वराहपुराणम्

क्षेत्रस्य कि प्रमाणं स्यात्किञ्च तीर्थफलं स्मृतम्

त्या क्षेत्राची सीमा किती आहे आणि तिथल्या तीर्थाचं फळ काय मानलं जातं?

सर्वैस्त्वत्प्रमुखैर्देवैः कथमासादितं पुनः

तुझ्यासह सर्व देवांनी पुन्हा ते कसं मिळवलं?

यथा यत्र च यस्तत्र विधिः सम्यगनुष्ठितः 213.

आणि तिथे योग्य विधी कसा, कुठे आणि कोणी केला?

एवमुक्तः स भगवान्ब्रह्मा ब्रह्मविदां वरः

असं ऐकून, ब्रह्मविद्येत सर्वश्रेष्ठ असलेले भगवंत ब्रह्मा म्हणाले,

ब्रह्मोवाच पुराणमेतद्ब्रह्मर्षे सरहस्यं यथाश्रुतम्

ब्रह्मा म्हणाले — हे ब्रह्मर्षे, हे पुराण फार गुप्त आहे, जसं मी ऐकलं तसं सांगतो.

अस्ति भूधरराजस्य मन्दरस्योत्तरे शुचौ

पवित्र असा पर्वतराज मंदाराच्या उत्तरेला,

वज्रस्फटिकपाषाणः प्रवालांकुरशर्क्करः

तेथे वज्रासारख्या स्फटिकाच्या खडकांमध्ये प्रवाळाच्या कोंबांनी आणि गोट्यांनी भरलेली जागा आहे.

विचित्रकुसुमोपेतैर्लतामञ्जीरधारिभिः

तिथे रंगीबेरंगी फुलांनी सजलेल्या, फुलांच्या घड्या असलेल्या वेलींनी तो परिसर सुंदर झाला आहे.

दर्यस्तत्राधिकं रेजुर्नानाधातुपरिस्रवैः

तिथल्या दऱ्या विविध धातूंच्या प्रवाहांनी अधिकच उजळून निघाल्या आहेत.

तेऽत्र केतकिखण्डाश्च कुंदखंडाश्च पुष्पिताः

त्या ठिकाणी केतकी आणि कुंदाच्या फुलांचे घड उमललेले आहेत.

भिन्नेन्द्रनीलविमलैर्धौतैः प्रस्रवणाम्बुभिः

फाटलेल्या नीलमणीसारख्या निर्मळ आणि स्वच्छ झऱ्यांच्या पाण्याने ते स्थळ न्हालं आहे.

शक्रचापनिभै रम्यैः कुबेरभवनद्युतौ

इंद्रधनूसारखी मनमोहक आणि कुबेराच्या महालासारखी तेजस्वी अशी ती जागा आहे.

क्रीडद्भिर्देवमिथुनेर्नृत्यद्भिश्चाप्सरोगणैः 213.

तेथे देवयुगुलं खेळत असतात आणि अप्सरांचा समूह नृत्य करत असतो.

कल्हारकुसुमोपेते हंससारससेविते

कल्हार फुलांनी सजलेली, हंस आणि सारसांनी वावरलेली ती जागा आहे.

गजयूथानुकीर्णाभिर्जुष्टाभिर्मृगपक्षिभिः

हत्तींच्या कळपांनी वेढलेली आणि हरिण व पक्ष्यांनी भरलेली ती जागा आहे.

किन्नरोद्गीतकुहरे परपुष्टनिनादिते

किंनरांच्या गाण्यांनी आणि इतर प्राण्यांच्या आवाजांनी गुंफा निनादत आहेत.

धारापातैश्च तोयानां विस्फुलिङ्गैः सहस्रशः

पाण्याचे झरे धबधब्यासारखे पडतात आणि हजारो ठिपक्यांसारखे चमकणारे तुषार दिसतात.

सर्वर्तुकवनोद्याने पुष्पाकरसुशोभिते

सर्व ऋतूंमध्ये सुंदर वाटणाऱ्या, फुलांच्या घडांनी सजलेल्या त्या वनोद्यानात,

तस्मिन्गिरिवरे रम्ये सेवितव्ये सुशोभने

त्या रम्य, शोभिवंत आणि पूज्य अशा पर्वतावर,

वरदस्तत्र भगवान्स्थाणुर्नाम महेश्वरः

तेथे वर देणारे, भगवंत, स्थाणू नावाचे महादेव वास करतात.

भक्तानुकम्पी स श्रीमान्गिरीन्द्रसुतया सह

आपल्या भक्तांवर दया करणारे, तेजस्वी, आणि गिरिराजाच्या कन्येसोबत तेथे आहेत.

विमानयायिनः सर्वे तं देवमजमव्ययम्

स्वर्गातील विमानांतून येणारे सर्वजण त्या अजन्मा, अविनाशी देवाजवळ येतात.

अन्ये देवनिकायाश्च सेवितुं प्रपतन्ति तम् 213.

इतर देवतांचे समूहही त्याची सेवा करण्यासाठी खाली उतरतात.

आरिराधयिषुः शर्वं तपस्तेपे सुदारुणम्

शर्वाला संतुष्ट करण्याच्या इच्छेने त्याने अतिशय कठोर तप केला.

ऊर्ध्वबाहुर्निरालम्बस्तोयाऽनिलहुताशनैः

त्याने हात वर करून, कुठल्याही आधाराशिवाय, फक्त पाणी, वारा आणि अग्नी यांच्या साहाय्याने तप केले.

जपपुष्पोपहारैश्च कालेकाले मुनिः सदा

तो ऋषी नेहमी योग्य वेळी जप आणि फुलांनी पूजा अर्पण करत असे.

उग्रेण तपसात्मानं योजयामास सुव्रतः

संकल्पात दृढ राहून त्याने स्वतःला कठोर तपात गुंतवले.

क्षामोऽभूत्कृष्णवर्णश्च ततः प्रीतश्च शङ्करः

तो कृश झाला आणि त्याचा रंग काळा पडला; तेव्हा शंकर प्रसन्न झाला.

अदृश्यं पश्य मे रूपं वत्स प्रीतोऽस्मि ते मुने

माझे हे अदृश्य रूप पाहा, बाळा; मी तुझ्यावर प्रसन्न आहे, हे मुनी.