ଦେବତାମାନଙ୍କର ସମ୍ମୁଖରେ, ଏହି ମହାତ୍ମା ଶିବ ଉମାଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟି କରି ଚିନ୍ତା କଲେ—“କିଏ ଏହି ଆକାଶରେ ଆକୃତି ଦେଖାଯାଏ? କେମିତି ଆକାଶରେ ଆକୃତି ନାହିଁ କୁହାଯାଏ?” ଭୂମିରେ ଆକୃତି ଅଛି, ପାଣିରେ ମଧ୍ୟ ଆକୃତି ଅଛି, ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁରେ ମଧ୍ୟ ଆକୃତି ଦେଖାଯାଏ; କିନ୍ତୁ ଆକାଶରେ କିଏ ଆକୃତି ନାହିଁ? ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରି ଦେବତା ହସିଲେ। ଉମା, ଜ୍ଞାନ ଓ ଶକ୍ତିର ମୂର୍ତ୍ତି, ଏବଂ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆକାଶରେ ଦେଖାଯାଇଥିବା ଯାହା, ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୁହାଯାଇଥିବା—“ଦେହ କେବଳ ଦେହୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ”—ସେହି ହସ, ଶିବଙ୍କ ପୂର୍ବ ଉକ୍ତି, ଏହି ଚାରିଟି କାରଣ ଚାରିଟି ତତ୍ତ୍ୱ, ଭୂମି ଓ ଅନ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱ ସହିତ ସଂପୃକ୍ତ। ଏହି ଶିବଙ୍କ ହସରୁ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାଙ୍କ ମୁହଁ ଅଗ୍ନିପ୍ରଭା; ସେ ଦିଗ୍ଗୁଡିକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିଲେ, ଶିବଙ୍କ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ, ଏକ ନୂତନ ରୁଦ୍ର ପରି ପ୍ରତିତିତ ହେଲେ। ଜନ୍ମ ସମୟରେ, ତାଙ୍କ ଦୀପ୍ତି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ଆକୃତି ଓ ସୌନ୍ଦର୍ୟରେ ଦେବୀମାନଙ୍କ ମନ ଭ୍ରମିତ ହେଲା। ଉମା, ଦୀପ୍ତିମାନ ଶିଶୁଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆକୃତିକୁ ଅନ୍ଧା ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖିଲେ। ଏହି ଦେଖି ବ୍ୟାପକ ଦେବତା ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ—ନାରୀମାନଙ୍କ ଚଞ୍ଚଳ ସ୍ୱଭାବ ଓ ଶିଶୁର ଆକର୍ଷକ ଆକୃତି ଭାବି, ଶିବ ତାଙ୍କୁ ଶଙ୍କାର ଶାପ ଦେଲେ—“ହେ ଶିଶୁ, ତୁମେ ହାତୀର ମୁହଁ ଓ ବଡ଼ ପେଟ ନେବା; ସର୍ପମାନେ ତୁମେ ଉପବୀତ ଓ କଟିବନ୍ଧ ଭାବେ ପରିଧାନ କରିବା।” ଏହିପରି ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଦେବତା ଶାପ ଦେଲେ। ତିନି ଆଖି ଓ ତ୍ରିଶୂଳ ଧାରୀ ଦେବତା ତାଙ୍କ ଦେହର ଅଧା କୋଟି କେଶ ଉପରେ ଘମ ଭରି, ଦେହ କମ୍ପିତ କରି, କ୍ରୋଧରେ ଉଠିଲେ। ତ୍ରିଶୂଳ ଧାରୀ ଦେବତା ଦେହ କମ୍ପିତ କରିଲେ, ତାଙ୍କ କେଶ ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଲା—ପାଣି ଓ ଅନ୍ୟ ବସ୍ତୁ ପରି ତଳକୁ ଯାଇଲା। ଅନେକ ବିନାୟକ, ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତିର, ହାତୀମୁହଁ ଧାରଣ କରି, ମେଘ ଅଥବା କାଜଳ ପରି ଦେଖାଯାଏ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ହାତରେ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ, ଉପରେ ଉଠିଲେ; ଦେବତାମାନଙ୍କ ମନ ଭ୍ରମିତ ହେଲା। ସେମାନେ ଚିନ୍ତା କଲେ—“ଏହି କ’ଣ? ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ଏକା ଏତେ ବଡ଼ ଅପୂର୍ବ କାମ କରିଛି। ଏହି ଦେବମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେବା? କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଛି ତାଙ୍କୁ ଘେରିଛି? ଏହି କ’ଣ ଆସିଛି?” ଦେବତାମାନେ ଏପରି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ, ବିନାୟକମାନେ ପୃଥିବୀକୁ କମ୍ପିତ କରିଲେ। ତାପରେ ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା, ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ତାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଆକାଶକୁ ଉଠି, ଏହିପରି କହିଲେ— “ହେ ଦେବମାନେ, ତୁମେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ; ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାୟକ, ତିନି ଆଖି ଶିବଙ୍କ ଦୟା ଲାଗିଛି; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତା, ବିଘ୍ନ ସୃଷ୍ଟିକାରୀ ଶତ୍ରୁମାନେ ଦମିତ ହେଲେ।” ଏପରି କହି, ବ୍ରହ୍ମା ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଦେବତାଙ୍କୁ କହିଲେ—“ତୁମର ମୁହଁରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଯେ, ସେ ବିନାୟକମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ହେବେ; ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କ ଅନୁୟାୟୀ ହେବେ।” “ତୁମେ ତୁମର ଆଶୀର୍ବାଦରେ ଚାରି ଆକୃତିରେ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଆକାଶରେ ଚଳିବା; ଏହି ଆକାଶର ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ତୁମେ ସୃଷ୍ଟି କରିଛ; ତୁମେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଅଧିକ ଯୋଗ୍ୟ।” “ତ୍ରିଶୂଳ ଧାରଣ କରି ନାୟକ ହେଉ, ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅ।” ବ୍ରହ୍ମା ଯିବା ପରେ, ତିନି ଆଖି ଦେବତା ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନକୁ କହିଲେ— “ତୁମେ ବିନାୟକ, ବିଘ୍ନ ହରି, ହାତୀମୁହଁ ଧାରଣ କରି, ଗଣେଶ ନାମରେ, ଭବଙ୍କ ସନ୍ତାନ; ଏହି ଭୟଙ୍କର, କ୍ରୂର ଚକ୍ଷୁ ବିନାୟକମାନେ ତୁମର ସହଚର, ସୁକ୍ନା ହୋମ ଦ୍ୱାରା ଦେହ ବୃଦ୍ଧି କରି, କାର୍ଯ୍ୟରେ ସଫଳତା ଦେବେ।” “ଦେବମାନେ, ଯଜ୍ଞ ଓ ଅନ୍ୟ ମହା କାର୍ଯ୍ୟରେ, ତୁମେ ପ୍ରଥମେ ପୂଜିତ ହେବା; ନାହିଁ ହେଲେ, କାର୍ଯ୍ୟର ସଫଳତା ନଷ୍ଟ ହେବ।” ଏପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତା କହିବା ପରେ, ଦେବମାନେ ସହିତ ତାଙ୍କ ଦେହ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଘଟରେ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ କରିଲେ; ଏହିପରି, ରାଜା, ସେ ବିନାୟକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ହେଲେ। ତାଙ୍କୁ ଗଣପତି ମୁଖ୍ୟ ଭାବରେ ଅଭିଷେକ କରିବା ଦେଖି, ଦେବମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଦେବତା ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରଶଂସା କଲେ— “ନମସ୍କାର ହାତୀମୁହଁ ଧାରୀ! ନମସ୍କାର ଗଣମୁଖ୍ୟ! ହେ ବିନାୟକ, ନମସ୍କାର! ନମସ୍କାର ଭୟଙ୍କର ଶୂର!” “ନମସ୍କାର ବିଘ୍ନ ହରି! ନମସ୍କାର ସର୍ପ କଟିବନ୍ଧ ଧାରୀ! ନମସ୍କାର ରୁଦ୍ରଙ୍କ ମୁହଁରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ବଡ଼ ପେଟ ଧାରୀ!” “ଦେବମାନେ ପୂଜା କରିବା ଦ୍ୱାରା, ତୁମେ ସଦା ବିଘ୍ନ ହରିବା। ଏପରି ପ୍ରଶଂସିତ ହୋଇ, ମହାତ୍ମା ଗଣନାୟକ, ଅଭିଷିକ୍ତ, ରୁଦ୍ର ଓ ସୋମଙ୍କ ସନ୍ତାନ ହେଲେ।” ହେ ରାଜା, ଏହି ଘଟଣା ଚତୁର୍ଥୀ ତିଥିରେ ଘଟିଥିଲା; ଏହା ଗଣପତିର ଦିନ, ସମସ୍ତ ତିଥିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଯେଉଁଠି ଭକ୍ତି ସହିତ ତିଳ ଖାଇ ଏହି ଦିନରେ ଗଣପତିକୁ ପୂଜା କରିଥାଏ, ସେଠାରେ ପ୍ରଭୁ ଶୀଘ୍ର ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି—ଏହିଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଯେଉଁଠି ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ପଠିବା କିମ୍ବା ସଦା ଶୁଣିବା କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ବିଘ୍ନ ଉପସ୍ଥିତ ହେଉନାହିଁ, ପାପ ମଧ୍ୟ କେହିପରି ଆସେ ନାହିଁ, ହେ ରାଜା। ଏପରି ଘଟଣା ପରେ, ପୃଥିବୀ କହିଲେ—“ହେ ଦେବମାନେ, ତୁମର ଦେହ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସର୍ପମାନେ କିପରି ଦେହୀ ହେଲେ? ଏହାର କାରଣ କ’ଣ?” ଶ୍ରୀ ବରାହ କହିଲେ—“ଗଣପତିର ଜନ୍ମ ଶୁଣି, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ରକ୍ଷକ, ରାଜା, ଏହି ନିଷ୍ଠାବାନ ଋଷିଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଥା କହିଲେ।” ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ରକ୍ଷକ କହିଲେ—“ହେ ପୂଜ୍ୟ, ଗରୁଡ଼ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସର୍ପମାନେ କିପରି ଦେହୀ ହେଲେ? ସେମାନେ କିପରି କୁଟିଳ ହେଲେ? ତୁମେ କହିବା ଉଚିତ।” ମହାତ୍ମା ତପସ୍ବୀ କହିଲେ—“ବ୍ରହ୍ମା ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବାବେଳେ, ମାରୀଚି ସଂପ୍ରଜନନର କାରଣ; ପ୍ରଥମେ ତାଙ୍କ ମନରେ ଉତ୍ପନ୍ନ, ତାଙ୍କ ପୁଅ କଶ୍ୟପ।” ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଡକ୍ଷଙ୍କ କନ୍ୟା କଦ୍ରୁ, ଶୁଭ୍ର ହାସ ଧାରଣ କରି; ମାରୀଚି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ପୁଅ ଦେଲେ। ଅନନ୍ତ, ବାସୁକି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ କମ୍ବଳ, କର୍କୋଟକ, ଏବଂ ଏକ ସର୍ପ ପଦ୍ମ, ମହାପଦ୍ମ, ଶଙ୍ଖ, ଅଜୟ କୁଳିକ; ଏହିମାନେ କଶ୍ୟପଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ସନ୍ତାନ।