ଏକ ସମୟର କଥା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉତ୍ତମ ନାରଦଙ୍କୁ ଏହି ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ବିଷୟରେ କହାଯାଇଥିଲା—"ଏହି ତିନିଟି ହେଉଛନ୍ତି ମହାବେଦ, ଏବଂ ଏହି ତିନିଟି ଦେବତାର ରୂପରେ ସ୍ମୃତିରେ ରହିଛନ୍ତି। ଏମାନେ 'ଅ' ଅକ୍ଷର ଓ ଯଜ୍ଞ କ୍ରମ ଆଦିରେ ରହିଛନ୍ତି, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ।" "ଏଠାରେ ସମସ୍ତ କଥା ସଂକ୍ଷେପରେ ତୁମକୁ କହିଦେଲି, ମହାବ୍ରାହ୍ମଣ। ବେଦ, ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ସର୍ବଜ୍ଞତା ଗ୍ରହଣ କର, ନାରଦ।" "ଏହି ବେଦ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କର, ମହାବ୍ରତଧାରୀ। ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ପୂର୍ବଜନ୍ମ ସ୍ମୃତି ତୁମେ ମନେ ପକାଇପାରିବ।" ଏପରି କହି ସେ କନ୍ୟା ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ମୁଁ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ତୁମ ସମ୍ମୁଖକୁ ଆସିଛି, ରାଜନ୍। ଏହି କଥା ଶୁଣି ପ୍ରିୟବ୍ରତ କହିଲେ, "ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ମୁଁ, ମୋର ପୂର୍ବଜନ୍ମର ସମସ୍ତ କଥା ଆମକୁ କହ, ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସୁକ୍ତ।" ନାରଦ କହିଲେ, "ରାଜନ୍, ବେଦ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣିବା ସହିତ, ମୁଁ ତୁରନ୍ତ ହଜାର ଜନ୍ମ ସ୍ମରଣ କରିପାରିଲି। ମୋ ପୂର୍ବଜନ୍ମ କଥା ଶୁଣ। ଏକ ସମୟରେ ଏକ ସହର ଥିଲା, ଅବନ୍ତୀ ନାମକ। ସେଠାରେ ମୁଁ ସାରସ୍ବତ ନାମକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲି, ବେଦ ଓ ଶାଖା ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ। ଅନେକ ଦାସ-ଦାସୀ, ଅନେକ ଧାନ ଉପଜିଥିଲା, ଏବଂ କୃତଯୁଗରେ ମୁଁ ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ ଜ୍ଞାନ ଧାରଣ କରି ବସିଥିଲି। ଏକ ସମୟରେ ଏହି ସମସ୍ତ ଚିନ୍ତା କରି, ଏହି ସମସ୍ତ ଧନ-ଧାନ୍ୟର କଣ କରିବି ବୋଲି ଭାବି, ସବୁ କିଛି ପୁଏମାନେକୁ ଦେଇ, ଆତ୍ମସାଧନା ପାଇଁ ସରସ୍ବତ ତୀର୍ଥକୁ ଯାଇଥିଲି। ସେଠାରେ ମୁଁ କେଶବଙ୍କୁ ବିଧିବତ୍ ପୂଜା କରିଥିଲି, ପିତୃଦେବ ଓ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଥିଲି, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭୂତମାନେ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲି। ପରେ ମୁଁ ତପସ୍ୟାରେ ମନ ଲଗାଇ, ପୁଷ୍କର ନାମକ ସରସ୍ବତ ତଳାଉକୁ ଗଲି। ସେଠାରେ ମୁଁ ପ୍ରାଚୀନ, ଶୁଭ, ପୁରାତନ ପୁରୁଷ ଭଗବାନ୍ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନାରାୟଣ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କରିଲି। ଏହିପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଷ୍ଟୋତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଭଗବାନ୍ ବିଷ୍ଣୁ ମୋପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ମୋ ସାମ୍ନାରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ପ୍ରିୟବ୍ରତ ପଚାରିଲେ, "ସେଇ ଷ୍ଟୋତ୍ର କଣ? ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।" ନାରଦ କହିଲେ, "ମୁଁ ସର୍ବଦା ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଅମୃତ ମଧ୍ୟରେ ଅମୃତ, ପ୍ରାଚୀନ, ପରମ, ଅନନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ନିତ୍ୟ ପୁରୁଷ, ପ୍ରାଚୀନ ଶରଣ ଭଗବାନ୍ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିଏ। ମୁଁ ହରିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିଏ, ସେ ଅପୂର୍ବ, ପ୍ରାଚୀନ, ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଅନନ୍ୟ, ତୀବ୍ର ତେଜସ୍ବୀ, ଗଭୀର ବୁଦ୍ଧିଶାଳୀ। ମୁଁ ପରମ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିଏ, ସର୍ବୋପରି, ଶୁଦ୍ଧ ଆଶ୍ରୟ, ବିଶାଳ, ପ୍ରାଚୀନ ପୁରୁଷ। ଏହି ବିଶ୍ୱ ଶୂନ୍ୟ ଥିଲାବେଳେ, ସେଇ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ପରେ ପ୍ରାଥମିକ ପୁରୁଷ ଭାବେ ବସିଲେ; ସେଇ ପରମ ଶୁଦ୍ଧ ପ୍ରାଚୀନ ନାରାୟଣ ମୋ ଶରଣ ହେଉନ୍ତୁ। ମୁଁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଅନନ୍ତ ରୂପୀ, ପ୍ରାଚୀନ, ପ୍ରଜ୍ଞାଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଧୈର୍ଯ୍ୟଶୀଳ, ଶାନ୍ତିର ଧାରକ, ଭୂମିର ନାଥ, ମଙ୍ଗଳମୟ, ମହିମାମୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିଏ। ମୁଁ ଅମୃତ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିଏ, ହଜାର ମୁଣ୍ଡ, ଅନେକ ପାଦ, ଅନେକ ବାହୁ, ଚନ୍ଦ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯାହାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି, ଅବିନାଶୀ-ବିନାଶୀ, ସେ ଦୁଧ ଶାୟୀ। ତିନି ବେଦ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ତିନି, ନବ, ଏକ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା, ତିନି ପବିତ୍ରତାରେ ବସିଥିବା, ତିନି ଅଗ୍ନି, ତିନି ତତ୍ତ୍ୱର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ, ତିନି ଯୁଗର ନାଥ, ତିନି ଚକ୍ଷୁ, ଅପରିମାପ୍ୟ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରେ। କୃତଯୁଗରେ ସେ ଧଳା, ତ୍ରେତାରେ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ, ଦ୍ୱାପରରେ ଶୁଦ୍ଧ ପ୍ରାଚୀନ ରୂପରେ, ଏବଂ କଳିରେ କୃଷ୍ଣ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ସେ ମୁଁ ମୁଖରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବାହୁରୁ କ୍ଷତ୍ରିୟ, ଉରୁରୁ ବୈଶ୍ୟ, ପାଦରୁ ଶୂଦ୍ର ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ—ସେଇ ସର୍ବ ରୂପୀ ପୁରାତନଙ୍କୁ ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରିଏ। ଅପରିମାପ୍ୟ ନାରାୟଣ, ସର୍ବୋପରି, ଜ୍ଞାନର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ, କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ନାଥ, କ୍ରିୟା ପାଇଁ କୃଷ୍ଣ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଗଦା ତାଳ ଧାରଣ କରିଥିବାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିଏ। ଏହିପରି ପ୍ରଶଂସା କରିବା ପରେ, ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଦେବତା ମୋତେ ଶବ୍ଦାନୁଭୂତିରେ କହିଲେ, "ବର ଚାହ"। ମୁଁ ତାଙ୍କ ଆତ୍ମାରେ ଲୟ ହେବାକୁ ଚାହିଲି। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶାଶ୍ୱତ ଭଗବାନ୍ କହିଲେ, "ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି ଅକ୍ଷୟ ପ୍ରକୃତିରେ ଲୟ ହେଉ।" ହଜାର ବ୍ରହ୍ମା ବର୍ଷ ପରେ, ତୁମେ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେବା; ତୁମ ନାମ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ତାହାଅନୁଯାୟୀ ହେବ। ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ସଦା 'ନାର' ଜଳ ଦେଉଥିବାରୁ, ତୁମେ 'ନାରଦ' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ। ଏହିପରି କହି, ଦେବତା ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ; ତାପରେ ମୁଁ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରିଲି। ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦେହରେ ଲୟ ହେଲି, ପରେ ଦଶ ପୁତ୍ର ସହିତ ପୁନଃ ଦିନ ଆରମ୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଲି। ଯେଉଁ ଦିନ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଜନ୍ମ ହୁଏ, ଏହି ସମୟ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ଦେବତାମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟର ଦିନ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହିପରି ଦିବ୍ୟ ନିୟମେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ; ଏହି ମୋ ପ୍ରାକୃତିକ ଜନ୍ମ, ଯାହା ବିଷୟରେ ତୁମେ ପଚାରିଥିଲ। ଏହିପରି ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ମୁଁ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି; ତୁମେ ମଧ୍ୟ, ରାଜନ୍, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କର। ଏହି ସମୟରେ ପୃଥିବୀ ପଚାରିଲେ, "ହେ ପ୍ରଭୁ, ସେଇ ନାରାୟଣ, ପରମ ଓ ଶାଶ୍ୱତ ଆତ୍ମା—ତାଙ୍କୁ କି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍ କି ନୁହେଁ?" ଶ୍ରୀ ବରାହ କହିଲେ, "ମତ୍ସ୍ୟ, କୂର୍ମ, ବରାହ, ନରସିଂହ, ବାମନ, ରାମ, ରାମ, କୃଷ୍ଣ, ବୁଦ୍ଧ, କଳ୍କି—ଏହି ଦଶ ରୂପ ତାଙ୍କର। ଏହି ରୂପଗୁଡିକ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ପଦକ୍ରମ ଭଳି ଅଲୋକମୟ। ତାଙ୍କର ପରମ ରୂପ ଦେବତାମାନେ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ସେମାନେ ଆମ ପରି ରୂପ ଧାରଣ କରି ଶକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମା, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ରୂପ ଓ ରଜସ୍ ତମସ୍ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ସ୍ଥିତି ଓ ଚଳନ କରନ୍ତି। ତୁମେ, ହେ ପାର୍ବତୀ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପ୍ରଥମ ରୂପ; ଦ୍ୱିତୀୟ ଜଳ, ତୃତୀୟ ଅଗ୍ନି। ଚତୁର୍ଥ ବାୟୁ ଓ ପଞ୍ଚମ ଆକାଶ; ଏହି ତିନି ଓ ଏହି ଆଠ ରୂପ ତାଙ୍କର।