वराहपुराणम्

दिवं मुक्त्वा महातेजाः पतितो धरणीतले

आकाश सोडून तो तेजस्वी पृथ्वीवर पडला.

किमर्थमिह तेजस्विंस्त्यक्त्वा मण्डलमागतः 208.

तेजस्वी, तू आपलं स्थान सोडून इथे का आलास?

एवं ब्रुवन्तं राजानं सूर्यः सानुनयोऽब्रवीत्

राजा असं विचारताच सूर्याने सौम्यपणे उत्तर दिलं:

ततोऽहं पतितो राजंस्तव कार्यानुशासनः

म्हणूनच राजन, तुझ्या आज्ञेप्रमाणे मी खाली पडलो.

पृथिव्यां स्वर्गलोके वा न काचिदिह दृश्यते

पृथ्वीवर किंवा स्वर्गात असं काही इथे दिसत नाही.

अहो धैर्यं च शक्तिश्च तवैवं शंसिता गुणाः

वा! तुझं धैर्य आणि शक्ती — असे गुण खरोखरच कौतुकास्पद आहेत.

अनुरूपा विशुद्धा च तपसा च वराङ्गना

ती योग्य, शुद्ध आणि तपामुळे श्रेष्ठ अशी स्त्री आहे.

सदृशी ते महाभाग शक्रस्येव यथा शची

ती तुझ्यासारखीच आहे, महाभागा, जशी शची इंद्रासाठी आहे.

अनुरूपः सुरूपो वा यतो जातः सुयन्त्रितः

ज्याच्यापासून ती जन्मली, तो योग्य, सुंदर आणि नीटसंयमित आहे.

कुरुष्व दयितं क्षेत्रं यथा मनसि वर्त्तते

तुला जसं मनात वाटतं, तसं या प्रिय भूमीचं कर.

उपानहौ च छत्रं च दिव्यालंकार भूषितम् 208.

पायात घालायचे चपला आणि छत्र, हे सगळं दिव्य अलंकारांनी सजवलं होतं.

उपभोक्तुं सुखस्यार्थं सुपुण्यस्य विशेषतः

सुखाचा आनंद घेण्यासाठी, विशेष करून उत्तम पुण्य मिळवण्यासाठी.

एवमुक्त्वा तु भगवांस्तथा तत्कृतवान् क्वचित्

भगवान असं बोलून, तिथेच तसंच केलं.

ततः साप्यायिता देवी तोयेन शुभलक्षणा

मग शुभ लक्षणांची देवी पाण्याने ताजीतवानी झाली.

देवी दृष्ट्वा तदाश्चर्यं विस्मयोत्फुल्ललोचना

देवीने ते अद्भुत दृश्य पाहिलं आणि तिच्या डोळ्यांत आश्चर्याने चमक आली.

एतन्मे संशयं राजन्कथयस्व तपोधन एष देवो महादेवि विवस्वान्नाम नामतः

राजा, माझ्या या शंकेचं उत्तर सांग. तपस्वी, हा देव, महादेवी, नावानं विवस्वान म्हणतात.

तवानुकम्पया देवि मुक्त्वाकाशमिहागतः

देवी, तुझ्यावर दया म्हणून तो आकाश सोडून इथे आला.

करवाण्यस्य कां प्रीतिं ज्ञायतामस्य वाच्छितम्

त्याला कोणती गोष्ट आवडेल, त्याच्या इच्छेनुसार मी काय करू, हे मला सांग.

विज्ञापयामास तदा भगवन् किं करोमि ते

मग तिने विचारलं, 'भगवान, मी तुझ्यासाठी काय करू?'

अभयं मे महाराज स्त्रीभ्यो भवतु मानद

माझ्यासाठी आणि स्त्रियांसाठी भय नको, हे महाराज, मान देणारा.

तां प्रियां प्रीतहृदयां श्रावयंस्तस्य भाषितम् 208.

आपली प्रिय, आनंदी मनाने, त्याला सांगितलेलं तो तिला ऐकवू लागला.

प्रीत्या परमया युक्ता तस्य राज्ञो मनःप्रिया

ती त्याच्या मनाची अत्यंत प्रिय, प्रेमाने भरलेली होती.

इमौ चोपानहौ दत्त्वा चौभौ पादस्य शङ्करौ

ही दोन चपला शंकराच्या दोन्ही पायांसाठी दिल्या.

एवं पतिव्रतां विप्र पूजयामि नमामि च

अशा पतिव्रतेला मी पूजतो आणि वंदन करतो, ब्राह्मण.

इति श्रीवराहपुराणे संसारचक्रे पतिव्रतोपाख्यानं नाम अष्टाधिकद्विशततमोऽध्यायः

श्रीवराहपुराणात संसारचक्रातील 'पativrata' कथानक असलेला दोनशे आठवा अध्याय संपला.

अथ पतिव्रतामाहात्म्य वर्णनम् कर्मणा केन राजेन्द्र तपसा वा तपोधनाः

आता पतिव्रतेच्या महात्म्याचं वर्णन. राजाधिराज, कोणत्या कृतीने किंवा तपस्वींनो, कोणत्या तपाने हे मिळतं?

एवमुक्तस्तु धर्मात्मा नारदेनाब्रवीत्तदा न तस्य नियमो विप्र तपो नैव च सुव्रत

धर्मात्म्याने नारदाला असं सांगितलं, 'ब्राह्मण, तिच्यासाठी कोणताही नियम नाही, ना कठोर तप, ना कडक व्रत.'

उपवासो न दानं वा न देवो वा महामुने

महा-मुने, उपवास, दान किंवा देवांची पूजा — यापैकी काहीही नाही,

प्रसुप्ते या प्रस्वपिति जागर्ति विबुधे स्वयम्

ती स्त्री, जी पती झोपला असता झोपते आणि तो जागा झाला की आपोआप जागते,