ୍ଡାଧାରୀ, ଅଗ୍ନିପୁତ୍ର!" "କମ୍ପନ ନିବାରଣ କରୁଥିବା, କୁମାରମାନଙ୍କର ନାୟକ, ସ୍କନ୍ଦ, ଗ୍ରହମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଶିଶୁମାନେ ପୀଡିତ, ଦାନବ କ୍ରଉଞ୍ଚକୁ ନାଶ କରିଥିବା, କୃତିକାମାନଙ୍କର ପୁତ୍ର, ମାତାମାନଙ୍କର ଜନ୍ମ!" "ଭୂତ ଓ ଗ୍ରହମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅଗ୍ନିପୁତ୍ର, ମନୋହର ରୂପ, ମହାତତ୍ତ୍ୱ ନାୟକ, ତ୍ରିନୟନ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର!" ଦେବମାନେ ଏହିପରି ସ୍ତୁତି କଲେ, ଭବଙ୍କର ପୁତ୍ର ଅଦ୍ଭୁତ ଭାବରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ, ଦ୍ୱାଦଶ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଚମକୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ତେଜ ତିନି ଲୋକକୁ ଦହି ଦେଲା। ପ୍ରଜାପାଳ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ତୁମେ କିପରି ତାଙ୍କୁ କୃତିକାମାନେର ପୁତ୍ର, ଦେବମାନେର ଗୁରୁ, ଅଗ୍ନିପୁତ୍ର, ମାତାମାନେର ପୁତ୍ର ଭାବେ କହିଲା?" ମହାତପା କହିଲେ: "ପ୍ରଥମ ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ଯେପରି ତାଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ମୁଁ ବର୍ଣ୍ନନା କଲି, ତେପରି ଦେବମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିଥିଲେ। କୃତିକାମାନେ, ଅଗ୍ନି, ଅନ୍ୟ ମାତାମାନେ, ଓ ଗିରିଜା—ଏହିମାନେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଜନ୍ମରେ ଗୁହଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତିର କାରଣ।" "ଏହିପରି, ରାଜା, ମୁଁ ତୁମକୁ ତୁମର ପ୍ରଶ୍ନାନୁଯାୟୀ, ଆତ୍ମଜ୍ଞାନର ଗୁପ୍ତ ରହସ୍ୟ, ଅମୃତ ଓ ଅହଂକାରର ଉତ୍ପତ୍ତି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କଲି।" "ସ୍କନ୍ଦ ନିଜେ ମହାଦେବ, ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରିଥିବା; ତାଙ୍କୁ ପିତାମହ ଷଷ୍ଠୀ ତିଥି ଦେଲେ।" "ଯେଉଁ ଜଣେ ନିୟମିତ ମନ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ଏହି ସ୍ତୁତି ପଠିଥାନ୍ତି, ସେ ସନ୍ତାନ ନଥିଲେ ସନ୍ତାନ ପାଇବେ, ଧନ ନଥିଲେ ଧନ ପାଇବେ; ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା ମନରେ ରଖିଥାନ୍ତି, ସେ ସେହି ଫଳ ପାଇବେ।" "ଏବଂ ଯେଉଁଠାରେ କାର୍ତିକେୟଙ୍କର ଏହି ସ୍ତୁତି ପଠିଥାନ୍ତି, ସେଉଁଠି ସନ୍ତାନମାନେ ଶ୍ରେୟସ୍ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପାଇବେ।" ପ୍ରଜାପାଳ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଶରୀର କିପରି ଆଲୋକରୁ ଗଠିତ ହୁଏ? ମୋ ଏହି ସନ୍ଦେହ ଦୂର କର।" ମହାତପା କହିଲେ: "ଏହି ଆତ୍ମା, ଏକା ଏବଂ ଚିର ସ୍ୱରୂପ ଜ୍ଞାନ ଶକ୍ତି, ଦ୍ୱିତୀୟ ଚାହିଲାବେଳେ, ନିଜେ ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ଉଜ୍ୱଳ ହେଲା।