वराहपुराणम्

इति श्रीवराहपुराणे पापनाशोपायवर्णनं नामैकादशाधिकद्विशततमोऽध्यायः

श्रीवराहपुराणातील 'पाप नष्ट करण्याचे उपाय' या नावाचा दोनशे अकरावा अध्याय येथे संपला.

अथ संसारचक्रोपाख्याने प्रबोधनीयवर्णनम् साधु साधु महाराज सर्वधर्मविदां वर

आता संसारचक्राच्या कथेत जागृतीचे वर्णन येते. उत्तम! उत्तम! हे महराजा, सर्व धर्म जाणणाऱ्यांमध्ये तू श्रेष्ठ आहेस.

अतोऽहमपि सुप्रीतस्तव धर्मपथे स्थितः

म्हणूनच, तू धर्माच्या मार्गावर ठाम उभा राहिलास म्हणून मी फार आनंदी आहे.

त्वयाहं चैव राजेन्द्र पूजितश्च विशेषतः

राजेंद्र, तू मला विशेष सन्मान दिलास.

स्वस्ति तेऽस्तु महाराज त्वकम्पो भव सुव्रत

महामहाराज, तुझ्यावर सदैव कल्याण असो; हे सुव्रत, तू नेहमी दृढ राहा.

तेजसा द्योतयन्सर्वं गगनं भास्करो यथा

आपल्या तेजाने सगळं विश्व उजळवणारा, जसा आकाशातील सूर्य तसा.

गते तस्मिंस्तु सुचिरं स राजा धर्मवत्सलः

तो राजा, धर्मप्रेमी, बराच काळ गेला की निघून गेला.

कृत्वा पूजां च मे युक्तां प्रियमुक्त्वा च सुव्रत

त्याने मला योग्य पूजा केली आणि गोड शब्द बोलले, हे सुव्रत.

एतद्वः कथितं विप्रास्तस्य राज्ञः पुरोत्तमे

हे विप्रांनो, त्या श्रेष्ठ राजाच्या उपस्थितीत हे सर्व मी तुम्हाला सांगितलं.

वैशंपायन उवाच केचिद्वैखानसास्तत्र केचिदासन्निरासनाः

वैशंपायन म्हणतो: तिथे काही वैखानस ऋषी होते, काही आसन-निरासन करणारे होते.

साधु साध्विति चैवोक्त्वा विस्मयोत्फुल्ललोचनाः 212.

'उत्तम! उत्तम!' असे म्हणून त्यांच्या डोळ्यांत आश्चर्याने चमक आली.

शालानीश्च तथा केचित्कापोतीवृत्तिमास्थिताः

काही शालानी ऋषी होते, तर काही कपोतासारखे जीवन जगत होते.

शिलोंच्छाश्च तथैवान्ये काष्ठान्ताश्च महौजसः

काही शिलोञ्छ जीवन जगणारे होते, तर काही महातेजस्वी लाकडावर निर्वाह करणारे होते.

नानाविधिधराः केचिज्जितात्मानस्तु केचन

काही वेगवेगळ्या आचारांचे पालन करणारे, तर काही आत्मसंयमी होते.

तथोर्द्ध्वशायिकाश्चान्ये तथान्ये मृगचारिणः

काही उभं राहून झोपणारे, तर काही मृगासारखे फिरणारे होते.

अब्भक्षा वायुभक्षाश्च तथान्ये शाकभक्षिणः

काहीं पाण्यावर जगत होते, काहीं फक्त वाऱ्यावर, तर काहीं फक्त भाज्या खात होते.

तपसोऽन्यन्न चास्तीति चिन्तयित्वा पुनः पुनः

पुन्हा पुन्हा असं विचार करत, की तपश्चर्येव्यतिरिक्त दुसरं काहीच नाही.

त्यक्त्वा धर्ममधर्मं च शाश्वतीं धियमास्थिताः

त्यांनी धर्म आणि अधर्म दोन्ही सोडून दिले आणि कायमची एकाग्रता धरली.

जगृहुर्नियमांस्तांस्तान्भयहेतोरनिन्दिताः

कोणताही दोष न लागता, भीतीपोटी त्यांनी वेगवेगळे नियम पाळले.

प्रीत्या परमया युक्तो धर्ममेवान्वचिन्तयत्

परम भक्तीने युक्त होऊन, त्याने फक्त धर्माचाच विचार केला.

चिन्तयामास धर्मात्मा तपः परममास्थितः 212.

उच्चतम तपश्चर्येला धरून, धर्मात्म्याने मनात विचार सुरू केला.

शृणुयाच्छ्रावयेद्वापि सर्वकामानवाप्नुयात्

जो कोणी हे ऐकतो किंवा दुसऱ्याला ऐकवतो, त्याच्या सर्व इच्छा पूर्ण होतात.

इति श्रीवराहपुराणे प्रागितिहासे संसारचक्रोपाख्याने प्रबोधनीयं नाम द्वादशाधिकद्विशततमोऽध्यायः

श्रीवराहपुराणातील प्राचीन इतिहासातील संसारचक्र कथेत 'प्रबोधन' नावाचा दोनशे बारा वा अध्याय येथे संपतो.

; अथ गोकर्णेश्वरमाहात्म्यम् पुरा देवैर्विनिहते संग्रामे तारकामये

आता गोकर्णेश्वराचे माहात्म्य सांगतो: पूर्वी देवांचा तारकासुराशी झालेल्या युद्धात पराभव झाला.

सहस्राक्षे लब्धपदे क्षीणशत्रौ गतास्पदे

इंद्राने आपले स्थान पुन्हा मिळवले, शत्रू संपले आणि संकटही टळले.

शृङ्गे चैवाचलेन्द्रस्य मेरोः सर्वहिरण्यये

म्हणून मेरू पर्वताच्या सर्व सोनेरी शिखरावर,

सुखोपविष्टमेकाग्रं स्थिरचित्तं कृतेक्षणम्

तो सुखाने, एकाग्र मनाने, स्थिरचित्ताने आणि लक्षपूर्वक बसला.

प्रणम्य मूर्ध्ना चरणावुपगृह्य समाहितः

एकाग्र मनाने, त्याने मस्तक झुकवून पायांवर डोके ठेवले आणि नमस्कार केला.

सनत्कुमार उवाच पुराणं तु महाभाग त्वत्तस्तत्त्वविदां वर

सनत्कुमार म्हणाले: हे महाभाग, तत्त्वज्ञांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या तुलाच पुराण माहीत आहे.