ଯେତେବେଳେ ରୁଦ୍ର ଏପରି କହିଲେ, ସେତେବେଳେ ସଂସାରର ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ମଧୁର ସ୍ମିତାନ୍ୱିତ ହୋଇ, ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ନିଶ୍ଚୟ, ହେ ଦେବ, ପଶୁପତି ସଂସାରରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭିବେ; ଏହି ଦେବତା ତୁମ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେବେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ତୁମକୁ ପୂଜିବେ।" ଏପରି କହି ବ୍ରହ୍ମା, ଜ୍ଞାନୀ ଥିବା ସେ, ଡକ୍ଷଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି କହିଲେ, "ଡକ୍ଷ, ଯେଉଁ ଗୌରୀକୁ ତୁମେ ପୂର୍ବରୁ ତିଆରି କରିଥିଲ, ସେଉଁ ଗୌରୀକୁ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଇଦିଅ।" ତାପରେ ଡକ୍ଷ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ, ସେ ଅତି ସୁନ୍ଦରୀ କୁମାରୀ ଗୌରୀଙ୍କୁ ମହାରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଇଦେଲେ। ରୁଦ୍ର ଡକ୍ଷଙ୍କ ଇଚ୍ଛାକୁ ମାନି, ଉଚିତ ବିଧିରେ ଗୌରୀଙ୍କୁ ଗୃହଣ କଲେ। ଏହିପରେ, ଡକ୍ଷପୁତ୍ରୀ ଗୌରୀଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା ପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତାମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ କୈଳାସ ପର୍ବତ ନିବାସ ଦେଇଦେଲେ। ରୁଦ୍ର ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ସାଥୀମାନେ ସହିତ କୈଳାସକୁ ଗଲେ; ଦେବତାମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଗଲେ; ବ୍ରହ୍ମା ଏବଂ ଡକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତି ନଗରକୁ ଗଲେ। କିଛି ସମୟ ପରେ, ଯେତେବେଳେ ରୁଦ୍ର, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ୱାମୀ, କୈଳାସରେ ବାସ କରୁଥିଲେ, ଗୌରୀ ତାଙ୍କ ପିତା ଡକ୍ଷଙ୍କ ରୁଦ୍ରପ୍ରତି ଶତ୍ରୁତାକୁ ସ୍ମରଣ କରି କ୍ରୁଧିତ ହେଲେ। ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ ଯେ, "ଡକ୍ଷ ପୂର୍ବରୁ ମୋତେ ଅପମାନ କରିଥିଲେ, ସେ ଯଜ୍ଞକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଇଥିଲେ; ଏହି ଦେହକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ମୁଁ ପୁନି ତାଙ୍କ ଘରେ ଜନ୍ମ ନେବି। କିନ୍ତୁ ଯାହା ଘର ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଯାଇଛି, ସେଠାକୁ କିପରି ଯିବି?" ଏପରି ଚିନ୍ତା କରି, ଭବପୁତ୍ରୀ ଗୌରୀ ମହାହିମବତ ପର୍ବତକୁ ଯାଇ ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ସେ ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟା କରି ନିଜ ଦେହକୁ କ୍ଷୟ କଲେ; ତାଙ୍କ ଶରୀରର ଅଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ, ସେ ପରେ ପର୍ବତର କନ୍ୟା ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସେ ଉମା ଓ କୃଷ୍ଣା ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ କଲେ, ଓ ହିମବତଙ୍କ ଘରେ ଶୁଭ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ମଙ୍ଗଳମୟ ହେଲେ। ପୁନି ସେ ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଦେବତା ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, "ତିନି ମୋ ପତି" ବୋଲି ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କରି ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଲାଗିରହିଲେ। ଏହିପରି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ମହାପର୍ବତ ଉପରେ ଉମା ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା ବେଳେ, ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ମହେଶ୍ୱର ଏକ ବୃଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବରେ, ଦେହ କ୍ଷୀଣ, ପଦେ ପଦେ ଲୁଚୁଥିବା ଭାବରେ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିଲେ। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବରେ ଉମାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ସୁମଧୁରା, ମୁଁ ଭୂକ୍ଷିତ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଭୋଜନ ଯୋଗ୍ୟ, ମୋତେ ଦିଅ।" ସେତେବେଳେ ଗିରିକନ୍ୟା ଉମା କହିଲେ, "ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଫଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେଇପାରିବି; ଦୟାକରି ଶୀଘ୍ର ସ୍ନାନ କର, ତାପରେ ଯାହା ଇଚ୍ଛା ଖାଅ।" ଏହିପରି ଶୁଣି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିକଟରେ ଥିବା ଗଙ୍ଗା ନଦୀକୁ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଗଲେ। ତାହାଁଠାରେ ସ୍ନାନ କରୁଥିବା ବେଳେ, ରୁଦ୍ର ଏକ ଭୟଙ୍କର ମାୟାମୟ ମକର (ମାଛ) ରୂପ ଧାରଣ କରି, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ନିଜେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପକୁ ଧରି ନେଲେ। ସେ ନିଜେ ନିଜକୁ ମକର ଦ୍ୱାରା ଧରି ନେବାକୁ ଦେଖି, ଉମାଙ୍କୁ ଆଉ ଏକ ବୃଦ୍ଧ ରୂପ ଦେଖାଇ କହିଲେ, "ହେ କୁମାରୀ, ମୁଁ ଏବେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନୁହେଁ; ଦୟାକରି ଦୃତ ଗତିରେ ଆସ, ମୋତେ ବଞ୍ଚା, ନାହିଁଲେ ଆଉ ଅଧିକ କ୍ଷତି ହେବ।" ଏପରି ଶୁଣି, ପାର୍ବତୀ ଚିନ୍ତା କଲେ, "ହିମବତ ମୋ ପିତା, ଶଙ୍କର ମୋ ପତି; ତପସ୍ୟାରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଛି, କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କିପରି ଛୁଉଛି?" ପୁନି ଚିନ୍ତା କଲେ, "ଯଦି ମୁଁ ମକର ଦ୍ୱାରା ଧରାଯାଇଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଉଠାଇ ନ ଦେଉଛି, ତେବେ ନିଶ୍ଚୟ ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ କରିବି; ଏହାର କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।" "ଅନ୍ୟ ଅପରାଧର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନାହିଁ।" ଏପରି ଭାବି, ସେ ତ୍ୱରିତ ଗତିରେ ଗଲେ। ଭୟଭୀତ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଦୃତ ଗତିରେ ଯାଇ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ହାତରେ ଧରି ଜଳରୁ ବାହାର କରିଦେଲେ। ସେଇ ସମୟରେ, ପ୍ରଜାପତି ହର ନିଜ ସ୍ୱରୂପ ଦେଖାଇଦେଲେ। ଯେଉଁ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ପାର୍ବତୀ ଉପାସନା କଲେ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ତପସ୍ୟା କଲେ, ସେଇ ଭଗବାନ ଏବେ ତାଙ୍କ ହାତ ଧରି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅଛନ୍ତି। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଦେବୀ ଲଜ୍ଜା ହେଲେ, ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର ତ୍ୟାଗ ସ୍ମରଣ କରି, କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ। ଗୌରୀଙ୍କୁ ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଦେଖି, ରୁଦ୍ର ହାସ୍ୟର ସହିତ ତାଙ୍କ ହାତ ଧରି କହିଲେ, "ହେ ସୁମଧୁରା, ଏଠି ମୋତେ କିପରି ତ୍ୟାଗ କରିପାରିବ?" "ଯଦି ତୁମେ ଏହି ହାତ ଧରିବା କାର୍ଯ୍ୟକୁ ବ୍ରିଥା କର, ତେବେ ବିବାହ ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମାପୁତ୍ରୀଙ୍କୁ ନିମନ୍ତେ କଥା ହେବ।" ତେବେ ଦେବୀ ହାସି ହାସି କହିଲେ, "ଏଠାରେ କୌଣସି ହାସ୍ୟ ବିଷୟ ନ ହେଉ।" "ହେ ଦେବଦେବ, ତିନି ଲୋକର ପ୍ରଭୁ, ଏ ସମସ୍ତ ଚେଷ୍ଟା ତୁମ ପାଇଁ। ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ପତି ଭାବେ ଉପାସନା କରିଥିଲି।" "ଏବେ ମଧ୍ୟ, ହେ ଦେବ, ତୁମେ ମୋ ପତି, ଅନ୍ୟ କେହି ନୁହଁ। କିନ୍ତୁ ମୋ ପିତା ହିମବତ ମୋ ନାୟକ; ତାଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ, ଉଚିତ ବିଧିରେ ମୋ ହାତ ଧର।" ଏପରି କହି, ଦେବୀ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରୂପେ ନିଜ ପିତା ହିମବତଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଓ ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ, "ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ଡକ୍ଷ ଯଜ୍ଞ ଧ୍ୱଂସକାରୀ ରୁଦ୍ର ମୋ ପତି ଥିଲେ। ଏବେ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମନସ୍ଥ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିଛି।" "ସେ ବ୍ରହ୍ମଣ ରୂପେ ମୋ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସି, ଭିକ୍ଷା ଚାହିଲେ; ମୁଁ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ କହିଲି, ସେ ଜାହ୍ନବୀକୁ ଗଲେ।" "ସେଠାରେ ବୃଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବରେ ଥିବା ଶଙ୍କର ଦ୍ରୁତ ଏକ ମକର ଦ୍ୱାରା ଧରାପଡ଼ିଲେ ଓ ଅନୁଚିତ କଥା କହିଲେ।" "ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ଭୟରେ, ପିତା, ମୁଁ ତାଙ୍କ ହାତ ଧରିଲି; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସହିତ, ତୁରନ୍ତେ ଶଙ୍କର ନିଜ ସ୍ୱରୂପ ଦେଖାଇଦେଲେ।" "ତେବେ ସେ ମୋତେ, ଯିଏ ହାତ ଧରିବାକୁ ଆସିଥିଲି, କହିଲେ, 'ହେ ତପୋଧନା, କୌଣସି ସନ୍ଦେହ କରନି।'" "ଏହିପରି ମହାତ୍ମା ଶଙ୍କରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ତୁମ ଅନୁମତି ନେବାକୁ ଆସିଛି, ଏବେ ଯାହା ଉଚିତ, ଶୀଘ୍ର କର।