ପାହାଡ଼ର ରାଜା ହିମାବତ୍ ସମସ୍ତ ବିବାହ ଆୟୋଜନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ମନ୍ଦରାଚଳ ପର୍ବତକୁ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ନିକଟକୁ ପଠାଇଲେ। ମନ୍ଦରାଚଳଙ୍କ ସୂଚନା ପାଇଁ ଶିବ ଶୀଘ୍ର ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ ଏବଂ ବିଧିମତ୍ ଭାବେ, ସୋମ ଦେବତାଙ୍କୁ ସାକ୍ଷୀ ରଖି, ସ୍ୱୟଂ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ହସ୍ତଗ୍ରହଣ କଲେ। ସେହି ବିବାହ ମହୋତ୍ସବରେ ପର୍ବତ ଓ ନାରଦ ଗୀତ ଗାଇଲେ, ସିଦ୍ଧମାନେ ନୃତ୍ୟ କଲେ, ଗଛଗୁଡ଼ିକ ଆନନ୍ଦରେ ଶୁଭ ଫୁଲ ବର୍ଷା କଲେ, ଓ ଦେବକନ୍ୟାମାନେ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ନୃତ୍ୟ କରିଲେ। ସେହି ବିବାହ ଅବସରରେ, ଝରି ପଡୁଥିବା ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା, ନିଜ ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହୋଇ, ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ କହିଲେ: "ଓ କନ୍ୟା, ତୁମେ ସଂସାରରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ସ୍ତ୍ରୀ ହେଉ। ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷମାନେ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ନାରୀ ଲାଭ କରନ୍ତୁ।” ଏହିପରି କହି, ବ୍ରହ୍ମା, ଉମା ଓ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ନିଜ ନଗରକୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କଲେ। ପାହାଡ଼ର ରାଜା ହିମାବତ୍, ନିଜ ଜାମାତା ସୋମଙ୍କୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ସମ୍ମାନପୂର୍ବକ ବିଦାୟ କଲେ। ସେ ଦେବ, ଦାନବ ଓ ଋଷିମାନେ ସମେତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅନେକ ଉପହାର, ମାଳା, ଉତ୍ତମ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଉତ୍ତମ ଭୋଜନ ଦେଇ, ପର୍ବତମାନଙ୍କୁ ବିଦାୟ କଲେ। ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ସ୍ୱସ୍ଥ ଚିତ୍ତ ହୋଇ, ମହାତ୍ମା ହିମାବତ୍ ନିଜ ଶୁଭମୁଖୀ କନ୍ୟା ଉମାଙ୍କୁ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଇ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପରି ଯଜ୍ଞରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ, ଓ ସର୍ବୋତ୍ତମ ରାଜନ୍, ତୁମ ଉତ୍ତମ ବଂଶାବଳୀର କଥା ମୁଁ ଏଠାରେ କହିଲି, ଯାହା ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ଜାଣିନାହାନ୍ତି। ସ୍ୱୟଂଭୂ ଦକ୍ଷ, ପ୍ରଭୁ ଓ ଗୌରୀଙ୍କ ବିବାହର ତିନି ପ୍ରକାର ଜନ୍ମ ବିଷୟରେ ମୁଁ ବିସ୍ତାରରେ କହିଦେଲି। ଶ୍ରୀବରାହ ଅବର୍ଣ୍ଣନ କରିଛନ୍ତି: ଏହିପରି ଦେଖିବାକୁ, ମହାଋଷି ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଚିତ୍ତଶୁଦ୍ଧି ପାଇ, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ରକ୍ଷକଙ୍କୁ ପଚାରିଥିଲେ, ତେଣୁ ଗୌରୀ ଏହି ରୂପରେ ଅବତାର ନେଲେ। ଗୌରୀଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ବିବାହ ଯେପରି ଘଟିଥିଲା, ଏହା ସମସ୍ତ ତୁମକୁ କୁହାଯାଇଛି। ଏହି ସମସ୍ତ ଘଟଣା ତୃତୀୟୀ ତିଥିରେ ଘଟିଥିଲା; ଏହି ଦିନ ଲୁଣ ଭୋଜନ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ। ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ସ୍ତ୍ରୀ ଯେଉଁମାନେ ଏହି ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଶୁଭ ଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଯେଉଁ ନାରୀ ଅପଶୁଭାଗ୍ୟବାନ୍ କିମ୍ବା ପୁରୁଷ ବଡ଼ ଅପଶୁଭାଗ୍ୟବାନ୍, ସେମାନେ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ତୃତୀୟୀ ଦିନ ଲୁଣ ତ୍ୟାଗ କଲେ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଶୁଭ ଫଳ, ଧନ, ଆରୋଗ୍ୟ, ରୂପ ଓ ପୋଷଣ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହିପରି ଉତ୍ସୁକତାରେ ପ୍ରଜାପାଳକ ପଚାରିଲେ: "ଓ ମହାନ୍, ଗଣପତି ଗଣେଶଙ୍କ ଜନ୍ମ କେମିତି ଘଟିଲା? ଏହି ମୋର ଦୌତ୍ୟ ଦୂର କର।" ତେବେ ମହାତ୍ମା ଋଷି କହିଲେ: ପୂର୍ବକାଳରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ତପଃଶୀଳୀ ଋଷିମାନେ ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କଲେ; ତାଙ୍କର ନ୍ୟାୟମାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହେଲା। ଯେପରି ଧର୍ମପଥରେ ଚାଲୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଅବ୍ୟାହତ ଭାବେ ସଫଳ ହୁଏ, ତେଣୁ ଅନ୍ୟାୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସବୁ ଅବଶ୍ୟ ବାଧା ପାଏ। ତାପରେ, ଦେବତାମାନେ ପିତୃଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ଅନ୍ୟାୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବାଧା ଦେବା ପାଇଁ ଭାବିଲେ ଓ ସମସ୍ତେ ଏହି ମନ୍ତ୍ରଣା କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ସେମାନେ ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନେଇ, ମହାମନା ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ କାଇଲାସ ପର୍ବତକୁ ଗଲେ। ସମସ୍ତେ ନମ୍ର ଭାବେ ନମସ୍କାର କରି, ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: "ହେ ଦେବାଦିଦେବ, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ, ତ୍ରିନେତ୍ର, ତୁମେ ଅଧର୍ମୀମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କର।" ଦେବତାଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଭବ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆନନ୍ଦରେ ଉମାଙ୍କୁ ନିରନ୍ତର ନଜରେ ଦେଖିଲେ। ଦେବମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବାବେଳେ, ଏହି ମହାତ୍ମା ଉମାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ସମୟରେ ଚିନ୍ତା କଲେ: "ଆକାଶରେ ରୂପ କିପରି ଦେଖାଯାଏ?" ପୃଥିବୀରେ, ଜଳରେ, ଅଗ୍ନିରେ, ବାୟୁରେ ରୂପ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ କହାଯାଏ ଆକାଶରେ ନାହିଁ। ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରି, ଦେବତା ହସିଲେ। ଉମାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଜ୍ଞାନ ଓ ଶକ୍ତିର ମୂର୍ତ୍ତି, ଶମ୍ଭୁ ଆକାଶରେ ଯେଉଁ ଦୃଷ୍ୟ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା ପୂର୍ବରୁ କହିଥିବା, "ଦେହ ସର୍ବଦା ଦେହୀଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ"—ଏହି ସମସ୍ତ କାରଣ ପୃଥିବୀ, ଆଦି ଚାରି ତତ୍ତ୍ୱରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ହାସ୍ୟରୁ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଅଗ୍ନିମୁଖ, ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରକାଶିତ କରୁଥିବା, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଗୁଣରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ଅନ୍ୟ ଏକ ରୁଦ୍ର ପରି ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସେ ଜନ୍ମ ନେଇସାଥିକୁ, ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ରୂପ ଓ ସୌନ୍ଦର୍ୟରେ ଦେବୀମାନେ ମୁଗ୍ଧ ହେଇଗଲେ। ଉମା, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତାଙ୍କୁ ନିରନ୍ତର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଶିବ ଚିନ୍ତା କଲେ ଯେ, ନାରୀମାନେ ଚଞ୍ଚଳ ଓ ଏହି ପୁଅ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷକ ଓ ମୋହନୀୟ, ତେଣୁ ଦେବତା କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଏହି ଶାପ ଦେଲେ: "ହେ ପୁତ୍ର, ତୁମର ହାତୀମୁଣ୍ଡ ଓ ବଡ଼ ପେଟ ହେବ। ତୁମେ ସର୍ପକୁ ଉପବୀତ ଓ ମେଖଳା ଭାବରେ ପିନ୍ଧିବ।" ତାପରେ ତ୍ରିନେତ୍ର, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଦେବ ନିଜ ଦେହର ଅନେକ କୋଟି କେଶ ଝଡ଼ାଇ, ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧରେ ଶରୀର କମ୍ପିତ କରି, ଉଠିପଡ଼ିଲେ। ତାଙ୍କ ଶରୀରର କେଶ ଯେପରି ଝଡ଼ିଗଲା, ସେହିପରି ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଜଳ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ପଡ଼ିଲା। ଏହିପରି ଭାବେ, ବିଭିନ୍ନ ରୂପର ଅନେକ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ହାତୀମୁଣ୍ଡ ବିନାୟକ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, ସେମାନେ ମେଘ କିମ୍ବା ଅଞ୍ଜନ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ଏହା ଦେଖି ଦେବମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ସେମାନେ ଚିନ୍ତା କଲେ, "ଏହି କ’ଣ ଘଟୁଛି? ଏହି ଏକାକି ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି, ଦେବମାନେ ଚାହିଥିବା କାମ ଏହି ନୁହେଁ କି? କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଛି ଘଟୁଛି?" ଏପରି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ, ବିନାୟକମାନେ ପୃଥିବୀକୁ କମ୍ପିତ କରିଦେଲେ। ତେବେ ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା ନିଜ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଆସି, ଆକାଶରେ କହିଲେ: "ଓ ଦେବମାନେ, ତୁମେ ଧନ୍ୟ, କାରଣ ତ୍ରିନେତ୍ରୀ, ଚମତ୍କାର ରୂପୀ ଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଅନୁଗୃହୀତ। ଶତ୍ରୁମାନେ ଦଳିତ ହୋଇଛନ୍ତି।" ଏହିପରି କହି, ବ୍ରହ୍ମା, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଦେବଙ୍କୁ କହିଲେ: "ତୁମ ମୁଖରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଏହି ପୁଅ ବିନାୟକମାନଙ୍କ ପ୍ରଧାନ ହେବେ, ଏହି ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କ ସହଚର ହେବେ।